70% cổ phiếu bị thị trường "đánh đồng" với khủng hoảng

Báo cáo chiến lược mới nhất của VinaCapital vạch rõ bản chất trạng thái phân hóa cực đoan của VN-Index và những điểm trũng thông tin đang bị thị trường bỏ quên.

Theo ông Michael Kokalari, Giám đốc Phân tích Kinh tế Vĩ mô và Nghiên cứu Thị trường của VinaCapital, VN-Index hiện giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 13 lần, trong khi tăng trưởng lợi nhuận năm 2026 được kỳ vọng đạt 15%.

Tuy nhiên, phía sau con số này là một thực tế đáng chú ý: hơn 70% cổ phiếu trên sàn đang giao dịch dưới mức P/E 10 lần – vùng định giá thường chỉ xuất hiện trong những giai đoạn thị trường đối mặt khủng hoảng.

Theo đánh giá của VinaCapital, mức định giá này không phản ánh đúng nền tảng kinh tế hiện tại khi Việt Nam vẫn duy trì khả năng chống chịu tốt, còn xuất khẩu công nghệ cao tiếp tục tăng trưởng mạnh.

Vingroup kéo chỉ số, phần còn lại bị bỏ quên

Một trong những nguyên nhân tạo ra sự chênh lệch là đà tăng mạnh của nhóm doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup.

Tỷ trọng của các cổ phiếu VIC, VHM, VRE và VPL trong VN-Index đã tăng từ khoảng 8% cách đây hai năm lên gần 30% hiện nay.

Năm 2025, VN-Index tăng khoảng 41%, nhưng nếu loại bỏ nhóm cổ phiếu liên quan Vingroup, mức tăng chỉ quanh 10%. Bước sang năm 2026, nhóm này tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt, giúp chỉ số chung vượt trội so với phần còn lại của thị trường.

Theo VinaCapital, đà tăng của nhóm Vingroup được hỗ trợ bởi ba động lực chính gồm kế hoạch tái cấu trúc VinFast, kỳ vọng IPO Green SM và kết quả kinh doanh tăng trưởng mạnh của Vinhomes.

Điều này khiến khoảng cách định giá giữa VN-Index và phần lớn cổ phiếu trên thị trường ngày càng nới rộng.

Lợi nhuận doanh nghiệp tăng mạnh hơn kỳ vọng

Dữ liệu quý I/2026 cho thấy lợi nhuận các doanh nghiệp niêm yết tăng tới 51% so với cùng kỳ, vượt xa mức dự báo đồng thuận khoảng 15%.

Ngay cả khi loại trừ tác động từ Vinhomes, lợi nhuận toàn thị trường vẫn tăng xấp xỉ 30%, gấp đôi kỳ vọng trước đó.

Động lực tăng trưởng đến từ nhiều nhóm ngành như bất động sản, vật liệu xây dựng, bán lẻ, năng lượng và hàng tiêu dùng thiết yếu.

Đáng chú ý, nhiều nhóm ngành gồm ngân hàng, tiêu dùng, công nghệ thông tin và năng lượng hiện vẫn đang giao dịch dưới hoặc quanh vùng định giá trung bình 5 năm, dù kết quả kinh doanh có dấu hiệu cải thiện rõ rệt.

Thị trường vẫn còn những lực cản

Bên cạnh các yếu tố tích cực, VinaCapital cho rằng chứng khoán Việt Nam vẫn đối mặt nhiều thách thức.

Trong đó có nguy cơ gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz, áp lực lạm phát vượt 5%, mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao và xu hướng bán ròng kéo dài của khối ngoại.

Đáng chú ý, thâm hụt thương mại của Việt Nam đã tăng từ khoảng 3% GDP lên trên 6% GDP trong những tháng đầu năm. Tuy nhiên, phần lớn mức tăng này đến từ việc nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất công nghệ cao.

Theo VinaCapital, đây là hiện tượng mang tính chu kỳ đầu tư, có thể tạo ra hiệu ứng "đường cong J", khi cán cân thương mại suy yếu trong ngắn hạn trước khi được cải thiện nhờ sản lượng xuất khẩu gia tăng trong các giai đoạn tiếp theo.

Cơ hội chưa phản ánh hết vào giá cổ phiếu

Dù đối mặt không ít rủi ro, VinaCapital cho rằng thị trường vẫn chưa phản ánh đầy đủ tác động từ các cải cách kinh tế đang được triển khai.

Các nỗ lực nâng hạng thị trường, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, cải thiện thanh khoản và tháo gỡ pháp lý cho các dự án bất động sản được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng trong trung và dài hạn.

Theo đánh giá của đơn vị này, sự phân hóa hiện nay khiến chiến lược đầu tư chủ động trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Trong bối cảnh nhiều cổ phiếu vẫn đang giao dịch ở vùng định giá thấp bất thường, việc lựa chọn đúng doanh nghiệp dẫn dắt có thể tạo ra khác biệt lớn về hiệu quả đầu tư trong thời gian tới.