Tiền ra công trường, ai thắng lớn?

Đầu tư công đang bước vào giai đoạn tăng tốc với hơn 623.000 tỷ đồng còn phải giải ngân trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, cơ hội trên thị trường chứng khoán sẽ không chia đều khi chỉ những doanh nghiệp đủ năng lực thi công, dòng tiền khỏe và sở hữu lượng hợp đồng lớn mới có thể chuyển kỳ vọng thành lợi nhuận.

Tiến độ giải ngân cải thiện mở ra dư địa cho nhóm xây dựng, vật liệu và hạ tầng. Tuy nhiên, áp lực về dòng tiền, chi phí vốn và năng lực thực thi sẽ khiến sự phân hóa giữa các doanh nghiệp ngày càng rõ nét.

Đầu tư công được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế năm 2026. Tuy nhiên, khả năng chuyển vốn thành khối lượng thi công thực tế mới quyết định mức độ lan tỏa tới nền kinh tế. Đến ngày 23/7, giá trị giải ngân đạt khoảng 390.947 tỷ đồng, tương đương 38,5% kế hoạch. Dù cải thiện hơn 171.500 tỷ đồng so với cuối tháng 5, vẫn còn 623.287 tỷ đồng chờ giải ngân trong những tháng cuối năm.

Áp lực lớn nhất nằm ở việc chuyển từ đẩy nhanh thủ tục hành chính sang tạo khối lượng thi công thực tế. Trọng tâm gồm xử lý dứt điểm giải phóng mặt bằng, tái định cư và nguồn cung vật liệu. Dự án không có khả năng hấp thụ vốn cần điều chuyển sang công trình có tiến độ tốt. Rút ngắn khâu nghiệm thu, thanh toán cũng quan trọng để bảo đảm dòng tiền cho nhà thầu.

Cơ chế chấm điểm giải ngân trên hệ thống của Bộ Tài chính được kỳ vọng tạo chuyển biến, gắn tiến độ với trách nhiệm người đứng đầu. Tuy nhiên, đánh giá không nên chỉ dựa trên tỷ lệ giải ngân mà cần phản ánh cả tiến độ vật lý và chất lượng công trình. Giải ngân nhanh nhưng dự án đội vốn hoặc chậm tiến độ sẽ làm giảm hiệu quả kinh tế.

Với thị trường chứng khoán, triển vọng những tháng cuối năm được hỗ trợ bởi tăng trưởng kinh tế và khả năng giải ngân tăng tốc. Tuy nhiên, kết quả kinh doanh sẽ là yếu tố quyết định. Nhà đầu tư nên ưu tiên doanh nghiệp duy trì tăng trưởng lợi nhuận, có cơ cấu tài chính lành mạnh, thanh khoản tốt và định giá còn biên an toàn.

Xây lắp điện, hạ tầng năng lượng, thi công cao tốc và cung cấp vật liệu xây dựng có mặt bằng định giá thấp hơn mức trung bình nhiều năm. Khi dự án được đẩy nhanh, doanh nghiệp có thể cải thiện doanh thu, lợi nhuận và giá trị hợp đồng chưa thực hiện. Tuy nhiên, không phải mọi doanh nghiệp đều được hưởng lợi như nhau.

Nhà đầu tư cần đánh giá chất lượng danh mục dự án, khả năng trúng thầu, biên lợi nhuận và năng lực tài chính của từng doanh nghiệp. Các nhà thầu sử dụng đòn bẩy cao hoặc phụ thuộc lớn vào vốn vay có thể chịu áp lực khi lãi suất không còn thấp. Ngược lại, doanh nghiệp có lượng hợp đồng lớn, năng lực thi công tốt và bảng cân đối lành mạnh sẽ có nhiều cơ hội chuyển làn sóng giải ngân thành lợi nhuận thực chất.