Nếu đang lỗ, đừng vội kết luận mình đã đầu tư sai

Có một câu chuyện khá thú vị. Năm 2024, một chàng trai là công nhân với mức lương 5 triệu đồng mỗi tháng. Anh ngỏ lời với một cô gái và bị từ chối. Hai năm sau, vẫn là con người ấy, nhưng giờ đã là giám đốc, thu nhập vài tỷ đồng mỗi năm, có sự nghiệp, có tài sản và một tương lai rộng mở.

Nếu lúc này cô gái vẫn từ chối anh chỉ vì ký ức của hai năm trước, thì vấn đề không còn nằm ở chàng trai. Mà nằm ở việc cô ấy đã đánh giá hiện tại bằng dữ liệu của quá khứ.

Lấy Hòa Phát làm ví dụ.

Nếu ở năm 2024, việc thị trường thận trọng với HPG là điều hoàn toàn hợp lý. Khi đó, Khu liên hợp Dung Quất 2 vẫn đang xây dựng, công suất mới chưa tạo ra doanh thu, nhiều dự án còn nằm trên kế hoạch.

Nhưng bước sang giai đoạn 2026-2027, bức tranh đã khác.Dung Quất 2 từng bước đi vào vận hành, đưa tổng công suất thép tăng khoảng 50%. Hòa Phát mở rộng sang thép ray và thép chất lượng cao - những sản phẩm có biên lợi nhuận và dư địa thị trường lớn hơn. Mỏ Quý Xa giúp doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn nguyên liệu. Trong khi đó, đầu tư công, hạ tầng và các dự án trọng điểm quốc gia mở ra chu kỳ nhu cầu thép kéo dài nhiều năm.

Nói cách khác, HPG của năm 2026 không còn là HPG của năm 2024.

Đây là 1 cơ sở lớn để chúng tôi khuyến nghị mua HPG tại vùng giá 20 khi cổ phiếu rơi về vùng nền 2023-2024 vừa rồi. Thực tế sau đó HPG bật tăng mạnh trở lại. Điều đó phản ánh một góc nhìn khác: nhiều nhà đầu tư tổ chức không định giá HPG bằng những gì doanh nghiệp đã có, mà bằng những gì doanh nghiệp đang dần tạo ra.

Đó cũng là lý do HPG nhiều lần cho thấy khả năng bật tăng mạnh sau khi trở về các vùng định giá của chu kỳ trước. Không phải vì giá "rẻ" một cách tuyệt đối, mà vì giá quay về quá khứ trong khi giá trị doanh nghiệp đã bước sang một giai đoạn mới.

Đây mới là điều đáng học từ HPG

Theo tôi, bài học lớn nhất từ Hòa Phát không nằm ở việc cổ phiếu sẽ tăng bao nhiêu.

Điều đáng học là cách đánh giá doanh nghiệp.

Rất nhiều nhà đầu tư chỉ nhìn vào thị giá rồi kết luận cổ phiếu xấu hay tốt. Trong khi điều quan trọng hơn là trả lời một câu hỏi khác:

Doanh nghiệp của hôm nay có còn giống doanh nghiệp của hai năm trước hay không?

Nếu quy mô sản xuất lớn hơn.Nếu năng lực cạnh tranh mạnh hơn. Nếu thị phần mở rộng hơn. Có nhiều câu chuyện mới, Nếu lợi nhuận trong vài năm tới có khả năng cao hơn đáng kể.

Thì việc thị trường vẫn định giá doanh nghiệp bằng "chiếc thước" của quá khứ có thể chính là nơi cơ hội xuất hiện.

Đó cũng là cách nhiều nhà đầu tư giá trị tìm kiếm cổ phiếu tiềm năng. Họ không cố đoán đáy của giá cổ phiếu. Họ tìm kiếm khoảng cách giữa giá hiện tại và giá trị tương lai.

Cách tiếp cận này cũng có thể mở rộng ra toàn bộ thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nếu định giá VN-Index hôm nay vẫn phản ánh tâm lý của giai đoạn khủng hoảng 2022, thuế quan 2025a thì cần đặt câu hỏi: nền kinh tế năm 2026 có còn giống giai đoạn đó hay không?

Thực tế cho thấy rất nhiều yếu tố đã thay đổi. Hệ thống KRX đã đi vào vận hành. Việt Nam đã hoàn thành mục tiêu nâng hạng thị trường. Giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng duy trì tốc độ tăng trưởng GDP cao, đầu tư công bước vào chu kỳ lớn, dòng vốn FDI tiếp tục tích cực. Nhiều doanh nghiệp đầu ngành, đặc biệt là ngân hàng, chứng khoán và các Bluechip, đều sở hữu quy mô vốn, lợi nhuận và năng lực cạnh tranh cao hơn đáng kể so với vài năm trước.

Theo chia sẻ của nhiều NDT huyền thoại trên thế giới, bí quyết của đầu tư không nằm ở việc cố gắng mua đúng đáy, mà là mua đúng giá trị. Những nhà đầu tư thành công hiếm khi đợi thị trường xác nhận rồi mới hành động. Họ tìm kiếm những doanh nghiệp đang âm thầm thay đổi, trong khi phần lớn thị trường vẫn còn nhìn chúng bằng chiếc gương của quá khứ.

Hòa Phát chỉ là một ví dụ. Khi năng lực sản xuất lớn hơn, lợi thế cạnh tranh mạnh hơn và động lực tăng trưởng rõ ràng hơn, việc thị trường cần thời gian để cập nhật là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Lịch sử của HPG cũng nhiều lần cho thấy, mỗi khi cổ phiếu quay về vùng định giá của các chu kỳ trước trong khi nền tảng doanh nghiệp tiếp tục cải thiện, dòng tiền dài hạn thường xuất hiện trước khi sự đồng thuận của số đông được hình thành.

Đó cũng là một phương pháp đáng để tham khảo khi tìm kiếm cơ hội đầu tư. Đừng chỉ nhìn vào việc cổ phiếu đã giảm bao nhiêu, hãy nhìn vào việc doanh nghiệp đã tiến xa đến đâu. Bởi trong dài hạn, thị trường có thể chậm phản ánh, nhưng rất khó bỏ qua những doanh nghiệp liên tục tạo ra giá trị mới.

Và có lẽ, đó cũng là lý do để nhà đầu tư có thể lạc quan hơn với HPG nói riêng và thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung. Khi doanh nghiệp tiếp tục lớn lên, nền kinh tế tiếp tục phát triển và chất lượng tài sản của thị trường ngày càng được cải thiện, giá cổ phiếu sớm hay muộn cũng sẽ tìm về đúng giá trị nội tại. Thị trường có thể biến động trong ngắn hạn, nhưng giá trị mới là yếu tố quyết định xu hướng của một chu kỳ đầu tư dài hạn.