Chứng khoán đã rẻ, tiền đâu?

Sau nhịp điều chỉnh sâu trong tháng 7, đà tăng trưởng lợi nhuận quý II ấn tượng (+45,8% trên HoSE) đã nhanh chóng kéo mặt bằng định giá P/E dự phóng toàn thị trường về mức hấp dẫn 12,2 lần. Tuy nhiên, áp lực margin chạm ngưỡng 446.000 tỷ đồng cùng đà nhích lên của lãi suất đang đặt nhịp hồi phục của thị trường trước một "phép thử" thanh khoản đầy thách thức.

Dù triển vọng vĩ mô và câu chuyện nâng hạng FTSE tạo điểm tựa ngắn hạn, sự lệch pha giữa tăng trưởng tín dụng và tiền gửi buộc dòng tiền phải chọn lọc khắt khe thay vì bùng nổ đồng loạt.

Lợi nhuận doanh nghiệp trên HoSE quý II tăng 45,8% so với cùng kỳ, doanh thu tăng 37,8%. Nửa đầu năm 2026, lợi nhuận sau thuế toàn thị trường tăng 47,5%, và loại nhóm Vingroup vẫn đạt 28%. Nhờ mức tăng lợi nhuận này, P/E thị trường hiện quanh 12,2-13,4 lần dự phóng năm 2026, P/B xấp xỉ 2 lần. Hai chỉ số này thấp hơn trung vị dài hạn, tạo cơ sở cho quan điểm chứng khoán Việt Nam không còn ở vùng định giá quá cao khi đặt cạnh tốc độ tăng lợi nhuận hiện tại.

Dư nợ margin đã tăng lên 446.000 tỷ đồng, trong khi tiền mặt tại công ty chứng khoán chỉ còn 80.000 tỷ đồng. Một phần dư nợ margin liên quan đến vay của chủ doanh nghiệp, không hoàn toàn phục vụ giao dịch ngắn hạn. Khi giá điều chỉnh, nếu lượng tiền mới không tăng tương ứng mà mức sử dụng đòn bẩy vẫn cao, sức mua có thể nhanh chóng suy yếu. Điều này làm rõ rằng khả năng hấp thụ áp lực bán của thị trường trở nên khó đoán hơn so với mức định giá ở hiện tại.

Mặt bằng lãi suất huy động có xu hướng đi lên tại một số kỳ hạn, lợi suất trái phiếu ngân hàng và Chính phủ cũng tăng. Tốc độ tăng tiền gửi thấp hơn tăng trưởng tín dụng, khiến chênh lệch huy động và cho vay mở rộng. Đến cuối tháng 5, quy mô huy động thấp hơn dư nợ cho vay khoảng 2,7 triệu tỷ đồng, tương đương 14% tổng tín dụng. Giá vốn tăng có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì tốc độ tăng lợi nhuận của các doanh nghiệp trong thời gian tới.

Theo các tổ chức phân tích, khu công nghiệp, logistics, điện, vật liệu xây dựng và nhà thầu hạ tầng được xem có nền tảng tương đối vững. Ngành ngân hàng cần xem xét kỹ hơn do áp lực lãi suất, trong khi tiêu dùng có thể đóng vai trò phòng thủ. Tuy nhiên, nhịp hồi bền vững phụ thuộc vào cải thiện thanh khoản và khả năng các doanh nghiệp thích ứng với chi phí vốn cao hơn.

Sự kiện phân bổ thụ động theo FTSE dự kiến tháng 9 có thể mang lại dòng vốn ngoại bổ sung. Ngoài ra, các tổ chức phân tích vẫn kỳ vọng các yếu tố kinh tế tích cực như sản xuất công nghiệp, FDI giải ngân và đầu tư công đóng góp trong nửa cuối năm. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh cần theo dõi sát tình hình thanh khoản và áp lực lãi suất trước khi xây dựng kỳ vọng hồi phục mạnh mẽ.