448.000 tỷ đồng margin đang "nuôi" ngành chứng khoán

Khi môi giới và tự doanh đồng loạt hụt hơi, hoạt động cho vay margin bất ngờ trở thành trụ cột lợi nhuận của ngành chứng khoán. Với doanh thu 36.200 tỷ đồng sau 9 tháng, tăng hơn 54%, mảng kinh doanh này đang tạo ra gần một nửa lợi nhuận gộp toàn ngành.

Dư nợ margin tiến sát 448.000 tỷ đồng, trong khi 17 công ty chứng khoán lên kế hoạch tăng vốn khoảng 74.000 tỷ đồng. Cuộc cạnh tranh đang chuyển từ thị phần môi giới sang năng lực tài chính, nhưng phía sau đà mở rộng là áp lực chi phí vốn và rủi ro đòn bẩy.

448.000 tỷ đồng margin đang "nuôi" ngành chứng khoán

Theo số liệu tổng hợp 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu cho vay của các công ty chứng khoán đạt khoảng 36.200 tỷ đồng, tăng 54,1% so với cùng kỳ.

Lợi nhuận gộp từ hoạt động này đạt 23.400 tỷ đồng, tăng 45%, đóng góp khoảng 45% tổng lợi nhuận gộp toàn ngành.

Trái ngược với đà tăng trưởng của margin, lợi nhuận gộp từ môi giới giảm 44%, trong khi tự doanh giảm 21%.

Sự phân hóa phản ánh thay đổi đáng kể trong cơ cấu kinh doanh. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thanh khoản và biến động thị trường, các công ty chứng khoán đang gia tăng nguồn thu từ hoạt động cấp vốn cho nhà đầu tư.

Đáng chú ý, lợi nhuận gộp từ cho vay riêng quý III vẫn tăng 28% dù giao dịch trên thị trường kém sôi động.

TCBS dẫn đầu, nhóm ông lớn chiếm lĩnh thị phần

Tại TCBS (TCX), thu nhập thuần từ cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán quý III đạt 1.548 tỷ đồng, tăng 55%, chiếm khoảng 44% tổng thu nhập thuần hoạt động kinh doanh.

Đến cuối tháng 9, dư nợ cho vay của doanh nghiệp đạt 54.740 tỷ đồng, tăng 25% so với cuối năm 2025.

HSC (HCM) cũng ghi nhận doanh thu cho vay ký quỹ 758 tỷ đồng trong quý III, tăng 18%, trở thành nguồn thu lớn nhất của doanh nghiệp.

Trong khi đó, dư nợ margin tại VPBankS đạt khoảng 39.700 tỷ đồng, SSI đạt 38.100 tỷ đồng và VPS đạt 25.400 tỷ đồng.

Tính chung, 5 doanh nghiệp gồm TCBS, VPBankS, SSI, HSC và VPS đang nắm khoảng 41% dư nợ margin toàn ngành.

Quy mô cho vay ngày càng tập trung vào nhóm công ty có nền vốn lớn, tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể về khả năng cấp tín dụng và duy trì khách hàng.

74.000 tỷ đồng tiếp sức cuộc đua margin

Đến cuối quý III, dư nợ cho vay ký quỹ toàn ngành đạt gần 448.000 tỷ đồng, tăng khoảng 22% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tốc độ tăng riêng quý III chỉ đạt 1,2%, cho thấy nhu cầu sử dụng đòn bẩy đang chậm lại.

Trong khi đó, vốn chủ sở hữu toàn ngành đạt khoảng 460.000 tỷ đồng, đưa tỷ lệ dư nợ margin trên vốn chủ sở hữu bình quân về gần 1 lần, thấp hơn giới hạn 2 lần theo quy định.

Để mở rộng dư địa kinh doanh, 17 công ty chứng khoán lên kế hoạch tăng vốn khoảng 74.000 tỷ đồng trong năm 2026. Riêng VPS, TCBS, VCBS, SSI và VIX chiếm khoảng hai phần ba tổng giá trị dự kiến.

Dù vậy, cuộc đua margin không hoàn toàn trải hoa hồng.

Lãi suất cho vay bình quân 9 tháng đạt 11,3%/năm, trong khi chi phí vốn khoảng 7,2%/năm. Chênh lệch 4,1 điểm phần trăm tạo nguồn thu đáng kể nhưng vẫn chịu ảnh hưởng từ chi phí vận hành và rủi ro tín dụng.

Đặc biệt, khi thị trường điều chỉnh mạnh, áp lực bán giải chấp có thể gia tăng, tác động ngược trở lại thanh khoản và giá cổ phiếu.

Margin đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của ngành chứng khoán, song khả năng chuyển hóa quy mô cho vay thành lợi nhuận bền vững sẽ phụ thuộc vào hiệu quả sử dụng vốn, chi phí huy động và năng lực quản trị rủi ro của từng doanh nghiệp.