#Kinh doanh

24HMONEY đã kiểm duyệt

Hạ tầng quốc gia không chọn "kẻ nhiều tiền"

Cuối năm 2025, hai khối tư nhân lớn đồng loạt tung ra “đòn vốn” quy mô chưa từng có: THACO nâng vốn điều lệ vượt 40.000 tỷ đồng, trong khi VinSpeed – pháp nhân mới của Vingroup – nhanh chóng chạm mốc 45.000 tỷ. Sự song hành về thời điểm và quy mô không đơn thuần là ngẫu nhiên, mà gợi mở những toan tính chiến lược sâu hơn phía sau các con số tưởng chừng khô khan ấy.

Cuối tháng 12/2025, hai pháp nhân tư nhân lớn đồng loạt tung ra những cú tăng vốn điều lệ quy mô lớn, tạo nên một hiện tượng đáng chú ý trên thị trường. Ngày 24/12, Tập đoàn Trường Hải (Thaco) hoàn tất nâng vốn từ 30.389 tỷ đồng lên 40.519 tỷ đồng. Chỉ một ngày sau, CTCP Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed – doanh nghiệp mới trong hệ sinh thái Vingroup – cũng điều chỉnh vốn điều lệ từ 33.000 tỷ lên 45.000 tỷ đồng.

Thoạt nhìn, đây dễ bị xem là một cuộc “đua vốn” nhằm giành lợi thế trong các dự án hạ tầng lớn, đặc biệt là đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam trị giá khoảng 67 tỷ USD. Nhưng đi sâu vào cấu trúc và cách thức tăng vốn, bức tranh hiện ra lại phức tạp và thú vị hơn nhiều.

Với Thaco, đợt tăng vốn được thực hiện tại chính công ty mẹ – pháp nhân lõi của toàn bộ hệ sinh thái. Cơ cấu cổ đông hầu như không thay đổi: nhóm cổ đông trong nước vẫn nắm khoảng 73%, chủ yếu thuộc về ông Trần Bá Dương và gia đình; 27% còn lại do 106 nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ, trong đó Jardine Cycle & Carriage (Singapore) là cổ đông lớn nhất với 26,7%.

Hình thức tăng vốn cũng mang tính “nội lực” rõ rệt: chia cổ tức bằng cổ phiếu theo tỷ lệ 3:1. Theo ban lãnh đạo Thaco, mục tiêu là vừa đảm bảo quyền lợi cổ đông, vừa củng cố nguồn lực tài chính cho chiến lược mở rộng dài hạn trong các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, hạ tầng, dịch vụ và logistics.

Ngược lại, VinSpeed tăng vốn bằng cách góp thêm cổ phiếu VIC do ông Phạm Nhật Vượng sở hữu. Sau các giao dịch, VinSpeed nắm khoảng 455,1 triệu cổ phiếu VIC, tương đương 11,7% vốn điều lệ Vingroup, trở thành cổ đông lớn thứ hai, chỉ sau CTCP Tập đoàn Đầu tư Việt Nam (VIG).

“Vé vào cửa” của cuộc chơi hạ tầng

Ở góc độ kỹ thuật, việc tăng mạnh vốn điều lệ là điều kiện gần như bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn tham gia vòng xét chọn các dự án hạ tầng chiến lược. Những mô hình như PPP, EPC+F hay đầu tư dài hạn đều đòi hỏi vốn chủ sở hữu ban đầu rất lớn, trong khi thời gian hoàn vốn kéo dài hàng chục năm.

Như ông Nguyễn Việt Quang – Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Vingroup – từng thẳng thắn chia sẻ, phần lớn dự án đường sắt cao tốc trên thế giới đều lỗ trong nhiều năm, thậm chí khó xác định điểm hòa vốn. Với tuyến Bắc – Nam, mức lỗ tiềm năng có thể lên tới hàng chục tỷ USD.

Trong bối cảnh đó, vốn điều lệ chỉ đóng vai trò “tín hiệu đầu vào”. Yếu tố quyết định nằm ở việc dòng vốn được đặt ở đâu trong cấu trúc tập đoàn và doanh nghiệp sẵn sàng “đặt cược” ở mức nào.

Một bên đặt cả tập đoàn làm trụ đỡ…

Thaco chọn cách tăng vốn ngay tại pháp nhân trung tâm, qua đó “neo” toàn bộ tài sản, dòng tiền và năng lực huy động vốn của tập đoàn vào một điểm. Nếu tham gia dự án hạ tầng quốc gia, đó sẽ là quyết định của cả hệ sinh thái, với bảng cân đối kế toán hợp nhất và khả năng bảo lãnh chéo giữa các mảng kinh doanh.

Cách tiếp cận này mang màu sắc truyền thống, thận trọng, phù hợp với các dự án dài hạn, hoàn vốn chậm nhưng ổn định. Trong đề xuất đường sắt cao tốc Bắc – Nam, Thaco ước tính tổng mức đầu tư khoảng 61,35 tỷ USD, trong đó tự thu xếp 20% vốn, phần còn lại vay trong và ngoài nước, đồng thời đề xuất Chính phủ bảo lãnh và hỗ trợ lãi suất trong 30 năm.

Đáng chú ý, ông Trần Bá Dương từng sẵn sàng giảm tỷ lệ sở hữu xuống 51% để huy động thêm nguồn lực cho các dự án hạ tầng lớn – một tuyên bố cho thấy mức độ cam kết không nhỏ.

…bên kia tách dự án, tách rủi ro

Trái lại, VinSpeed dù sở hữu vốn điều lệ 45.000 tỷ đồng vẫn chỉ là một pháp nhân chuyên biệt trong hệ sinh thái Vingroup. Cấu trúc này cho phép tập đoàn “đóng gói” rủi ro, linh hoạt huy động vốn, liên danh quốc tế hoặc triển khai các cấu trúc tài chính phức tạp mà không buộc cả tập đoàn phải gánh rủi ro trực tiếp trên bảng cân đối kế toán hợp nhất.

Đây là cách tiếp cận hiện đại, thiên về tài chính – đầu tư, phù hợp với các dự án hạ tầng siêu lớn, thời gian hoàn vốn dài và rủi ro chính sách cao.

Không phải đối đầu, mà là hai triết lý

Đặt lên bàn cân, Thaco và VinSpeed không thực sự đối đầu. Họ đại diện cho hai triết lý tham gia hạ tầng quốc gia khác nhau: một bên “đặt cả tập đoàn làm trụ đỡ”, đi chậm nhưng chắc; bên kia tách dự án, tối ưu cấu trúc vốn, sẵn sàng cho hợp tác linh hoạt và quốc tế hóa.

Trong bối cảnh dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam còn ở giai đoạn tiền khởi công và nhiều khả năng cần hơn một nhà đầu tư, hai mô hình này không loại trừ nhau, thậm chí có thể bổ trợ trong các liên danh hoặc từng cấu phần dự án.

Nói cho cùng, tăng vốn mới chỉ là bước khởi động. Cuộc chơi thực sự nằm ở cách triển khai dòng tiền, quản trị rủi ro và khả năng chịu đựng trong một dự án kéo dài hàng chục năm – nơi mà 40.000 hay 45.000 tỷ đồng chỉ là “vé vào cửa”, chưa phải lợi thế quyết định.

Và có lẽ, đây không chỉ là câu chuyện của một dự án 67 tỷ USD, mà là hành trình dài hơn: hành trình để doanh nghiệp Việt đủ lớn, đủ bền và đủ bản lĩnh gánh vác những công trình mang tầm vóc quốc gia trong kỷ nguyên mới.