Chỉ đạo giảm lãi suất: Tiền rẻ có thực sự quay lại?

BIDV dự kiến giảm khoảng 500 tỷ đồng thu nhập để triển khai một chương trình tín dụng ưu đãi. Con số này cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: Chính sách giảm lãi suất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, nhưng chính các ngân hàng có thể phải đánh đổi một phần lợi nhuận để thực hiện.

Ngày 21/10, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục yêu cầu các ngân hàng thương mại giảm thực chất lãi suất huy động và cho vay.

Cụ thể, lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch mới, kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, phải giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm so với kỳ tham chiếu 11–20/10/2026. Trong khi đó, trọng tâm giảm lãi suất cho vay là mức 1,5–2 điểm phần trăm/năm đối với sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

Đáng chú ý, ngân hàng không thực hiện có thể bị xem xét giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.

Tuy nhiên, giảm lãi suất theo chỉ đạo và bước vào một chu kỳ tiền rẻ thực sự là hai câu chuyện khác nhau.

1. Áp lực lợi nhuận đang chuyển về phía ngân hàng?

Theo số liệu công bố tại cuộc họp ngày 19/10, tăng trưởng tín dụng đạt 11,44%, trong khi huy động vốn tăng 11,22%. Mặc dù chênh lệch không lớn, tín dụng vẫn tăng nhanh hơn huy động, cho thấy áp lực cân đối nguồn vốn chưa hoàn toàn được giải tỏa. Trong bối cảnh đó, ngân hàng vừa phải duy trì nguồn tiền gửi, vừa giảm lãi suất cho vay. Đặc biệt, chi phí huy động không thể giảm ngay trên toàn bộ nguồn vốn do nhiều khoản tiền gửi cũ vẫn hưởng lãi suất đã cam kết.

Nếu lợi suất cho vay giảm nhanh hơn chi phí huy động, NIM (biên lãi ròng) có nguy cơ thu hẹp, gây áp lực lên lợi nhuận trong các quý tới. Trường hợp BIDV dự kiến giảm khoảng 500 tỷ đồng thu nhập khi triển khai gói tín dụng ưu đãi khoảng 100.000 tỷ đồng là một minh chứng về nguồn lực ngân hàng phải chia sẻ.

Ở chiều ngược lại, lãi suất thấp hơn có thể cải thiện khả năng trả nợ của doanh nghiệp, góp phần hạn chế nợ xấu. Những ngân hàng có nguồn tiền gửi giá rẻ dồi dào, chất lượng tài sản tốt và khả năng kiểm soát chi phí hiệu quả cũng sẽ có lợi thế hơn.

Vì vậy, tác động đến lợi nhuận ngành ngân hàng nhiều khả năng sẽ phân hóa, thay vì suy giảm đồng loạt.

2. Tiền rẻ quay lại, nhưng liệu có đến được với doanh nghiệp?

Chính sách giảm lãi suất lần này tập trung vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, gồm nông nghiệp – nông thôn, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Tuy nhiên, ngay cả khi thuộc diện ưu tiên, doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng điều kiện cấp tín dụng, bởi Ngân hàng Nhà nước yêu cầu giảm lãi suất nhưng không được hạ chuẩn cho vay. Điều này có nghĩa là lãi suất có thể giảm, nhưng khả năng tiếp cận vốn và mức độ hưởng lợi sẽ khác nhau giữa các doanh nghiệp.

Đối với thị trường chứng khoán, chính sự khác biệt này có thể tạo ra những thay đổi đáng kể trong triển vọng lợi nhuận và định giá cổ phiếu.

3. Nhà đầu tư cần quan sát điều gì?

Trong quý IV/2026 và quý I/2027, ba yếu tố đáng theo dõi gồm:

Chi phí vốn và NIM: Ngân hàng có duy trì được biên lợi nhuận khi giảm lãi suất cho vay?

Tăng trưởng huy động và tín dụng: Áp lực nguồn vốn có tiếp tục hạ nhiệt?Lợi nhuận doanh nghiệp: Chính sách ưu đãi có thực sự giúp giảm chi phí tài chính và cải thiện kết quả kinh doanh?

Chỉ đạo giảm lãi suất là tín hiệu hỗ trợ tăng trưởng, nhưng chưa đủ cơ sở để khẳng định nền kinh tế đã bước vào chu kỳ tiền rẻ trên diện rộng. Với thị trường chứng khoán, kỳ vọng chính sách có thể tác động đến giá cổ phiếu trước khi hiệu quả kinh tế được phản ánh đầy đủ.

Tuy nhiên, để một xu hướng tăng được củng cố về nền tảng cơ bản, kỳ vọng đó cuối cùng vẫn cần được kiểm chứng bằng dòng tiền và kết quả kinh doanh thực tế.