Margin lập đỉnh, tiền trên sàn đi đâu?

Lãi suất margin neo cao 13–14%/năm đang bào mòn lợi nhuận nhà đầu tư cá nhân, trong khi hiện tượng chảy vốn ngoài luồng giao dịch chứng khoán làm dấy lên quan ngại về rủi ro hệ thống.

Theo thống kê từ báo cáo tài chính quý II, tổng dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán, gồm cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán, đã lên khoảng 445.000 tỷ đồng, trong đó riêng dư nợ margin đạt 435.000 tỷ đồng, cao nhất trong lịch sử.

Có tới 16 công ty chứng khoán sở hữu dư nợ cho vay vượt 10.000 tỷ đồng, trong khi TCBS tiếp tục dẫn đầu với hơn 51.500 tỷ đồng, tăng gần 7.000 tỷ đồng so với cuối quý I. Bên cạnh TCBS, nhiều doanh nghiệp như VPBankS, VPS, HSC, SSI, LPBankS hay MBS cũng đồng loạt mở rộng quy mô tín dụng.

Đáng chú ý, các công ty chứng khoán có ngân hàng hậu thuẫn đang chiếm ưu thế rõ rệt nhờ năng lực huy động vốn và tăng vốn mạnh, trong khi một số công ty có vốn ngoại như Mirae Asset hay KIS Việt Nam ghi nhận dư nợ suy giảm.

Điều đáng chú ý là quy mô margin tăng mạnh nhưng giá trị giao dịch trên thị trường lại không theo kịp. Dù VN-Index từng vượt vùng đỉnh lịch sử, thanh khoản vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn đầu năm.

Theo các chuyên gia, dòng tiền hiện chủ yếu tập trung vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn thay vì lan tỏa rộng trên toàn thị trường. Điều này khiến chỉ số được nâng đỡ nhưng sức nóng giao dịch không tương xứng.

Một nguyên nhân khác là lãi suất margin phổ biến 13-14%/năm, cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước, làm gia tăng chi phí sử dụng đòn bẩy và khiến nhà đầu tư thận trọng hơn.

Margin đang bù cho dòng vốn ngoại?

Theo phân tích của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), tốc độ tăng của dư nợ margin trong hai năm gần đây gần như song hành với các giai đoạn khối ngoại bán ròng mạnh.

Điều này cho thấy dòng vốn vay trong nước đang đóng vai trò bù đắp một phần lượng vốn ngoại rút khỏi thị trường. Tuy nhiên, nếu vòng quay của margin - thể hiện qua tỷ lệ thanh khoản so với dư nợ bình quân - tiếp tục suy giảm, hiệu quả sử dụng vốn sẽ trở thành vấn đề cần theo dõi.

Dù vậy, VDSC cũng lưu ý rằng tỷ lệ margin trên vốn hóa thị trường hiện vẫn ở mức an toàn hơn so với các giai đoạn biến động mạnh trước đây. Đồng thời, nhiều công ty chứng khoán đã cải thiện đáng kể hệ số an toàn tài chính nhờ liên tục tăng vốn trong vài năm gần đây.

Kỳ vọng từ câu chuyện nâng hạng

Một yếu tố tích cực được kỳ vọng hỗ trợ thị trường là việc FTSE Russell dự kiến nâng hạng chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp từ 21/9/2026.

Nếu dòng vốn ngoại quay trở lại sau nâng hạng, áp lực phụ thuộc vào dòng tiền margin trong nước có thể giảm bớt. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, thị trường vẫn chịu tác động từ mặt bằng lãi suất cao, hoạt động bán ròng của khối ngoại và tâm lý thận trọng của nhà đầu tư.

Theo VDSC, VN-Index nửa cuối năm được dự báo dao động trong vùng 1.638-2.108 điểm, phản ánh sự đan xen giữa động lực tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và các rủi ro vĩ mô còn hiện hữu.