MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

China Vanke Co. đang đối mặt với rủi ro vỡ nợ ngày càng lớn và nếu vỡ thì sẽ như thế nào?

China Vanke Co. (Vanke) – từng được xem là “biểu tượng an toàn” trong nhóm bất động sản Trung Quốc – đang bước vào giai đoạn thử lửa khi rủi ro vỡ nợ ngày một hiện hữu. Tín hiệu cảnh báo đến rất rõ từ thị trường: giá cổ phiếu và trái phiếu đồng loạt lao dốc, trái phiếu nội tệ có phiên giảm sâu đến mức phải tạm ngừng giao dịch, còn trái phiếu USD bị đẩy xuống vùng “distressed”, chỉ còn giao dịch quanh vài chục cent cho mỗi 1 USD mệnh giá.

Từ bức tranh đó, rủi ro vỡ nợ của Vanke chủ yếu hội tụ từ bốn nguyên nhân lớn.

Thứ nhất là sự suy yếu của nền tảng thị trường: doanh số bán nhà và mức giá đi xuống làm biên lợi nhuận co lại, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh không còn dày như giai đoạn trước. Công ty ghi nhận mức lỗ lớn hơn trong quý 3, và một số tổ chức phân tích dự phóng doanh số hợp đồng cả năm có thể giảm hơn 40% – mức giảm đủ mạnh để bào mòn năng lực tự xoay xở của doanh nghiệp.

Thứ hai là “bức tường đáo hạn” và khoảng trống thanh khoản. Ước tính có khoảng 13,4 tỷ NDT trái phiếu trong nước sẽ đáo hạn (hoặc đến hạn quyền chọn mua lại) từ nay đến cuối tháng 6/2026. Trong khi đó, dư địa rút thêm nguồn vốn hỗ trợ từ cổ đông lớn bị cho là không còn rộng như trước, khiến bài toán thanh khoản trở nên nhạy cảm hơn đúng lúc thị trường đang mất kiên nhẫn.

Thứ ba là khó khăn trong việc “đảo nợ” do môi trường quản lý và tín dụng ngày càng chặt. Khi cơ quan chức năng tăng giám sát và xử lý sai phạm trên thị trường trái phiếu, dòng vốn mới trở nên chọn lọc hơn; hệ quả là doanh nghiệp càng khó gọi vốn đúng thời điểm cần tái cấp vốn – một vòng xoáy thường thấy trong các cuộc khủng hoảng tín dụng.

Thứ tư là yếu tố niềm tin: thị trường bắt đầu nghi ngờ độ chắc chắn của “ô dù hỗ trợ” từ khu vực nhà nước. Chỉ cần kỳ vọng về mức độ cứu trợ thay đổi, định giá trái phiếu có thể sụt nhanh, và khi chi phí vốn tăng vọt, rủi ro thanh khoản sẽ bị khuếch đại theo cấp số nhân.

Nếu Vanke thực sự xảy ra “sự kiện tín dụng”, hậu quả đáng lo nhất không nằm ở riêng công ty, mà ở hiệu ứng domino. Thứ nhất, nó sẽ làm suy yếu hiệu lực của các gói hỗ trợ, vì thị trường sẽ hiểu rằng ngay cả những doanh nghiệp mang tính biểu tượng cũng không còn được “bảo hiểm” tuyệt đối. Thứ hai, vì Vanke là doanh nghiệp mang tính dẫn dắt (bellwether), sự cố của Vanke sẽ nâng cấp mức độ nghiêm trọng của khủng hoảng: thông điệp lan ra sẽ là ngay cả nhóm có liên đới nhà nước cũng không miễn nhiễm, từ đó làm nhà đầu tư thận trọng hơn với toàn ngành.

So với Evergrande, bức tranh vừa có nét tương đồng vừa có khác biệt quan trọng. Tương đồng nằm ở cơ chế: thị trường nhà ở suy yếu kéo dòng tiền xuống, khiến khả năng tái cấp vốn yếu dần, trong khi niềm tin sụt giảm làm chi phí vốn tăng lên, đẩy doanh nghiệp vào thế khó “đảo nợ”. Nhưng khác biệt nằm ở xác suất được kiểm soát. Evergrande đã rơi vào tình trạng đổ vỡ kéo dài và cuối cùng bị tòa án Hồng Kông ra lệnh thanh lý; quy mô nghĩa vụ nợ cực lớn khiến quá trình tái cơ cấu bế tắc. Với Vanke, việc có cổ đông lớn là Shenzhen Metro cùng các cơ chế hỗ trợ thanh khoản sẵn có khiến kịch bản dễ thấy hơn (nếu xảy ra biến cố) là tái cơ cấu/giãn nợ theo hướng kiểm soát, thay vì sụp đổ vô trật tự ngay lập tức. Dù vậy, điều này không đồng nghĩa “an toàn”: nếu một đầu tàu như Vanke trượt chân, cú sốc niềm tin vẫn có thể lan rộng.

Với Việt Nam, tác động chủ yếu sẽ là gián tiếp, qua ba kênh. Kênh thứ nhất là thương mại và tăng trưởng: Trung Quốc là đối tác lớn, nên bất động sản Trung Quốc tiếp tục suy yếu sẽ kéo theo nền kinh tế chậm lại, gây tác động đến đơn hàng, xuất khẩu và chuỗi cung ứng của Việt Nam. Kênh thứ hai là điều kiện tài chính và tâm lý rủi ro: nếu câu chuyện Vanke làm dấy lên “risk-off” trong khu vực, Việt Nam có thể chịu áp lực lên dòng vốn, tỷ giá và mặt bằng lãi suất/credit spread, đặc biệt trong giai đoạn thị trường trái phiếu châu Á nhạy cảm. Kênh thứ ba là hàng hóa – vật liệu: nhu cầu xây dựng yếu đi ở Trung Quốc có thể kéo giá một số kim loại/vật liệu giảm, tạo áp lực cho doanh nghiệp xuất khẩu liên quan, nhưng lại là điểm cộng cho các ngành trong nước hưởng lợi từ chi phí đầu vào thấp hơn.

Vanke không nhất thiết sẽ trở thành “Evergrande thứ hai” theo nghĩa sụp đổ mất kiểm soát, nhưng đây vẫn là một bài test lớn cho niềm tin của thị trường vào khả năng “hạ cánh mềm” của bất động sản Trung Quốc. Và trong môi trường mà niềm tin quyết định chi phí vốn, chỉ cần một mắt xích lớn rung lắc, phần còn lại của chuỗi sẽ không thể đứng ngoài.