Tư duy ngược dòng của Warren Buffett trước làn sóng siêu IPO nghìn tỷ đô

Giới tài chính toàn cầu đang đổ dồn sự chú ý vào sàn chứng khoán Mỹ khi các thế lực công nghệ thế hệ mới như SpaceX, OpenAI hay Anthropic rục rịch chuẩn bị tiến hành phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Trên thị trường thứ cấp, các doanh nghiệp này đều đã chạm ngưỡng định giá hàng nghìn tỷ USD, hứa hẹn sẽ tạo nên những thương vụ niêm yết lịch sử. Dẫu vậy, đối với huyền thoại đầu tư Warren Buffett, sự phấn khích tột độ của số đông thường là tín hiệu cảnh báo về một cái bẫy định giá.

Cơn sốt IPO công nghệ: Kỳ vọng lớn đi kèm rủi ro bong bóng

Nhiều nguồn tin cho biết OpenAI đã lặng lẽ khởi động quy trình IPO bảo mật, kích hoạt làn sóng kỳ vọng lớn từ giới đầu tư. Nhóm lạc quan đặt niềm tin vào tốc độ bứt phá doanh thu thần tốc của các công ty AI. Điển hình như Anthropic được dự báo có thể cán mốc doanh thu 10,9 tỷ USD và ghi nhận quý có lãi đầu tiên ngay giữa năm 2026.

Tuy nhiên, bức tranh tài chính toàn cảnh lại ẩn chứa nhiều mảng tối:

OpenAI: Dự kiến có thể thâm hụt tới 14 tỷ USD vào năm 2026 và phải mất ít nhất 3 năm nữa (đến năm 2029) mới có thể chạm điểm hòa vốn.

SpaceX: Dù được định giá dao động từ 1.300 đến 1.770 tỷ USD, "đế chế" của Elon Musk vẫn ghi nhận khoản lỗ khoảng 4,3 tỷ USD chỉ riêng trong quý I/2026.

Nhiều chuyên gia lo ngại mức định giá hiện tại đã đẩy các cổ phiếu này trở nên đắt đỏ nhất lịch sử, làm dấy lên bóng ma về một thời kỳ "bong bóng dotcom" phiên bản trí tuệ nhân tạo. Đáng chú ý, dòng vốn hiện nay đang có hiện tượng chạy lòng vòng khi Microsoft, Nvidia rót tiền vào OpenAI, rồi các bên lại quay sang mua sản phẩm, dịch vụ của nhau. Vòng tuần hoàn tiền tệ này khiến doanh thu thực tế và dòng vốn đầu tư bị nhập nhèm, khó phân định.

"Triết lý Buffett": Nói không với những cơn sốt đám đông

Chủ tịch của Berkshire Hathaway từng chia sẻ trên truyền thông một nguyên tắc bất di dịch: Suốt hơn 50 năm chèo lái tập đoàn, ông gần như chưa từng tham gia vào bất kỳ đợt phát hành cổ phiếu mới nào.

Nguyên nhân không phải vì IPO luôn là khoản đầu tư tồi, mà do yếu tố thời điểm. Các doanh nghiệp thường chọn lên sàn vào giai đoạn thị trường hưng phấn nhất để tối đa hóa định giá, đồng thời đây cũng là lúc nhà đầu tư dễ buông lỏng kỷ luật tài chính nhất. Vị tỷ phú đúc kết: "Khi sự hào hứng đạt đỉnh lại chính là thời điểm tồi tệ nhất để xuống tiền."

Các đợt siêu IPO thường mang lại nhiều bất lợi cho nhóm nhà đầu tư cá nhân do:

Warren Buffett không phủ nhận cơ hội từ các thương vụ niêm yết mới, nhưng ông đặc biệt khắt khe về mức giá mua. Đối với trường phái đầu tư dài hạn, một câu chuyện tương lai vẽ ra hoành tráng đến đâu cũng không thể bù đắp được sai lầm khi mua sắm với mức giá quá đắt. Những thương vụ hiếm hoi ông tham gia như Ford (1955) hay Snowflake (2020) chỉ là những ngoại lệ hy hữu, không đại diện cho chiến lược cốt lõi của ông.

Bài học đắt giá mang tên Snowflake

Nhìn lại thương vụ Snowflake năm 2020, cổ phiếu này chào sàn với mức giá gốc 120 USD nhưng nhanh chóng đóng cửa phiên đầu tiên ở mức 254 USD. Tại thời điểm hoàng kim, vốn hóa của công ty vượt mốc 120 tỷ USD, nhưng đến năm 2026, giá trị này đã bốc hơi đáng kể, chỉ còn khoảng 82,6 tỷ USD.

Thực tế, phần lớn nhà đầu tư nhỏ lẻ không mua được giá gốc mà phải chấp nhận mua đuổi ở vùng đỉnh quanh 245 USD. Hệ quả là sau nhiều năm chôn vốn, tỷ suất sinh lời của họ chỉ vỏn vẹn vài phần trăm. Trong khi đó, nếu đầu tư vào một danh mục "nhàm chán" như quỹ chỉ số S&P 500, nhà đầu tư đã có thể đút túi mức lợi nhuận lên tới 137%.

Sự lao dốc của Snowflake bắt nguồn từ thực tế kinh tế khốc liệt: tốc độ tăng trưởng chậm lại, chi phí phát hành cổ phiếu thưởng cho nhân sự quá lớn và áp lực tăng lãi suất từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Điều này minh chứng rằng, dù doanh nghiệp có tiềm năng thay đổi thế giới thì vẫn không thể đứng ngoài các quy luật kinh tế học căn bản.

Đứng trước làn sóng IPO nghìn tỷ USD của các ông lớn công nghệ, giới đầu tư cần giữ một cái đầu lạnh trước hiệu ứng FOMO. Lịch sử chứng minh giá cổ phiếu không bao giờ tăng trưởng theo một đường thẳng. Những điểm mua an toàn và tiềm năng nhất thường xuất hiện khi cơn sốt đã hạ nhiệt, nhường chỗ cho các báo cáo tài chính thực tế lên tiếng.

Triết lý của Buffett không khuyên bạn bài xích công nghệ, mà là lời cảnh tỉnh về tính kỷ luật: Khi tất cả mọi người đều tranh nhau mua, đó là lúc bạn nên đứng ngoài. Duy trì kỷ luật định giá và đa dạng hóa danh mục mới là lá chắn vững chắc nhất để bảo vệ nguồn vốn của bạn.