Lợi nhuận chứng khoán "hụt hơi"

Chi phí vốn cao và lợi suất đầu tư cổ phiếu suy giảm đang kéo hiệu quả ngành chứng khoán đi xuống, trong khi một bộ phận công ty liên kết ngân hàng lại mở rộng mạnh cho vay ký quỹ và đầu tư trái phiếu.

Ngành chứng khoán Việt Nam đang chịu áp lực từ sụt giảm lợi nhuận, chủ yếu do khối chứng khoán ngân hàng gặp khó khăn. Sự tập trung rủi ro này đặt ra câu hỏi về khả năng sinh lời dài hạn của các công ty môi giới.

Nửa đầu năm 2026, lợi nhuận ngành chứng khoán chịu sức ép từ hai phía: chi phí vốn tăng và hiệu quả đầu tư cổ phiếu suy giảm. Theo VIS Rating, ROAA toàn ngành giảm từ 5,6% năm 2025 xuống 4,3% trong 6 tháng đầu năm. Dự báo cả năm ở mức 4,2–4,5%, thấp hơn năm trước.

Áp lực phân hóa khá rõ. Trong 27 công ty được phân tích, 14 doanh nghiệp đứng trước nguy cơ không hoàn thành kế hoạch lợi nhuận năm 2026. Các công ty vừa và nhỏ có tỷ trọng đầu tư cổ phiếu lớn như VIX, SHS, CTS, VDS chịu tác động mạnh hơn khi lợi nhuận tự doanh biến động.

Ở chiều ngược lại, nhóm công ty liên kết ngân hàng đang có lợi thế về nguồn vốn. Trong nửa đầu năm, HDBS, LPS, VCBS và VIX huy động tổng cộng khoảng 40.000 tỷ đồng, góp phần kéo tỷ lệ đòn bẩy toàn ngành từ 2,4 lần cuối 2025 xuống 2,2 lần cuối quý II.

Nhưng vốn mới cũng mở ra một bài toán khác. Khẩu vị rủi ro của toàn ngành tăng lên 21% trong quý II, từ 19% năm 2025, chủ yếu do một số công ty liên kết ngân hàng tăng đầu tư trái phiếu, trong đó có trái phiếu doanh nghiệp bất động sản.

Rủi ro còn nằm ở cho vay ký quỹ. Khi nhu cầu margin của khách hàng cá nhân chưa tăng tương ứng, một số công ty có xu hướng mở rộng dư nợ với các khách hàng lớn. Điều này khiến rủi ro tập trung tín dụng trở thành biến số đáng chú ý trong nửa cuối năm.

Đòn bẩy vì vậy có thể tăng trở lại. VIS Rating dự báo tỷ lệ đòn bẩy toàn ngành lên 2,3–2,4 lần trong 6 tháng cuối năm khi bảng cân đối tiếp tục mở rộng. Với các công ty gần giới hạn quy định về margin hoặc đầu tư trái phiếu, khả năng huy động thêm vốn sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới dư địa tăng trưởng.

Đáng chú ý, thanh khoản toàn ngành đã cải thiện từ 105% cuối 2025 lên 107% quý II, nhờ các đợt tăng vốn và đa dạng hóa nguồn tài trợ. Tuy nhiên, nếu chi phí vốn duy trì cao trong khi thanh khoản thị trường không cải thiện tương ứng, lợi thế quy mô sẽ phải đi cùng yêu cầu kiểm soát chất lượng tài sản chặt hơn.