#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Gồng lãi ngân hàng, nhiều gia đình trẻ 'toát mồ hôi' mỗi kỳ trả nợ

Giấc mơ sở hữu nhà tại các đô thị lớn đang trở thành một thử thách nghiệt ngã đối với các gia đình trẻ khi lãi suất vay mua nhà liên tục leo thang.

Sau giai đoạn ngắn ngủi hưởng ưu đãi "mồi" từ 4-5%/năm, người vay vốn hiện phải đối mặt với thực tế phũ phàng khi lãi suất nhảy vọt lên mức hai chữ số, phổ biến từ 12% đến 15%/năm. Sự biến mất đột ngột của kỷ nguyên tiền rẻ đã biến những khoản vay dài hạn từ 15-20 năm thành một gánh nặng tài chính khổng lồ, buộc nhiều gia đình phải thắt lưng buộc bụng hoặc thậm chí đối mặt với rủi ro mất khả năng chi trả khi số tiền lãi hàng tháng tăng gần gấp đôi so với tính toán ban đầu.

Phân tích về căn nguyên của đợt điều chỉnh này, TS. Phạm Xuân Hòe, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng, chỉ ra rằng áp lực lên chính sách tiền tệ hiện đã tới hạn. Một trong những vấn đề cốt lõi là sự "lệch pha" nghiêm trọng về kỳ hạn trong hệ thống ngân hàng (ALM). Trong khi các khoản vay mua nhà thường kéo dài từ 20 đến 30 năm, nguồn vốn huy động dài hạn trên 1 năm của các ngân hàng hiện chỉ chiếm khoảng 20%. Để cân đối dòng vốn và duy trì biên độ lợi nhuận khi lãi suất huy động đầu vào tăng cao, các nhà băng buộc phải đẩy lãi suất cho vay ra thị trường, trực tiếp gây áp lực lên nhóm khách hàng cá nhân.

Thực trạng này đang tạo ra một sự phân hóa sâu sắc trên thị trường theo mô hình "chữ K". Trong khi các nhà đầu cơ có tiềm lực tài chính mạnh vẫn có khả năng "gồng lãi" để chờ đợi các đợt sóng tăng giá mới, thì những người mua nhà để ở thực — đối tượng ưu tiên của chính sách an sinh — lại là nhóm chịu tổn thương sâu sắc nhất. Việc lãi suất thực tế sau ưu đãi cao hơn nhiều so với con số quảng cáo ban đầu không chỉ làm suy giảm khả năng tiếp cận nhà ở của tầng lớp trung lưu mà còn làm biến dạng nhu cầu thực của thị trường, đẩy người lao động xa dần cơ hội an cư lạc nghiệp tại các khu vực trung tâm.

Bên cạnh áp lực lên người vay, TS. Phạm Xuân Hòe cũng đưa ra lời cảnh báo về sức khỏe của hệ thống ngân hàng khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu có xu hướng giảm từ mức trên 100% xuống còn khoảng 80%. Những kỹ thuật "thổi giá" dự án thông qua các công ty hệ sinh thái để rút vốn ngân hàng đang tạo ra những bong bóng giá trị ảo. Nếu thanh khoản thị trường tiếp tục suy yếu do người dân không chịu nổi chi phí vốn, nợ xấu phình to sẽ là viễn cảnh khó tránh khỏi. Điều này đòi hỏi các cơ quan quản lý cần có những biện pháp tái cấu trúc thị trường bất động sản một cách căn cơ, tránh để rủi ro từ nhóm bất động sản đầu cơ lan sang hệ thống tài chính quốc gia.

Để đảm bảo an toàn tài chính cá nhân trong bối cảnh đầy biến động này, các chuyên gia khuyến nghị người mua nhà cần đặc biệt thận trọng với các "bẫy" lãi suất ưu đãi ngắn hạn. Tỷ lệ vay vốn an toàn được khuyến cáo không nên vượt quá 50-60% giá trị tài sản, đồng thời tổng chi phí trả nợ hàng tháng phải nằm trong ngưỡng kiểm soát của thu nhập ổn định. Về lâu dài, thị trường cần những gói tín dụng ưu đãi thực chất và dài hạn từ Nhà nước dành riêng cho phân khúc nhà ở xã hội và nhà ở bình dân, nhằm tạo ra sự bình đẳng trong cơ hội tiếp cận nhà ở và ổn định tâm lý cho lực lượng lao động chính của nền kinh tế.