Quy định vốn 10.000 tỷ đồng: Vimexchange “một mình một chợ”, Chứng khoán Vietcap rút lui khỏi sân chơi tài sản mã hóa

Nghị quyết 05/2025/NQ-CP chính thức mở ra hành lang pháp lý thí điểm cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, đánh dấu bước đi đầu tiên nhằm đưa lĩnh vực này vào khuôn khổ quản lý. Tuy nhiên, quy định mức vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng đối với đơn vị vận hành sàn giao dịch đang tạo ra sự phân hóa mạnh mẽ: chỉ một doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện, trong khi một số tổ chức tài chính lớn buộc phải cân nhắc lại chiến lược, thậm chí rút lui.

Cuộc đua thành lập sàn giao dịch tài sản số

Theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, thị trường tài sản mã hóa sẽ được thí điểm trong 5 năm. Đến tháng 12/2025, Bộ Tài chính đã thành lập Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, đặt nền móng cho hoạt động giám sát và cấp phép.

Ngay khi khung pháp lý được định hình, làn sóng thành lập doanh nghiệp vận hành sàn giao dịch tài sản số đã diễn ra sôi động.

Từ tháng 5/2025, Công ty Cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa Techcom (TCEX) được thành lập với vốn điều lệ ban đầu 3 tỷ đồng, sau đó tăng lên 101 tỷ đồng vào tháng 8/2025. Cùng thời điểm, Công ty Cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa VIX (VIXEX) ra đời với vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng, có sự tham gia của Chứng khoán VIX.

Tháng 9/2025 ghi nhận thêm sự xuất hiện của Công ty Cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) với vốn 25 tỷ đồng và Công ty Cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa HD (HDEX) với vốn 200 tỷ đồng, sau đó nâng lên 300 tỷ đồng vào cuối năm. Công ty Cổ phần Sàn Giao dịch Tài sản Mã hóa Lộc Phát Việt Nam (LPEX) cũng gia nhập thị trường với vốn 6,8 tỷ đồng.

Đi trước xu hướng từ sớm, Chứng khoán SSI đã thành lập Công ty Cổ phần Công nghệ số SSI (SSI Digital) từ năm 2022. Doanh nghiệp này vừa hoàn tất nâng vốn điều lệ lên 1.000 tỷ đồng và ký kết hợp tác với Tether, U2U Network và Amazon Web Services nhằm phát triển các giải pháp blockchain và điện toán đám mây.

Dù vậy, nếu so với yêu cầu vốn 10.000 tỷ đồng, phần lớn các doanh nghiệp kể trên vẫn còn cách rất xa “vạch xuất phát” chính thức.

Rào cản 10.000 tỷ đồng: Phân hóa chiến lược

Theo quy định thí điểm, đơn vị vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa phải có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng. Đây được xem là “tấm lọc” tài chính nhằm hạn chế rủi ro hệ thống, tăng năng lực chịu đựng biến động và đảm bảo trách nhiệm với nhà đầu tư.

Tính đến nay, Vimexchange là doanh nghiệp duy nhất đáp ứng tiêu chí này. Thành lập tháng 6/2025, Vimexchange có cơ cấu cổ đông đáng chú ý khi Tập đoàn Dược phẩm Vimedimex nắm 50% vốn, tương đương 5.000 tỷ đồng. Các cổ đông khác gồm Chứng khoán Hòa Bình, Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải và Đầu tư Phát triển Hòa Bình.

Với nền tảng tài chính dày dặn và sự hậu thuẫn từ các cổ đông lớn, Vimexchange gần như nắm lợi thế “độc tôn” trong giai đoạn đầu của thị trường thí điểm.

Trái lại, Chứng khoán Vietcap đã quyết định rút khỏi kế hoạch thành lập sàn giao dịch tài sản mã hóa. Theo đánh giá của ban lãnh đạo, mức đầu tư 10.000 tỷ đồng vượt quá khả năng phân bổ vốn hiện tại và tiềm ẩn nhiều rủi ro trong bối cảnh khung pháp lý vẫn đang hoàn thiện.

Bên cạnh yêu cầu vốn lớn, doanh nghiệp vận hành sàn còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về định danh khách hàng (KYC), phòng chống rửa tiền (AML), bảo mật hệ thống và lưu ký tài sản số. Chi phí vận hành và đầu tư công nghệ vì vậy không hề nhỏ. Ngoài ra, áp lực cạnh tranh thanh khoản từ các sàn giao dịch quốc tế cũng là yếu tố khiến nhiều tổ chức cân nhắc.

Thị trường mới, bài toán cũ: Cân bằng giữa cơ hội và an toàn

Giới phân tích cho rằng quy định vốn tối thiểu 10.000 tỷ đồng thể hiện quan điểm thận trọng của cơ quan quản lý trong bối cảnh tài sản mã hóa vẫn tiềm ẩn biến động mạnh và rủi ro pháp lý quốc tế.

Tuy nhiên, điều này cũng dẫn tới hệ quả là thị trường có thể rơi vào tình trạng tập trung cao độ, thiếu cạnh tranh trong giai đoạn đầu. Nếu chỉ một hoặc rất ít doanh nghiệp đủ điều kiện vận hành, bài toán về đa dạng sản phẩm, phí giao dịch và chất lượng dịch vụ sẽ phụ thuộc lớn vào năng lực của các đơn vị tiên phong.

Trong dài hạn, giới chuyên gia cho rằng khung pháp lý có thể được điều chỉnh linh hoạt hơn, hoặc xuất hiện mô hình liên danh – hợp tác giữa các định chế tài chính nhằm đáp ứng yêu cầu vốn. Khi đó, cuộc đua trên thị trường tài sản mã hóa mới thực sự bước vào giai đoạn cạnh tranh thực chất.

Hiện tại, với “tấm vé” 10.000 tỷ đồng, cánh cửa thị trường đang khép hẹp lại, và chỉ những doanh nghiệp sở hữu tiềm lực tài chính vượt trội mới đủ điều kiện bước vào sân chơi chính thức.