"Miếng bánh" tài sản số: Dễ mơ, khó nắm

Vietcap trở thành đơn vị đầu tiên rút lui khỏi dự án sàn giao dịch tài sản số do yêu cầu vốn quá lớn và rủi ro cao, phản ánh sự thận trọng trong một thị trường mới mẻ. Trong khi đó, công ty tập trung chuẩn bị cho cơ hội từ thị trường chứng khoán Việt Nam sau nâng hạng, nơi dòng vốn ngoại và cơ chế giao dịch mới đòi hỏi năng lực hạ tầng và tài chính vững chắc.

Vietcap trở thành đơn vị tiên phong rút lui khỏi sàn giao dịch tài sản số, phản ánh rõ nét thái độ thận trọng của các doanh nghiệp trước một thị trường mới đầy rủi ro và đòi hỏi nguồn lực lớn.

Miếng bánh tài sản số: Không dễ xơi

Tại Đại hội đồng cổ đông bất thường gần đây, ban lãnh đạo Công ty Cổ phần Chứng khoán Vietcap (VCI) chính thức công bố quyết định ngừng theo đuổi dự án thành lập sàn giao dịch tài sản số. Nguyên nhân chủ yếu là yêu cầu vốn điều lệ quá lớn – 10.000 tỷ đồng – vượt quá khả năng và chiến lược phân bổ nguồn lực của công ty, vốn hiện ở mức 7.226 tỷ đồng. Dù Vietcap có kế hoạch tăng vốn lên 20.000 tỷ đồng trong năm tới, ban lãnh đạo nhận định việc dồn lực vào một lĩnh vực còn mới mẻ, đầy rủi ro như sàn tài sản số là không khả thi.

Vietcap từng là một trong bốn đơn vị được Chính phủ xem xét tham gia thí điểm sàn giao dịch tài sản số. Ngay từ khi đề xuất dự án được công bố đầu năm, công ty đã lập đội nghiên cứu theo sát diễn biến và nhận nhiều lời đề nghị hợp tác từ các sàn giao dịch tiền số hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, quyết định rút lui khiến Vietcap trở thành đơn vị đầu tiên tuyên bố dừng kế hoạch, tạo nên “nốt trầm” trong bối cảnh thị trường tài sản số đang bùng nổ với nhiều pháp nhân mới nhảy vào.

Quyết định này không chỉ phản ánh tư duy thận trọng, mà còn cho thấy mức độ phức tạp và rủi ro của cuộc chơi tài sản số. Việt Nam hiện là quốc gia có tỷ lệ dân số sở hữu tiền số cao thứ hai thế giới, với quy mô giao dịch ước tính 120 tỷ USD trong năm 2023. Tuy nhiên, vận hành một sàn giao dịch hợp pháp đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ, đội ngũ công nghệ tinh nhuệ, hạ tầng kỹ thuật, quản trị rủi ro và bảo mật dữ liệu. Bài toán sinh lời từ vốn đầu tư 10.000 tỷ đồng trong giai đoạn thí điểm 5 năm được đánh giá là đầy thách thức.

Một chuyên gia trong lĩnh vực tiền mã hóa cảnh báo, khi thị trường chuyển từ “vùng xám” sang “vùng sáng” – từ giao dịch tự phát sang môi trường quản lý chính thức – thanh khoản có thể giảm mạnh. Do đó, lợi nhuận từ phí giao dịch hay chênh lệch giá sẽ thu hẹp, làm mô hình kinh doanh sàn trở nên kém hấp dẫn. Việc mức vốn yêu cầu 10.000 tỷ đồng chưa tương xứng với quy mô thị trường nội địa càng khiến tỷ suất sinh lời thấp và rủi ro tăng cao. Đây là lý do nhiều công ty lớn, dù tiềm lực mạnh, chọn quan sát thay vì tham gia sớm.

Một cuộc chơi khác: Thị trường chứng khoán Việt Nam sau nâng hạng

Trong khi Vietcap rút lui khỏi thị trường tài sản số, công ty đang tập trung chuẩn bị cho một “cuộc chơi” không kém phần quan trọng – thị trường chứng khoán Việt Nam sau khi chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi vào tháng 9/2026.

Việc nâng hạng được kỳ vọng thu hút dòng vốn ngoại, mở ra nhiều cơ hội kinh doanh mới, nhưng cũng đòi hỏi các công ty chứng khoán tăng tốc đầu tư vào hạ tầng, công nghệ và năng lực tài chính. Các sản phẩm và cơ chế giao dịch mới như thanh toán bù trừ tập trung (CCP), giao dịch đối ứng liên tục (STP), giao dịch xuyên trưa, bán khống, T+0 hay chứng khoán chờ về đều yêu cầu tham gia sâu về hệ thống, nghiệp vụ và vốn.

Đặc biệt, với những đơn vị có thế mạnh môi giới như Vietcap, việc chuẩn bị nguồn lực cho hoạt động cho vay ký quỹ (margin) là vô cùng quan trọng. Dữ liệu đến quý III/2025 cho thấy dư nợ margin toàn thị trường ước đạt 366.000 tỷ đồng, tăng mạnh so với quý trước và lập kỷ lục mới. Dù tỷ lệ dư nợ margin/vốn chủ sở hữu trung bình chỉ 119%, áp lực tăng vốn để đón sóng nâng hạng là điều tất yếu.

Trước Vietcap, VNDIRECT cũng bày tỏ thái độ thận trọng, lựa chọn tập trung vào các mảng kinh doanh cốt lõi như môi giới chứng khoán, bảo lãnh phát hành và ngân hàng đầu tư – nơi sinh lời cao và rủi ro kiểm soát được. Trong khi đó, các công ty như VIX, SSI, VPBank hay HSC vẫn chuẩn bị nguồn lực để tham gia thị trường tài sản số, nhờ được hậu thuẫn mạnh từ các ngân hàng, đảm bảo nguồn vốn dồi dào và khả năng chịu rủi ro cao hơn.