Nghịch lý khi quỹ ngoại thua xa hiệu quả đầu tư của VnIndex

Dù tỷ trọng cổ phiếu ở mức rất cao, nhiều quỹ ngoại vẫn kém VN-Index sau 5 tháng. Khoảng lệch nằm ở cấu trúc chỉ số, quy mô danh mục và dòng tiền rút ròng.

Thị trường chứng khoán trong năm tháng đầu năm ghi nhận một thực tế đáng chú ý khi đà tăng của VN-Index không hề đại diện cho bức tranh chung. Trong khi chỉ số đại diện sàn HoSE đạt mức tăng 4,4%, các chỉ số khác lại cho thấy chiều hướng ngược lại khi VN100 chỉ nhích nhẹ 0,4%, VN30 giảm 1,7% và VNMidcap giảm tới 3%. Sự lệch pha lên đến 7,4 điểm phần trăm giữa VN-Index và VNMidcap chứng minh thị trường đang bị kéo lệch bởi một nhóm cổ phiếu có cấu phần hẹp. Sự chuyển dịch này thể hiện rõ nhất ở hệ sinh thái Vingroup khi tỷ trọng vốn hóa của nhóm này trong VN-Index đã tăng mạnh từ xấp xỉ 8% cách đây hai năm lên gần 30% ở hiện tại. Thực tế, nếu bóc tách ảnh hưởng của nhóm này, mức tăng của phần còn lại toàn thị trường sẽ thấp hơn chỉ số chung từ 4 đến 5 điểm phần trăm. Theo thống kê từ VinaCapital, toàn thị trường có quy mô 421 tỷ USD thì riêng hệ sinh thái Vingroup đã chiếm tới 101 tỷ USD, tương đương 24%. Cấu trúc tập trung cao độ này khiến kết quả hoạt động của các quỹ đầu tư cổ phiếu chủ động bị chi phối nặng nề bởi tỷ trọng phân bổ vào nhóm cổ phiếu cốt lõi dẫn dắt.

Nghịch lý khi quỹ ngoại thua xa hiệu quả đầu tư của VnIndex

Áp lực rút ròng và bài toán quy mô của các quỹ chủ động

Sự phân hóa của thị trường đã tạo ra áp lực đè nặng lên hiệu suất của khối ngoại khi các quỹ lớn đồng loạt ghi nhận mức tăng trưởng âm. Cụ thể, quỹ VOF giảm 3,8%, VEIL giảm 4,5%, trong khi VEUF và PYN Elite Fund chịu mức giảm sâu hơn lần lượt là 7% và 7,5%. Ngược lại, khối quỹ nội với quy mô linh hoạt lại chứng kiến nhiều đại diện vượt lên trên VN-Index, điển hình là quỹ VNDAF tăng 8,4% hay các quỹ Thiên Việt duy trì mức tăng từ 4,7% đến 5,5%. Tính đến cuối tháng năm, tổng tài sản ròng của nhóm quỹ chủ động đạt 175.427 tỷ đồng dù phải đối mặt với làn sóng rút ròng lên tới 9.256 tỷ đồng từ đầu năm. Đáng nói là khối ngoại chịu áp lực rút ròng mạnh nhất với 10.804 tỷ đồng nhưng vẫn neo tỷ trọng cổ phiếu ở mức rất cao là 95,37%. Điều này cho thấy hiệu suất kém hơn VN-Index của khối ngoại không đến từ chiến lược phòng thủ bằng tiền mặt, mà do danh mục lựa chọn chưa đồng pha với nhóm vốn hóa lớn đang điều hướng thị trường.

Sự chênh lệch về quy mô quản lý giữa các quỹ cũng định hình trực tiếp tốc độ phản ứng trước biến động. Những quỹ có quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng như VEIL hay PYN Elite Fund gặp rất nhiều khó khăn và mất thời gian để tái cơ cấu danh mục do ràng buộc về thanh khoản hệ thống, trong khi quỹ nhỏ như VNDAF dễ dàng tối ưu hóa tính tập trung vào các cổ phiếu mục tiêu. Ở góc độ định giá, thị trường đang mở ra biên an toàn lớn khi P/E của phần còn lại nếu loại trừ nhóm Vingroup chỉ quanh mức 10 lần với kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận đạt 16%. Theo phân tích từ VinaCapital, động lực tăng trưởng của nhóm Vingroup thời gian qua gắn liền với các sự kiện cấu trúc nội tại như tiến độ tái cơ cấu VinFast hay kế hoạch IPO của Green SM. Xu hướng phân hóa này được dự báo sẽ còn tiếp diễn mạnh mẽ khi Việt Nam chính thức bước vào lộ trình nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp có hiệu lực từ ngày 21/9. Khi đó, dòng vốn quốc tế lớn sẽ đổ mạnh vào các cổ phiếu đáp ứng đủ tiêu chí khắt khe về vốn hóa và room ngoại. Song song đó, bối cảnh vĩ mô với áp lực lạm phát tăng lên 5,6% cùng mặt bằng lãi suất huy động và lãi suất liên ngân hàng neo ở mức cao cũng tạo ra sự phân hóa lớn về chi phí vốn, khiến dòng tiền khó có thể lan tỏa đồng đều trên toàn thị trường.