Vốn tư nhân 200 tỷ USD: Cú hích tăng trưởng đi kèm rủi ro tập trung tín dụng

Làn sóng đầu tư quy mô lớn của khu vực tư nhân đang trở thành một biến số quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong các năm tới. Theo thống kê của BSC, 6 tập đoàn tư nhân lớn đang triển khai khoảng 40 dự án với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 4,9 triệu tỷ đồng, tương đương gần 200 tỷ USD. Dòng vốn này tập trung chủ yếu vào bất động sản, hạ tầng và công nghiệp, qua đó có thể tạo thêm động lực cho tăng trưởng, việc làm và nhu cầu tín dụng.

Về quy mô, Vingroup là doanh nghiệp dẫn đầu với 12 dự án, tổng vốn dự kiến khoảng 2,3 triệu tỷ đồng. Sunshine Group xếp sau với 5 dự án, khoảng 818.000 tỷ đồng; Sun Group có 10 dự án, khoảng 457.000 tỷ đồng; Thaco có 5 dự án, khoảng 342.000 tỷ đồng; Masterise có 3 dự án, gần 232.000 tỷ đồng; Hòa Phát có 4 dự án, khoảng 12.500 tỷ đồng. Ngoài ra, một dự án hợp tác giữa Thaco và Hòa Phát có tổng vốn dự kiến khoảng 714.000 tỷ đồng.

Điểm đáng chú ý là bất động sản vẫn là lĩnh vực hút vốn lớn nhất. Vingroup dự kiến đầu tư gần 1,9 triệu tỷ đồng vào bất động sản; Sunshine Group khoảng 818.000 tỷ đồng; nhóm Thaco — Đại Quang Minh — Hòa Phát gần 737.000 tỷ đồng; Sun Group khoảng 392.500 tỷ đồng. Điều này cho thấy bất động sản vẫn giữ vai trò trung tâm trong chiến lược mở rộng tài sản của các tập đoàn lớn, dù thị trường đã bước sang giai đoạn chọn lọc hơn.

Bên cạnh bất động sản, dòng vốn tư nhân đang mở rộng mạnh sang hạ tầng và công nghiệp. Các dự án đường sắt cao tốc, sân bay, cầu, cao tốc, năng lượng và thép cho thấy khu vực tư nhân không chỉ tham gia vào phát triển đô thị, mà còn bắt đầu đóng vai trò lớn hơn trong những cấu phần hạ tầng chiến lược của nền kinh tế.

Về mặt tích cực, nếu được triển khai hiệu quả, làn sóng đầu tư này có thể tạo hiệu ứng lan tỏa lớn: thúc đẩy xây dựng, vật liệu, ngân hàng, khu công nghiệp, logistics, tiêu dùng và việc làm. Đây cũng là tín hiệu cho thấy khu vực tư nhân đang được kỳ vọng tham gia sâu hơn vào các dự án quy mô quốc gia, góp phần giảm tải cho ngân sách và bổ sung động lực cho tăng trưởng dài hạn.

Tuy nhiên, quy mô vốn rất lớn cũng đặt ra rủi ro đáng kể đối với hệ thống tài chính. Khi nhiều dự án phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, nhu cầu vay vốn trung — dài hạn có thể tăng mạnh, trong khi nguồn vốn ngân hàng chủ yếu vẫn là ngắn hạn. Điều này làm gia tăng áp lực thanh khoản, chi phí vốn và rủi ro chênh lệch kỳ hạn trong hệ thống.

Một rủi ro khác là tập trung tín dụng. Nếu dòng vốn ngân hàng dồn quá lớn vào một số tập đoàn và dự án quy mô lớn, chất lượng tài sản của các tổ chức tín dụng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào tiến độ pháp lý, khả năng bán hàng, dòng tiền dự án và năng lực thực thi của từng chủ đầu tư. Trong trường hợp dự án chậm triển khai hoặc thị trường bất động sản hấp thụ yếu, áp lực nợ xấu có thể tăng lên.

Với nhà đầu tư, câu chuyện này không nên được nhìn đơn giản là “cổ phiếu bất động sản — hạ tầng sẽ hưởng lợi đồng loạt”. Cơ hội sẽ phân hóa mạnh theo năng lực tài chính, quỹ đất, pháp lý dự án, khả năng huy động vốn, tiến độ triển khai và khả năng chuyển hóa doanh thu thành dòng tiền thật. Doanh nghiệp có dự án lớn chưa chắc đã tạo lợi nhuận tốt nếu đòn bẩy cao, biên lợi nhuận thấp hoặc vòng quay vốn kéo dài.

Tóm lại, gần 200 tỷ USD vốn tư nhân đổ vào bất động sản, hạ tầng và công nghiệp là một cú hích lớn cho tăng trưởng, nhưng cũng là bài kiểm tra về hiệu quả phân bổ vốn của nền kinh tế. Lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp có năng lực triển khai thật, bảng cân đối đủ khỏe và dự án có khả năng tạo dòng tiền. Ngược lại, các mô hình tăng trưởng dựa quá nhiều vào đòn bẩy và kỳ vọng tài sản sẽ đối mặt với áp lực lớn hơn trong chu kỳ thanh khoản không còn dư thừa.