#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Đỉnh lãi suất có phải đáy chứng khoán?

“Đỉnh lãi suất có phải đáy chứng khoán?” – mình thấy câu này được hỏi rất nhiều gần đây. Nhưng có lẽ ngay từ đầu chúng ta đã đặt sai câu hỏi.

Đừng quá mong lãi suất sẽ giảm mạnh trong 2026. Khả năng đó hiện tại rất khó. Và TTCK cũng không nhất thiết phải chờ lãi suất giảm mới tăng.

Câu hỏi đúng hơn phải là: “Lãi suất sắp tới sẽ như thế nào? Và TTCK sẽ vận động ra sao trong môi trường lãi suất đó?”

Từ đầu nhiệm kỳ, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn đã 4 lần yêu cầu hệ thống ngân hàng giảm LS nhưng không ăn thua. Nhưng đến cuối tháng 7, bài toán vẫn rất khó giải. Không phải NHNN không muốn giảm, mà điều kiện thị trường hiện tại không dễ để giảm.

Nguyên nhân lớn nhất nằm ở tín dụng và huy động. Đến 29/7, tín dụng toàn hệ thống đã vượt 20,15 triệu tỷ đồng, tăng 8,38% từ đầu năm, trong khi huy động gần cuối tháng mới tăng khoảng 5,8%. Tín dụng đang chạy nhanh hơn huy động khá xa. Muốn GDP tăng trưởng cao thì nền kinh tế cần vốn, muốn có vốn ngân hàng phải tăng tín dụng, mà muốn cho vay thì phải huy động thêm tiền. Bank đang khát vốn thì lấy đâu ra điều kiện để đồng loạt giảm mạnh giá mua tiền?

Trong khi đó, CPI bình quân 7 tháng tăng 4,39%, lạm phát cơ bản tăng 4,19%. Fed cuối tháng 7 vẫn giữ lãi suất 3,50–3,75% và 1 số chuyên gia nhận định FED sẽ có 1 lần tăng LS. Việt Nam mà giảm lãi suất quá nhanh, chênh lệch lợi suất VND–USD thu hẹp sẽ tạo thêm áp lực tỷ giá; tỷ giá lại có thể quay trở lại gây áp lực lên lạm phát.

Bởi vậy bài toán của NHNN không đơn giản là “muốn giảm bao nhiêu?”, mà phải cân bằng cùng lúc tăng trưởng – tín dụng – lãi suất – tỷ giá – lạm phát. Việc từ 1/8 NHNN điều chỉnh cách tính LDR, giảm tỷ lệ khấu trừ tiền gửi Kho bạc Nhà nước từ 80% xuống 50%, cũng cho thấy nhà điều hành đang tìm cách “bơm oxy” cho thanh khoản, tạo thêm dư địa tín dụng thay vì chỉ ép lãi suất xuống.

Một tín hiệu khác cũng đáng chú ý đến từ chính các ngân hàng. Tại buổi gặp gỡ nhà đầu tư cập nhật KQKD quý II/2026 của MBB, ban lãnh đạo chia sẻ thanh khoản hệ thống đang khá căng, phản ánh áp lực huy động vốn là có thật. Tuy nhiên, với định hướng và yêu cầu rất rõ từ NHNN nên mặt bằng LS cuối năm sẽ không tăng nữa. Điều này khá khớp với bức tranh hiện tại: áp lực thị trường khiến lãi suất khó giảm, còn định hướng điều hành lại khiến lãi suất khó tăng quá mạnh.

Nói cách khác, lãi suất đang bị “kẹp giữa hai đầu”: phía dưới là tín dụng tăng nhanh hơn huy động, thanh khoản căng khiến lãi suất khó giảm; phía trên là NHNN điều tiết thanh khoản và yêu cầu ổn định mặt bằng lãi suất khiến khả năng tăng sốc bị hạn chế.

Vì vậy, kịch bản mình nghiêng về cho H2/2026 rất đơn giản: lãi suất khó giảm sâu, nhưng cũng chưa có lý do để mặc định sẽ tăng sốc. Có thể tăng giảm cục bộ giữa các ngân hàng, nhưng điều quan trọng hơn là mặt bằng lãi suất có dần ổn định hay không.

Và đây mới là thứ nhà đầu tư chứng khoán cần quan tâm.

Đừng thấy lãi suất không giảm rồi mặc định chứng khoán phải giảm.

Giai đoạn 2015–2018 là một ví dụ đáng tham khảo. Mặt bằng lãi suất nhích lên đều đặn nhưng VN-Index vẫn đi từ khoảng 540 điểm đầu 2015 lên trên 1.200 điểm vào tháng 4/2018. Vì chứng khoán đâu chỉ nhìn mỗi lãi suất. Nó còn nhìn định hướng của quốc gia, lợi nhuận doanh nghiệp, tín dụng, dòng tiền, định giá và kỳ vọng tương lai.

Một nền kinh tế tăng trưởng mạnh hoàn toàn có thể hấp thụ một mặt bằng lãi suất cao hơn. TTCK không sợ lãi suất cao hơn một chút. TTCK sợ lãi suất tăng quá nhanh, quá cao và biến thành một cú shock. Khi thanh khoản bị siết đột ngột, tỷ giá căng thẳng, chi phí vốn tăng vọt và doanh nghiệp bắt đầu đổ vỡ thì đó mới là vấn đề.

Ngược lại, nếu lãi suất chỉ neo cao hơn trước nhưng ổn định và có thể dự báo, trong khi GDP tiếp tục tăng trưởng cao, tín dụng mở rộng và lợi nhuận doanh nghiệp đi lên, thị trường sẽ tự điều chỉnh và thích nghi.

Vì vậy thay vì ngày nào cũng hỏi “bao giờ lãi suất giảm?”, mình quan tâm một câu khác:

“Lãi suất có tăng thành một cú shock hay không?”

Nếu câu trả lời là không, còn nền kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng, thì TTCK chẳng có lý do gì phải ngồi im chờ lãi suất giảm mới đi lên.

Lãi suất không cần quá thấp. Chỉ cần không quá cao và không quá shock. TTCK cần sự ổn định, chứ không nhất thiết cần tiền phải rẻ bằng mọi giá.