Lãi suất tăng. Chính sách tiền tệ đảo chiều?

I. Bối cảnh và Nguyên nhân Cốt lõi của Lãi suất tăng

Việc lãi suất, đặc biệt là lãi suất tiết kiệm, liên tục tăng trong giai đoạn gần đây xuất phát từ áp lực huy động vốn trở lại của hệ thống ngân hàng.

1. Tăng trưởng Tín dụng vượt Tăng trưởng Huy động:

◦ Nguyên nhân cốt lõi nhất khiến các ngân hàng phải tăng lãi suất để huy động vốn chính là việc tăng trưởng tín dụng đang mạnh hơn so với tăng trưởng huy động.

◦ Tính đến hết Quý 3 năm 2025, dư nợ toàn hệ thống đã tăng trưởng khoảng 13,37% so với cuối năm 2024. Đây là giai đoạn tăng trưởng tín dụng mạnh nhất trong vòng 5 năm trở lại đây tính theo cùng kỳ.

◦ Tăng trưởng tín dụng mạnh cho thấy dòng tiền đang được hấp thụ vào nền kinh tế khá tốt. Tuy nhiên, tỷ lệ cho vay chia cho huy động có thể chạm mốc 111% vào cuối năm, tức là lượng huy động vào lại đang ít hơn so với lượng cho vay ra, tạo ra một khoảng trống thanh khoản trong hệ thống.

2. Áp lực Cuối năm:

◦ Điều này khiến các ngân hàng buộc phải điều chỉnh lãi suất để đảm bảo thanh khoản, đặc biệt là ở giai đoạn cuối năm khi nhu cầu thanh toán, nhập khẩu, xuất khẩu của các doanh nghiệp tăng cao theo chu kỳ.

II. Diễn biến Lãi suất trên Kênh Liên ngân hàng và Sự can thiệp của NHNN

Sự thiếu hụt thanh khoản này đã đẩy lãi suất trên thị trường liên ngân hàng lên cao, buộc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phải có những điều chỉnh trong công cụ điều tiết.

1. Kênh OMO không còn Hiệu quả:

◦ Trong giai đoạn đầu năm, hệ thống đã được bổ sung thanh khoản thông qua kênh Thị trường mở (OMO). Ngân hàng thương mại mang giấy tờ có giá tới NHNN cầm cố để vay tiền, sau đó cung ứng ra thị trường.

◦ Tuy nhiên, kênh này bắt đầu gặp vấn đề khi các ngân hàng thương mại hết giấy tờ có giá để cầm cố. Nhu cầu vay vốn trên thị trường quá lớn.

◦ Điều này thể hiện qua việc lãi suất liên ngân hàng đã bắt đầu co giật và liên tục phá đỉnh, tăng lên mốc 6% và thậm chí là 7% (từ giai đoạn tháng 10, tháng 11 trở lại đây). Lãi suất liên ngân hàng căng thẳng cho thấy các ngân hàng đang phải vay nhau trong khi nhu cầu vốn lớn, đẩy lãi suất lên cao.

2. Kích hoạt Công cụ Swap Mới:

◦ Do kênh OMO không còn hiệu quả để bơm tiền, NHNN buộc phải kích hoạt thêm một công cụ bơm tiền mới là nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (Swap).

◦ Theo nghiệp vụ này, NHNN sẽ mua Đô la từ các ngân hàng thương mại và bán ra Việt Nam đồng. Sau 14 ngày, hai chiều mũi tên này sẽ hoán đổi lại.

◦ Công cụ này được xem là một đường ống mới để bơm Việt Nam đồng vào hệ thống, giải quyết bài toán thanh khoản. Chi phí cho nghiệp vụ cầm cố Đô la này là 1,1% (thấp hơn nhiều so với huy động từ dân cư là 6 phẩy mấy phần trăm).

3. Hành động Đồng thời để Quản lý Tỷ giá:

◦ Việc bơm Việt Nam đồng qua kênh Swap có thể tạo áp lực lên tỷ giá, do việc mua vào Đô la và bán ra Việt Nam đồng khiến lượng Việt Nam đồng tăng lên và có thể mất giá.

◦ Để đón đầu áp lực tỷ giá này, NHNN đã đồng thời nâng lãi suất trên kênh OMO từ 4% lên 4,5% từ ngày 4 tháng 12. Đây là một bước đệm quan trọng, thể hiện NHNN không muốn lãi suất quá rẻ.

III. Kết luận về Chính sách Tiền tệ và Tác động đến Thị trường

Mặc dù có sự gia tăng về lãi suất ngắn hạn và những điều chỉnh công cụ, các nguồn tin kết luận rằng không có sự thay đổi hay đảo chiều chính sách tiền tệ vĩ mô nào cả.

1. Điều tiết Ngắn hạn:

◦ Các điều chỉnh lãi suất và công cụ bơm tiền mới của NHNN (như kênh Swap) chỉ mang tính chất điều tiết để giải quyết các bài toán thanh khoản ngắn hạn và nhu cầu cuối năm mang tính chu kỳ.

◦ Đây không phải là giải pháp tình thế mà còn cho thấy NHNN đang mở rộng dư địa điều tiết chính sách trong tương lai.

2. Mục tiêu Nới lỏng Duy trì:

◦ Tất cả các hành động này đều đang phục vụ cho mục tiêu duy trì một mặt bằng lãi suất và môi trường đầu tư phù hợp để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

◦ Việt Nam vẫn đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng kinh tế, dẫn tới phải duy trì một chính sách tiền tệ nới lỏng.

3. Tác động lên Thị trường Chứng khoán:

◦ Lo lắng về việc "lãi suất tăng, chính sách tiền tệ đảo chiều, khiến thị trường chứng khoán sụp đổ như năm 2022" là điều nhà đầu tư đang quan tâm.

◦ Tuy nhiên, do không có rủi ro về chính sách vĩ mô (không có đảo chiều chính sách), thị trường sẽ không có những cú giảm mạnh (down trend) như năm 2022.

◦ Thay vào đó, thị trường chứng khoán được dự kiến sẽ sideway trong một biên độ lớn (giống như năm 2024), với thanh khoản thấp và ảm đạm trong giai đoạn tháng 12 và có thể cải thiện vào Quý 1 năm sau. Sự ảm đạm này một phần do áp lực tỷ giá khiến thanh khoản bị hụt đi để điều tiết.

Tóm lại, việc lãi suất tăng hiện tại là phản ứng tự nhiên của hệ thống ngân hàng khi tăng trưởng tín dụng vượt tăng trưởng huy động (tạo khoảng trống thanh khoản). NHNN đang can thiệp bằng các công cụ mới (như Swap) và điều chỉnh lãi suất OMO để ổn định thanh khoản ngắn hạn, nhưng chính sách tiền tệ dài hạn vẫn là nới lỏng nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Chi tiết video kính mời anh chị theo dõi trên video: