Vì sao chúng ta vẫn mãi nghèo?

Tại sao phần lớn nhà đầu tư chúng vẫn mãi thua lỗ, trong khi một số rất ít người lại ngày càng giàu lên?

-------

Nếu nhìn vào danh sách 10 người giàu nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam, bạn sẽ thấy một điểm chung rất thú vị. Đó không phải là những người giao dịch mỗi ngày, không phải những "cao thủ" bắt đỉnh bắt đáy, cũng không phải những người liên tục dự đoán VN-Index sẽ lên hay xuống.

Họ là những người xây dựng doanh nghiệp, sở hữu doanh nghiệp và kiên trì đồng hành cùng doanh nghiệp của mình trong suốt nhiều thập kỷ. Khối tài sản hàng tỷ USD của họ không được tạo ra nhờ vài nhịp sóng ngắn, mà được hình thành từ sự tăng trưởng bền bỉ của doanh nghiệp theo thời gian.

Đó là một sự khác biệt rất lớn trong tư duy.

Trong khi chúng ta đang chỉ chăm chăm nhìn bảng điện, nhìn từng cây nến đỏ xanh để quyết định mua hay bán, thì những người giàu nhất thị trường lại dành phần lớn thời gian để xây dựng giá trị của doanh nghiệp. Họ hiểu rằng nếu doanh nghiệp liên tục mở rộng quy mô, lợi nhuận tăng trưởng và tạo ra dòng tiền bền vững, thì sớm hay muộn thị trường cũng sẽ phản ánh đúng giá trị đó.

Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn là những gì đang diễn ra ngay lúc này.

Giữa lúc tâm lý bi quan bao trùm, hàng loạt Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Tổng Giám đốc và cổ đông lớn lại đồng loạt đăng ký mua cổ phiếu với quy mô rất lớn. Có người mua hàng triệu cổ phiếu, thậm chí hàng chục triệu cổ phiếu với giá trị lên tới hàng trăm tỷ đồng.

Đây không phải là bằng chứng chắc chắn rằng thị trường đã tạo đáy. Thị trường luôn có thể biến động ngoài kỳ vọng của tất cả chúng ta.

Nhưng đây là một tín hiệu rất đáng để mỗi nhà đầu tư suy ngẫm.

Bởi nếu phải chọn một người hiểu doanh nghiệp nhất, chắc chắn đó là người đang trực tiếp điều hành doanh nghiệp ấy. Họ hiểu đơn hàng, dòng tiền, chiến lược kinh doanh, kế hoạch phát triển và những gì doanh nghiệp sẽ làm trong ba đến năm năm tới hơn bất kỳ ai bên ngoài.

Trong khi đó, điều nghịch lý là nhiều nhà đầu tư cá nhân lại hành động hoàn toàn ngược lại. Khi cổ phiếu tăng mạnh, ai cũng hào hứng mở tài khoản, dùng đòn bẩy bất chấp với nỗi sợ lo bỏ lỡ cơ hội. Nhưng khi giá giảm sâu, định giá hấp dẫn hơn, chính ban lãnh đạo doanh nghiệp bỏ tiền thật ra mua thì rất nhiều người lại chỉ nhìn thấy ôi sao cổ phiếu cứ giảm mãi....

Có lẽ, đây mới là lý do khiến phần lớn chúng ta khó thành công trên TT

Chúng ta thường mua bằng cảm xúc, còn bán bằng nỗi sợ.

Chúng ta muốn làm giàu trong vài ngày , nhưng lại không đủ kiên nhẫn để đồng hành với một doanh nghiệp trong vài năm.

Thực tế, lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam đã chứng minh rất nhiều lần rằng giá cổ phiếu có thể biến động rất mạnh trong ngắn hạn, nhưng giá trị doanh nghiệp mới là yếu tố quyết định trong dài hạn.

Bạn hãy nhìn vào ba ngân hàng niêm yết sớm nhất là MBB, ACB và CTG. Trong hơn 15 năm qua, cả ba đều từng trải qua khủng hoảng tài chính toàn cầu, giai đoạn tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, đại dịch COVID-19, những chu kỳ si/ết tín dụng và nhiều đợt điều chỉnh rất sâu của thị trường. Có những thời điểm cổ phiếu giảm hàng chục phần trăm, thậm chí mất hơn một nửa giá trị.

Nhưng nếu nhìn trên một chu kỳ đủ dài, điểm chung của cả ba là đều vượt qua các đỉnh cũ và tạo ra mức tăng giá nhiều lần so với thời điểm niêm yết. Không phải vì thị trường ưu ái, mà bởi quy mô tài sản lớn hơn, LN cao hơn, vốn chủ sở hữu tăng lên và doanh nghiệp ngày càng tạo ra nhiều giá trị hơn cho cổ đông.

Đó cũng là cách mà tài sản được tạo ra trên thị trường chứng khoán.

Không phải bằng cách dự đoán chính xác từng nhịp điều chỉnh.

Mà bằng cách sở hữu đúng doanh nghiệp trong đủ lâu.

Nhìn xa hơn, tôi vẫn lạc quan về giai đoạn 2026-2030 của Việt Nam. Một nền kinh tế đang hướng tới tốc độ tăng trưởng cao, đầu tư công được đẩy mạnh, hạ tầng liên tục hoàn thiện, dòng vốn FDI tiếp tục dịch chuyển vào Việt Nam, cùng với chất xúc tác nâng hạng thị trường chứng khoán sẽ tạo ra nền tảng thuận lợi cho nhiều doanh nghiệp niêm yết phát triển mạnh hơn trong những năm tới.

Đương nhiên, sẽ vẫn có những nhịp chững lại . Sẽ vẫn có những giai đoạn thị trường khiến chúng ta muốn từ bỏ . Nhưng nếu nền kinh tế tiếp tục lớn lên, doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng và lợi nhuận tiếp tục cải thiện, thì về dài hạn, giá trị doanh nghiệp cũng sẽ đi lên.

Nếu hôm nay bạn chưa thành công, đừng quá tự trách mình. Gần như mọi nhà đầu tư đều từng trải qua cảm giác đó. Điều quan trọng không phải là bạn đã mất bao nhiêu trong một nhịp giảm, mà là sau mỗi chu kỳ, bạn rút ra được bài học gì.

Thị trường không thưởng cho người nóng vội . Phần thưởng lớn nhất thường thuộc về những người đủ hiểu doanh nghiệp mình sở hữu, đủ niềm tin để đồng hành cùng sự phát triển của nó và đủ kiên nhẫn để chờ giá trị được thị trường ghi nhận.

Có thể chúng ta sẽ không trở thành những tỷ phú như các doanh nhân trong Top 10 người giàu nhất Việt Nam. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể học cách họ tạo ra tài sản: không phải bằng cách giao dịch nhiều hơn, mà bằng cách sở hữu những doanh nghiệp tốt lâu hơn

Lịch sử của mọi thị trường chứng khoán phát triển đều giống nhau: quốc gia càng thịnh vượng, doanh nghiệp càng lớn mạnh và những người kiên trì sở hữu các doanh nghiệp ấy càng giàu có. Chứng khoán, suy cho cùng, không phải là nơi để đánh cược vào biến động giá mỗi ngày, mà là nơi để cùng chia sẻ thành quả tăng trưởng của một doanh nghiệp và rộng hơn là của cả một quốc gia.

Có thể hôm nay thị trường khiến chúng ta mất tiền. Có thể vài tháng tới vẫn còn nhiều biến động. Nhưng nếu Việt Nam tiếp tục đi lên, nếu doanh nghiệp tiếp tục lớn mạnh, thì những người kiên nhẫn nhất rất có thể sẽ là những người mỉm cười sau cùng. Đó mới là bài học lớn nhất mà những người giàu nhất trên thị trường chứng khoán đã để lại.