Nghịch lý lợi nhuận giữa "bão giá" Trung Đông

Báo cáo tài chính quý I/2026 ghi nhận quy mô tài sản của các doanh nghiệp xăng dầu phình to hàng chục nghìn tỷ đồng, phản ánh sự đánh đổi đầy rủi ro giữa an ninh năng lượng và bài toán lợi nhuận.

Biến động địa chính trị tại Trung Đông cùng đà tăng nóng của giá dầu thế giới đang tạo ra bức tranh đặc biệt với ngành xăng dầu Việt Nam. Chỉ trong quý I/2026, lượng hàng tồn kho tại nhiều doanh nghiệp đầu mối đã tăng mạnh lên mức cao kỷ lục.

Tại khâu lọc hóa dầu, Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) ghi nhận tồn kho hơn 21.500 tỷ đồng vào cuối tháng 3, tăng gần 9.000 tỷ đồng so với đầu năm và là mức cao nhất từ trước tới nay. Quy mô tài sản doanh nghiệp theo đó cũng vượt mốc 106.000 tỷ đồng.

Doanh nghiệp cho biết việc duy trì lượng lớn dầu thô và thành phẩm giúp chủ động nguồn cung trong bối cảnh nguy cơ gián đoạn chuỗi vận chuyển toàn cầu vẫn hiện hữu.

Ở nhóm phân phối bán lẻ, Petrolimex và PV OIL cũng đồng loạt tăng mạnh lượng hàng dự trữ.

Tồn kho của Petrolimex tăng vọt lên gần 29.800 tỷ đồng, cao hơn khoảng 16.000 tỷ đồng so với đầu năm. Đây cũng là lần đầu tổng tài sản doanh nghiệp vượt 100.000 tỷ đồng.

Trong khi đó, PV OIL ghi nhận tồn kho khoảng 11.000 tỷ đồng, gấp 4 lần đầu năm.

Điểm đáng chú ý nằm ở khoản “hàng mua đang đi đường” tăng đột biến tại cả ba doanh nghiệp. Điều này cho thấy các đầu mối đang đẩy mạnh nhập hàng quy mô lớn nhằm đảm bảo nguồn cung giữa giai đoạn thị trường dầu thế giới liên tục rung lắc.

Người lãi đậm, kẻ thua lớn

Dù cùng hưởng lợi từ mặt bằng giá dầu cao, kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp lại đi theo hai hướng trái ngược.

BSR gây chú ý khi báo lãi sau thuế hơn 8.200 tỷ đồng trong quý I, gấp 21 lần cùng kỳ năm trước. Biên lợi nhuận cải thiện mạnh nhờ tận dụng tốt chênh lệch giữa giá dầu thô đầu vào và giá sản phẩm đầu ra.

Doanh nghiệp cho biết đã chủ động xây dựng nhiều kịch bản vận hành, tối ưu công suất và linh hoạt chiến lược mua nguyên liệu để tận dụng biến động thị trường.

PV OIL cũng ghi nhận kết quả tích cực khi lợi nhuận sau thuế đạt hơn 570 tỷ đồng, gấp 22 lần cùng kỳ.

Ngược lại, Petrolimex dù đạt doanh thu gần 98.700 tỷ đồng — mức cao nhất trong hơn một thập kỷ — vẫn báo lỗ hơn 662 tỷ đồng sau thuế.

Áp lực giá vốn tăng quá mạnh khiến lợi nhuận bị bào mòn đáng kể. Doanh nghiệp cũng phải trích lập dự phòng giảm giá tồn kho tới hơn 6.500 tỷ đồng.

Lãnh đạo Petrolimex cho biết thị trường dầu đang biến động ở mức chưa từng có, với những phiên giá tăng giảm hàng chục USD mỗi ngày. Có thời điểm giá nhập dầu cộng thêm cước vận tải và phụ phí bị đẩy lên hơn 300 USD/thùng, khiến chi phí nhập khẩu đội lên gấp nhiều lần so với trước đây.

Giới phân tích nhận định ngành xăng dầu đang bước vào giai đoạn phòng thủ quy mô lớn, nơi bài toán tồn kho không chỉ còn là hoạt động kinh doanh mà đã gắn trực tiếp với an ninh năng lượng và khả năng ứng phó rủi ro toàn cầu.