Margin phình to, lợi nhuận lao dốc

Đáng chú ý, nguồn thu từ cho vay toàn ngành tăng 34% trong quý III/2026, trái ngược mức sụt giảm 42% của lợi nhuận, cho thấy sự phụ thuộc ngày càng lớn vào hoạt động cấp vốn.

Cuối quý III/2026, tổng dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán đạt khoảng 455.000 tỷ đồng, tăng 10.000 tỷ đồng so với quý trước. Riêng dư nợ margin chiếm khoảng 440.000 tỷ đồng.

Toàn thị trường có 18 công ty ghi nhận dư nợ cho vay vượt 10.000 tỷ đồng, trong đó 5 doanh nghiệp sở hữu quy mô trên 1 tỷ USD.

Dẫn đầu là TCBS với gần 55.000 tỷ đồng margin, tăng hơn 3.000 tỷ đồng trong quý.

Con số này gấp gần 2,5 lần dư nợ cho vay khách hàng 21.976 tỷ đồng của Saigonbank tại cuối tháng 6/2026.

Tuy nhiên, đây chỉ là so sánh quy mô tuyệt đối, bởi hoạt động cấp tín dụng ngân hàng và cho vay chứng khoán có đặc điểm, cơ chế quản lý khác nhau.

Đáng chú ý, VPBankS vươn lên vị trí thứ hai với 39.691 tỷ đồng, vượt SSI ở mức 38.122 tỷ đồng.

Theo sau là HSC với 29.170 tỷ đồng và VPS đạt 25.363 tỷ đồng.

Nhóm 10 công ty lớn nhất hiện nắm khoảng 274.666 tỷ đồng margin, tương đương hơn 62% dư nợ ký quỹ toàn thị trường.

Thu lãi kỷ lục nhưng lợi nhuận lao dốc

Nghịch lý đáng chú ý xuất hiện trong kết quả kinh doanh ngành chứng khoán.

Quý III/2026, lợi nhuận toàn ngành chỉ đạt khoảng 11.000 tỷ đồng, giảm 42% so với cùng kỳ và gần 28% so với quý trước.

Ngược lại, nguồn thu từ cho vay và phải thu đạt 12.300 tỷ đồng, tăng 34% so với cùng kỳ, đánh dấu quý thứ 11 liên tiếp lập kỷ lục.

Riêng TCBS thu hơn 1.500 tỷ đồng từ hoạt động này. SSI và VPBankS cũng ghi nhận trên 1.000 tỷ đồng mỗi doanh nghiệp.

Sự đối lập cho thấy hoạt động cho vay đang trở thành nguồn thu quan trọng khi thanh khoản thị trường suy yếu, môi giới cạnh tranh gay gắt và tự doanh biến động.

Tuy nhiên, doanh thu lãi vay không đồng nghĩa lợi nhuận ròng, bởi doanh nghiệp còn phải gánh chi phí huy động vốn.

Nhóm 12 công ty chứng khoán có liên hệ với ngân hàng hoặc sở hữu lợi thế nguồn vốn đang nắm khoảng 240.000 tỷ đồng dư nợ, chiếm hơn một nửa toàn thị trường.

Lợi thế tài chính giúp các doanh nghiệp mở rộng hạn mức, cạnh tranh lãi suất và tiếp cận khách hàng lớn.

Dù vậy, quy mô cho vay tăng nhanh cũng kéo theo rủi ro tập trung tín dụng, biến động tài sản bảo đảm và áp lực tái cấp vốn.

Đặc biệt, khi cổ phiếu giảm sâu, hoạt động giải chấp có thể khuếch đại áp lực bán trên thị trường.

Cuộc đua margin vì vậy không chỉ là cuộc cạnh tranh về quy mô, mà còn là phép thử năng lực quản trị rủi ro của từng công ty chứng khoán.