Vì sao người Việt dùng từ "chơi" chứng khoán nhưng lại "đầu tư" vàng?

Ông Dominic Scriven, người đã có hơn ba thập kỷ đồng hành cùng nền kinh tế Việt Nam, vừa đưa ra những góc nhìn sâu sắc về thực trạng và tương lai thị trường vốn. Trong bối cảnh khối ngoại bán ròng kỷ lục và đất nước đang đứng trước những "siêu dự án" hạ tầng, ông nhấn mạnh rằng sự "dũng cảm" của Việt Nam cần được tiếp sức bởi một hệ thống tài chính hiện đại và tư duy đầu tư bền vững từ chính người dân.

1. Giải mã cơn sóng bán ròng kỷ lục của khối ngoại

Năm qua chứng kiến một nghịch lý: trong khi vốn đầu tư trực tiếp (FDI) vào sản xuất công nghệ cao tăng trưởng mạnh mẽ, thì dòng vốn gián tiếp (FII) trên thị trường chứng khoán lại ghi nhận mức bán ròng kỷ lục hơn 4 tỷ USD.

Theo ông Dominic, có hai nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng này. Thứ nhất, sau giai đoạn phục hồi ấn tượng của các doanh nghiệp Việt năm 2024, nhiều nhà đầu tư nước ngoài đã chọn thời điểm này để chốt lời. Thứ hai, các quỹ ngoại đang chịu áp lực rút vốn từ chính các nhà đầu tư của họ tại chính quốc. Tuy nhiên, Chủ tịch Dragon Capital vẫn lạc quan dự báo dòng vốn này sẽ quay trở lại vào năm 2026, khi thị trường Việt Nam chính thức bước vào lộ trình nâng hạng của FTSE Russell từ tháng 9 năm nay, chuyển mình từ thị trường cận biên lên mới nổi.

2. Bài toán vốn cho "siêu hạ tầng" và sự hạn chế của tín dụng ngân hàng

Việt Nam đang bước vào "kỷ nguyên vươn mình" với tham vọng về đường sắt cao tốc và hệ thống metro. Tuy nhiên, ông Dominic cảnh báo không thể dựa hoàn toàn vào "bầu sữa" ngân hàng để làm hạ tầng.

Với lãi suất cho vay thương mại từ 9-10%, các dự án hạ tầng vốn có biên lợi nhuận thấp sẽ khó lòng chi trả chi phí vốn. Ông dẫn chứng việc metro vận hành vẫn đang chịu lỗ trong những tháng đầu để khẳng định: Việt Nam bắt buộc phải phát triển thị trường trái phiếu và cổ phiếu để huy động nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý hơn.

3. Thay đổi tư duy: Từ "chơi" chứng khoán và "giữ vàng" sang đầu tư bền vững

Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là thói quen tích trữ vàng, bất động sản và tư duy "chơi" chứng khoán ngắn hạn của người dân. Ông Dominic cho rằng để thay đổi điều này, Chính phủ cần:

Phát triển nhà đầu tư tổ chức: Xây dựng các quỹ hưu trí bổ sung chuyên nghiệp để dẫn dắt thị trường, thay vì để nhà đầu tư cá nhân "tự bơi".

Điều chỉnh lãi suất: Thu hẹp khoảng cách quá lớn giữa lãi suất trái phiếu chính phủ (3%) và trái phiếu doanh nghiệp (10%) để phản ánh đúng rủi ro và thu hút nguồn lực trong dân.

Tận dụng lãi kép: Ông khuyên người dân nên tận dụng sức mạnh của "lãi kép" – kỳ quan thứ 8 của thế giới – để tích lũy tài sản dài hạn thay vì mải mê "lướt sóng" đầy rủi ro.

4. Tinh thần "Dũng cảm" và rào cản thực thi

Dùng từ "Dũng cảm" để mô tả tinh thần của Việt Nam lúc này, ông Dominic đánh giá cao sự quyết tâm của Chính phủ và doanh nghiệp trong việc triển khai các dự án lớn. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra khoảng cách giữa chính sách và thực thi. Câu chuyện Dragon Capital đã nộp tiền thuê đất 50 năm nhưng 2 năm vẫn chưa nhận được "sổ đỏ" tại Phú Quốc là một minh chứng điển hình cho thấy những nút thắt hành chính vẫn đang cản trở dòng vốn đầu tư.

Cuối cùng, Chủ tịch Dragon Capital tin rằng với tiềm năng văn hóa lớn và sự năng động vốn có, nếu Việt Nam làm tốt việc minh bạch hóa thị trường vốn và cải thiện năng lực thực thi, nguồn lực khổng lồ từ kiều hối và trong dân sẽ thực sự trở thành động cơ đưa đất nước vươn mình mạnh mẽ.