HoREA kiến nghị giữ quyền bán nhà xã hội theo giá thị trường sau 5 năm

HoREA kiến nghị giữ nguyên quyền được bán lại nhà ở xã hội theo giá thị trường sau 5 năm, thay vì giới hạn người mua và giá bán như dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).

Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) vừa gửi Thủ tướng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ Xây dựng, Tư pháp góp ý dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). HoREA kiến nghị tiếp tục cho phép người mua, thuê mua nhà ở xã hội sau 5 năm thanh toán đủ tiền, được bán lại hoặc chuyển nhượng hợp đồng cho người có nhu cầu, theo cơ chế thị trường, tức giữ nguyên quy định của Luật Nhà ở 2023, thay vì chỉ bán lại cho người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội với mức giá tối đa bằng giá gốc trong hợp đồng như dự thảo.

Lý giải kiến nghị trên, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, dẫn phản ánh từ Tập đoàn Kim Oanh và 4 doanh nghiệp phát triển dự án khác, cho biết nhiều khách hàng đã rút hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội sau khi có thông tin dự thảo không cho bán theo giá thị trường sau 5 năm.

Ông Châu cho rằng việc khống chế giá bán bằng giá gốc khiến người mua chịu thiệt do đã phải trả trước 30% giá trị hợp đồng, trả lãi vay ưu đãi tối thiểu 5,9% một năm (tương đương 59 triệu đồng tiền lãi năm đầu cho khoản vay 1 tỷ đồng), đóng 2% phí bảo trì và lệ phí trước bạ. Quy định này cũng dễ phát sinh giao dịch thu tiền chênh lệch ngoài hợp đồng, gây thất thu thuế.

Chủ tịch HoREA phân tích thêm, quy định không cho bán theo giá thị trường sau 5 năm còn hạn chế quyền định đoạt tài sản và khiến chủ nhà khó thế chấp ngân hàng vì tổ chức tín dụng không thể phát mãi nợ xấu cho người ngoài diện ưu đãi. Do cơ cấu dự án nhà ở xã hội thường gồm 80% sản phẩm để bán, thuê mua và 20% cho thuê, việc khách hàng rút hồ sơ sẽ làm chủ đầu tư mất thanh khoản, ảnh hưởng mục tiêu phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030.

Đối với nghĩa vụ tài chính khi bán lại sau 5 năm, HoREA kiến nghị cả chủ sở hữu căn hộ chung cư và nhà riêng lẻ đều phải nộp tiền sử dụng đất cùng thuế thu nhập, thay vì miễn tiền sử dụng đất cho căn hộ chung cư như hiện hành. Trong 5 năm đầu, người dân chỉ được bán lại cho chủ đầu tư hoặc người thuộc diện mua nhà ở xã hội. Tuy nhiên, giá bán tối đa cần được tính bằng giá gốc cộng lãi vay tín dụng, chi phí vốn của khoản ứng trước (tối đa 30% giá trị hợp đồng, tính theo lãi suất tiết kiệm 13 tháng của 4 ngân hàng thương mại nhà nước) và mức trượt giá CPI hàng năm.

Để chặn trục lợi từ đầu vào, HoREA đề xuất bổ sung vào dự thảo quy định người mua phải có thường trú hoặc tạm trú từ 1 năm trở lên tại địa phương có dự án, đồng thời phải đăng ký thường trú tại căn nhà đó sau khi mua.

Trước đó, trong dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), Chính phủ đã chỉnh lý quy định về việc bán lại nhà xã hội sau 5 năm nhằm ngăn nguy cơ trục lợi chính sách từ loại hình nhà ở an sinh này.

Tại phiên thảo luận về Luật Nhà ở (sửa đổi) hôm 22/10, Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng cho biết việc siết chặt đối tượng được mua nhà ở xã hội sau 5 năm nhằm ngăn ngừa trục lợi, làm sai lệch mục tiêu tốt đẹp của chính sách, biến chính sách an sinh thành cơ hội kiếm lời. Theo ông, quy định tại luật mới nhằm đảm bảo nhà ở xã hội luôn nằm trong hệ sinh thái an sinh và phục vụ đúng đối tượng.

Theo dự thảo, 8 nhóm đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội. So với quy định hiện hành, nhóm học sinh, sinh viên không còn trong danh sách được hỗ trợ về nhà ở xã hội.

Thực tế thời gian qua, bên cạnh những người có nhu cầu ở thực, một số cá nhân cũng đã lợi dụng kẽ hở trong khâu xét duyệt để mua nhà ở xã hội nhưng không ở mà cho thuê lại, bán "chui" trong 5 năm đầu hoặc chờ sau 5 năm bán ra thị trường để hưởng chênh lệch giá.