#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

Vingroup và canh bạc đường sắt tốc độ cao: Bỏ TOD, lấy tinh thần phục vụ hay rủi ro tài chính?

Bỏ TOD nhưng vẫn quyết tâm triển khai đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Vingroup đang bước vào một canh bạc chưa từng có: mất lợi nhuận trực tiếp nhưng giành vị thế lịch sử và niềm tin quốc gia. Dự án trị giá 1,7 triệu tỷ đồng, dài 1.541 km, sẽ là bài kiểm tra cam go cho cả Nhà nước lẫn doanh nghiệp tư nhân.

Bỏ TOD: Lựa chọn phi lợi nhuận nhưng mang dấu ấn phục vụ

VinSpeed, doanh nghiệp thuộc Vingroup, là nhà đầu tư tư nhân duy nhất hiện tuyên bố sẵn sàng triển khai đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, đồng thời đề xuất loại bỏ TOD – phát triển đô thị quanh nhà ga – khỏi mô hình tài chính. Đây là quyết định bất thường trong thế giới hạ tầng: bỏ đi “phao tài chính” mà các quốc gia trên thế giới luôn dựa vào để nuôi hệ thống đường sắt.

Theo Tờ trình 140/TTr-BXD gửi Chính phủ, chưa từng có quốc gia nào để tư nhân tự đầu tư toàn bộ đường sắt tốc độ cao mà không có hỗ trợ lớn từ Nhà nước. Bộ Xây dựng mô phỏng: vay 80% vốn với lãi suất 1% sau 30 năm giá trị khoản vay sẽ lên 64 tỷ USD, còn nếu lãi 5%, con số phình tới 182 tỷ USD. Ngay cả một chênh lệch lãi suất nhỏ cũng đủ khiến mô hình tài chính sụp đổ từ điểm xuất phát.

Dự án chắc chắn lỗ – VinSpeed gồng mình

Tính toán của VinSpeed cho thấy doanh thu vận hành bình quân khoảng 5,6 tỷ USD/năm, trong khi chi phí vận hành trực tiếp đã là 4,2 tỷ USD/năm. Để đạt lưu lượng khách dự báo, doanh nghiệp phải bỏ thêm 18,06 tỷ USD ngoài tổng mức đầu tư 61 tỷ USD. Tổng dòng tiền sau 30 năm chỉ khoảng 42 tỷ USD; sau khi trả lãi thương mại 10,51 tỷ USD, VinSpeed chỉ còn 10,5 tỷ USD, trong khi nghĩa vụ trả cho Nhà nước là 49,08 tỷ USD.

Bỏ TOD nghĩa là VinSpeed tự cắt nguồn thu duy nhất có thể san sẻ khoản lỗ hàng chục tỷ USD trong nhiều thập kỷ.

Vingroup được gì: Vị thế, dấu ấn và tín nhiệm quốc gia

Vị thế: Nhận trách nhiệm trong dự án xương sống hạ tầng quốc gia là tuyên bố năng lực và tinh thần phụng sự.

Dấu ấn lịch sử: Nếu triển khai theo phương án vay 80% vốn Nhà nước, Vingroup trở thành doanh nghiệp tư nhân đầu tiên đặt nền móng ngành công nghiệp đường sắt tốc độ cao tại Việt Nam.

Tín nhiệm quốc gia: Doanh nghiệp gồng khoản lỗ, cam kết cổ tức toàn hệ sinh thái 30 năm và sẵn sàng bán một phần cổ phần để giữ dự án chắc chắn nhận được tín nhiệm đặc biệt.

Nhưng tất cả những lợi ích này đều không chuyển thành lợi nhuận tài chính trực tiếp.

Vingroup mất gì: Gánh nặng tài chính chưa từng có

Khả năng tự nuôi dự án gần như bằng 0: Không TOD, toàn bộ vận hành đều lỗ, tổng lỗ có thể lên hàng chục tỷ USD.

Sức ép tài chính 30 năm: Ông Phạm Nhật Vượng đã chuẩn bị ba tầng tài chính: dùng cổ tức hệ sinh thái, bán cổ phần các công ty riêng, và nếu vẫn thiếu, bán thêm một phần cổ phần Vingroup.

Nhà nước vừa kiểm soát vừa giảm rủi ro

Với phương án cho doanh nghiệp vay 80% vốn, Nhà nước vẫn giữ quyền quyết định dự án, thu hồi vốn sau 30 năm và giảm áp lực ngân sách. Việc để khu vực tư nhân dẫn dắt giúp cải thiện tiến độ, kỷ luật dự án, giảm nguy cơ đội vốn, kéo dài thời gian hoặc phát sinh chi phí ngoài dự kiến.

Bên cạnh đó, cơ chế loại trừ – miễn – giảm trách nhiệm cho cán bộ tham gia dự án theo Tờ trình 140 tháo bỏ rào cản “sợ sai” vốn làm nhiều dự án quốc gia bị chậm trễ hàng năm trời.

Bỏ TOD nhưng vẫn triển khai đường sắt tốc độ cao là lựa chọn không vì lợi nhuận mà vì tinh thần phụng sự. Nhà nước được dự án nhanh nhất; Vingroup giành vị thế, danh tiếng nhưng chịu gánh nặng tài chính khổng lồ.

Dự án không dành cho những ai chỉ tìm lợi nhuận. Đây là bài kiểm tra cách Nhà nước và doanh nghiệp Việt Nam cùng nhau mở khóa những công trình quốc gia: đắt đỏ, rủi ro, nhưng là nền móng cho tương lai.