“Bom” call margin treo trên đầu POM: 72 triệu cổ phiếu đang thế chấp

Mức tăng dựng đứng đưa cổ phiếu Thép Pomina (HoSE: POM) vào tâm điểm dòng tiền đầu cơ, nhưng phía sau đà bứt phá là rủi ro lớn khi khoảng 72 triệu cổ phiếu đang được dùng làm tài sản cầm cố tại ngân hàng. Biến động giá mạnh có thể nhanh chóng đảo chiều thành áp lực giải chấp, tạo cú sốc cung cho thị trường.

Theo báo cáo tài chính mới công bố, Pomina vừa khép lại năm thứ tư liên tiếp kinh doanh thua lỗ, với khoản lỗ lũy kế xấp xỉ 3.500 tỷ đồng, khiến vốn chủ sở hữu rơi vào trạng thái âm. Trong khi đó, gánh nặng nợ vay vẫn ở mức rất cao.

Tính đến cuối năm 2025, tổng nợ phải trả của Pomina vào khoảng 9.500 tỷ đồng, trong đó gần 6.000 tỷ đồng là nợ vay tài chính. Ngược lại, lượng tiền và tiền gửi ngân hàng chỉ còn khoảng 29 tỷ đồng. Một phần đáng kể tài sản của doanh nghiệp đang nằm tại dự án nhà máy thép ở Vũng Tàu – dự án kéo dài nhiều năm nhưng chưa phát huy hiệu quả, khiến khả năng tạo dòng tiền bị hạn chế.

Áp lực lớn từ nợ vay ngân hàng

Trong cơ cấu nợ, vay ngắn hạn chiếm khoảng 5.247 tỷ đồng, tạo áp lực thanh toán đáng kể trong bối cảnh hoạt động kinh doanh chưa cải thiện và dòng tiền thuần vẫn âm. Ba chủ nợ lớn nhất của Pomina hiện gồm BIDV, Vietcombank và VietinBank, với dư nợ lần lượt khoảng 1.500 tỷ đồng, 470 tỷ đồng và hơn 2.600 tỷ đồng.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn ghi nhận các khoản vay từ cá nhân ông Bùi Quang Thuận trị giá 25 tỷ đồng và Công ty Đại Quang Minh (thuộc Thaco Group) khoảng 300 tỷ đồng.

Theo thuyết minh báo cáo tài chính, nhiều khoản vay được bảo đảm bằng tài sản cố định, quyền sử dụng đất, hàng tồn kho và đặc biệt là cổ phiếu POM. Cụ thể, khoản vay 470 tỷ đồng tại Vietcombank được bảo đảm bằng 20 triệu cổ phiếu POM thuộc sở hữu của Công ty TNHH TM-SX Thép Việt – công ty mẹ đang nắm hơn 52% vốn Pomina. Khoản vay 2.620 tỷ đồng tại VietinBank được thế chấp bằng 40 triệu cổ phiếu POM, cũng thuộc sở hữu Thép Việt.

Đáng chú ý, khoản vay tín chấp 102 tỷ đồng tại OCB được bảo đảm bằng 12 triệu cổ phiếu POM. Theo thị giá sau chuỗi tăng trần vừa qua, số cổ phiếu này có giá trị xấp xỉ 97 tỷ đồng.

Như vậy, tổng cộng có ít nhất 72 triệu cổ phiếu POM – tương đương khoảng 25,8% vốn điều lệ – đang được sử dụng làm tài sản thế chấp tại các ngân hàng. Biên độ biến động giá lớn của cổ phiếu khiến giá trị tài sản bảo đảm thay đổi mạnh theo thị trường. Trước đó, khi POM giao dịch quanh vùng 1.500 đồng/cp vào giữa năm 2025, toàn bộ lượng cổ phiếu cầm cố này chỉ có giá trị hơn 100 tỷ đồng.

Hiệu ứng hợp tác và “đòn bẩy giá”

Diễn biến tăng nóng của POM gần đây gắn với thông tin Pomina hợp tác với hệ sinh thái Vingroup thông qua pháp nhân VinMetal. Kỳ vọng hợp tác giúp doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận nguồn tín dụng lãi suất thấp, hỗ trợ đầu ra sản phẩm và tái cấu trúc hoạt động đã trở thành chất xúc tác mạnh cho giá cổ phiếu.

Việc thị giá tăng cao cũng giúp giá trị tài sản thế chấp bằng cổ phiếu được cải thiện đáng kể, qua đó tạm thời giảm áp lực bổ sung tài sản bảo đảm từ phía ngân hàng.

Tuy nhiên, rủi ro vẫn hiện hữu nếu xu hướng giá đảo chiều. Trong trường hợp doanh nghiệp hoặc cổ đông lớn không thể bổ sung thêm tài sản đảm bảo khi giá cổ phiếu giảm sâu, ngân hàng có thể yêu cầu bán giải chấp cổ phiếu để thu hồi nợ. Khi đó, nguồn cung lớn đột ngột xuất hiện trên thị trường có thể tạo áp lực giảm giá mạnh hơn, làm gia tăng biến động.

Không chỉ ảnh hưởng đến thị giá, kịch bản giải chấp quy mô lớn còn có thể tác động đến cấu trúc sở hữu, làm suy giảm tỷ lệ nắm giữ và quyền chi phối của cổ đông lớn. Về phía tổ chức tín dụng, nguy cơ phát sinh nợ xấu cũng tăng lên nếu giá trị xử lý tài sản không đủ bù đắp dư nợ.

Sóng giá đi kèm rủi ro cao

Việc có nhiều phiên tăng nóng giúp POM trở thành tâm điểm chú ý của dòng tiền ngắn hạn. Tuy vậy, nền tảng tài chính còn yếu, đòn bẩy nợ lớn và tỷ lệ cổ phiếu cầm cố cao khiến mức độ rủi ro của cổ phiếu này vẫn ở mức đáng kể.

Giới phân tích lưu ý nhà đầu tư cần thận trọng với các nhịp tăng nóng mang tính đầu cơ, đặc biệt khi đi kèm các yếu tố thế chấp cổ phiếu quy mô lớn – yếu tố có thể khuếch đại cả chiều tăng lẫn chiều giảm của thị giá trong thời gian ngắn.