Không còn kênh đầu tư "ăn chắc"?

Trong bối cảnh các kênh đầu tư truyền thống đều kém sôi động, nhiều chuyên gia cho rằng bài toán của nhà đầu tư không còn là tìm kiếm lợi nhuận cao nhất mà là xây dựng danh mục cân bằng, duy trì thanh khoản và kiểm soát rủi ro trong dài hạn.

Khảo sát cho thấy phần lớn nhà đầu tư vẫn tập trung tài sản vào bất động sản, vàng và tiền gửi, trong khi khả năng thanh khoản thực tế thấp hơn nhiều so với kỳ vọng.

Thị trường tài chính năm 2026 đang chứng kiến giai đoạn điều chỉnh đồng thời ở nhiều kênh đầu tư. Chứng khoán biến động mạnh theo thông tin vĩ mô, giá vàng không còn duy trì đà tăng liên tục, trong khi bất động sản bước vào chu kỳ thanh lọc với thanh khoản suy giảm. Trong bối cảnh đó, bài toán phân bổ tài sản trở thành vấn đề được giới đầu tư quan tâm nhiều hơn thay vì tìm kiếm một kênh sinh lời vượt trội.

Theo khảo sát "Sức khỏe tài chính và niềm tin đầu tư của người Việt năm 2026" do Chứng khoán Thiên Việt (TVS) thực hiện với 1.000 nhà đầu tư sở hữu từ 500 triệu đồng tài sản trở lên, có tới 85% người được hỏi tin rằng có thể nhanh chóng xoay xở khi cần tiền mặt. Tuy nhiên, gần 50% chỉ có khả năng chuyển đổi tối đa 40% tài sản thành tiền trong vòng 30 ngày, phản ánh khoảng cách đáng kể giữa cảm nhận và thực tế về thanh khoản.

Một nghịch lý khác là 86% nhà đầu tư đồng ý không nên tập trung tài sản vào một kênh, nhưng chỉ 24% thực sự đa dạng hóa danh mục. Trên thực tế, tiền gửi, vàng và bất động sản vẫn chiếm tới 87% tổng tài sản của nhóm khảo sát. Riêng nhóm sở hữu trên 2 tỷ đồng dành tới 46% tài sản cho bất động sản, trong khi cổ phiếu, trái phiếu và chứng chỉ quỹ đều chiếm tỷ trọng khá khiêm tốn.

Theo ông Lê Phạm Minh Đức, Giám đốc cấp cao Khối Ngân hàng đầu tư TVS, đây là biểu hiện của "familiarity bias" - xu hướng ưu tiên những tài sản quen thuộc vì cảm giác an toàn hơn, dù mức độ rủi ro thực tế chưa chắc thấp hơn.

Các tổ chức tài chính quốc tế như Natixis hay Sun Life Asia khuyến nghị nhà đầu tư nên duy trì ít nhất 30% danh mục có thể chuyển đổi thành tiền trong vòng 30 ngày, đồng thời xây dựng nguồn dự phòng đủ chi tiêu từ 6 tháng trở lên để ứng phó với các biến động bất ngờ. Một nguyên tắc khác là không nên để quá 50% tổng tài sản tập trung vào cùng một loại tài sản nhằm hạn chế rủi ro chu kỳ.

Ở góc nhìn đầu tư dài hạn, bà Lương Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Quản lý tài sản Dragon Capital Việt Nam, cho rằng yếu tố quyết định hiệu quả đầu tư không nằm ở khả năng "bắt đáy". Nghiên cứu dựa trên hiệu quả hoạt động của quỹ DCDS trong 22 năm cho thấy nhà đầu tư mua đúng đáy mỗi chu kỳ chỉ tạo giá trị tích lũy cao hơn khoảng 2,7% so với người đều đặn đầu tư định kỳ mỗi tháng.

Đối với bất động sản, ông Phạm Lâm, Chủ tịch DKRA Group, nhận định thị trường đã bước sang giai đoạn phân hóa rõ nét. Những chiến lược đầu cơ ngắn hạn, đặc biệt với đất nền vùng xa, không còn mang lại hiệu quả như trước. Thay vào đó, các sản phẩm có pháp lý rõ ràng, vị trí gắn với hạ tầng và khả năng tạo dòng tiền sẽ có lợi thế lớn hơn trong chu kỳ mới.

Nhìn rộng hơn, xu hướng này có thể tác động đến nhiều nhóm doanh nghiệp niêm yết. Các công ty quản lý quỹ, chứng khoán, bảo hiểm và ngân hàng có cơ hội mở rộng các sản phẩm đầu tư đa dạng, trong khi doanh nghiệp bất động sản sẽ phải cạnh tranh nhiều hơn về chất lượng dự án và khả năng khai thác thay vì kỳ vọng vào đà tăng giá của thị trường.