846.000 tỷ đồng và dư địa lớn của ngành quỹ

Nhờ thu nhập bình quân đầu người tiệm cận ngưỡng 5.000 USD cùng động lực từ sóng nâng hạng thị trường, ngành quản lý quỹ Việt Nam đang đứng trước chu kỳ tăng trưởng quy mô lớn.

Với tài sản quản lý đạt 846.000 tỷ đồng nhưng chỉ 6% dân số tham gia đầu tư, ngành quản lý quỹ đang đứng trước những cơ hội tăng trưởng khi nhu cầu tài chính cá nhân gia tăng.

Tính đến cuối tháng 6/2026, Việt Nam có 43 công ty quản lý quỹ với 142 quỹ đầu tư chứng khoán. Tổng giá trị tài sản quản lý (AUM) đạt 846.000 tỷ đồng, tăng 6,8 lần so với năm 2015, tương đương tốc độ tăng 20% mỗi năm. Tuy nhiên, AUM chỉ tương đương 6% GDP, thấp hơn đáng kể so với Thái Lan (31%), Malaysia (56%), Trung Quốc (57%) và Hàn Quốc (84%). Khoảng cách này chính là dư địa để ngành quỹ khai thác trong những năm tới, đặc biệt khi nhu cầu đầu tư của người dân ngày càng gia tăng.

Khi thu nhập bình quân vượt ngưỡng 5.000 USD/người/năm, nhu cầu về quản trị tài sản cá nhân bắt đầu gia tăng rõ nét. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới công bố tháng 7/2026, GNI bình quân đầu người của Việt Nam tăng từ 4.490 USD năm 2024 lên 4.970 USD năm 2025, tương đương mức tăng gần 10,7%, đưa Việt Nam bước vào nhóm thu nhập trung bình cao. Thu nhập tại các đô thị lớn còn cao hơn mức bình quân này, tạo nền tảng thuận lợi cho sự phát triển của ngành quỹ.

Mặc dù nhu cầu tích lũy tài sản của người dân ngày càng lớn, tỷ trọng tài sản được phân bổ vào các sản phẩm tài chính vẫn rất thấp. Tài sản tài chính chỉ chiếm khoảng 9% tổng tài sản của các hộ gia đình, phần lớn vẫn nằm ở bất động sản, tiền gửi tiết kiệm và vàng. Nhà đầu tư cá nhân thường bị chi phối bởi tâm lý bầy đàn, dễ bị cuốn theo những sản phẩm hot và theo đuổi lợi nhuận ngắn hạn thay vì xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn. Khi thị trường tăng nóng, các câu chuyện tích cực trên mạng xã hội khuếch đại tâm lý FOMO; khi điều chỉnh, tin tiêu cực kích hoạt hoảng loạn.

Để mở rộng thị trường, ngành quỹ đang thay đổi cách tiếp cận. Các công ty quản lý quỹ mở rộng sản phẩm sang quỹ tối ưu dòng tiền, hướng tới những khoản tiền nhàn rỗi ngắn hạn và nhóm khách hàng có khẩu vị rủi ro thấp. Từ đó, nhà đầu tư có thể từng bước chuyển sang quỹ trái phiếu, quỹ cân bằng hoặc quỹ cổ phiếu khi nhu cầu và khả năng chịu rủi ro thay đổi. Phát triển bền vững của ngành cần dựa trên ba trụ cột: thị trường minh bạch, nhà đầu tư trưởng thành và công ty quản lý quỹ chuyên nghiệp.

Công nghệ đang mở ra cơ hội lớn khi các công ty quản lý quỹ ứng dụng AI để xác định mục tiêu tài chính khách hàng và sử dụng dữ liệu hành vi để khuyến khích đầu tư định kỳ. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là một phần của bài toán. Giáo dục tài chính cần được đặt ngang hàng với số hóa, vì công nghệ không thể thay thế kiến thức và khả năng ra quyết định của nhà đầu tư. Sự phát triển bền vững yêu cầu người dân coi đầu tư là một phần của kế hoạch tài chính dài hạn, chứ không phải cuộc chơi tìm kiếm lợi nhuận nhanh.

Quyết định 1413/QĐ-TTg về cải cách thị trường tài chính và nâng hạng chứng khoán tạo điều kiện để thị trường thu hút vốn ngoại. Bên cạnh vốn ngoại, thúc đẩy các nhà đầu tư tổ chức trong nước (quỹ hưu trí, bảo hiểm nhân thọ, các quỹ đầu tư dài hạn) cũng là chìa khóa. Các định chế tài chính tổ chức này có thể dẫn dắt dòng tiền vào những lĩnh vực tạo ra giá trị dài hạn, giúp giảm phụ thuộc quá lớn của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng. Để ngành quỹ bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, cần thay đổi cách nhìn: đây không chỉ là một ngành dịch vụ tài chính mà còn là một cấu phần quan trọng của hệ thống dẫn vốn cho nền kinh tế.