Trung Quốc leo thang cuộc chiến chip: Alibaba và Huawei nổi lên như những người chiến thắng

Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang đứng trước một thời điểm quan trọng khi nhiều trở ngại hội tụ, thử thách khả năng phục hồi kinh tế của Bắc Kinh. Những diễn biến gần đây trong quan hệ thương mại Mỹ-Trung, cùng với áp lực gia tăng trong nước, vẽ nên một bức tranh phức tạp về một nền kinh tế đang chật vật duy trì quỹ đạo tăng trưởng trong khi vẫn theo đuổi sự độc lập về công nghệ.

Các cuộc thảo luận thương mại gần đây tại Madrid giữa Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent và Trưởng đoàn đàm phán thương mại Trung Quốc Lý Thành Cương đã mang lại những kết quả trái chiều. Mặc dù thỏa thuận khung về việc chuyển giao TikTok cho Hoa Kỳ là một bước đột phá ngoại giao, nhưng việc chưa có tiến triển trong các vấn đề thương mại rộng hơn vẫn đặt ra những bất ổn đáng kể cho quan hệ kinh tế song phương.

Viễn cảnh về một đợt áp thuế quan 90 ngày nữa, như Bộ trưởng Bessent đã công bố, mang lại sự hỗ trợ tạm thời nhưng lại nhấn mạnh sự mong manh của các thỏa thuận hiện tại. Với việc các thỏa thuận hiện tại sẽ hết hạn vào ngày 10 tháng 11, các nhà xuất khẩu Trung Quốc vẫn phải đối mặt với tình trạng bất ổn kéo dài, có thể làm giảm thêm các quyết định đầu tư và sản xuất.

Những điểm yếu về cấu trúc xuất hiện trong nền tảng kinh tế của Trung Quốc

Bên cạnh căng thẳng thương mại, nền kinh tế Trung Quốc đang bộc lộ những lỗ hổng đáng lo ngại về mặt cấu trúc, đe dọa mục tiêu tăng trưởng GDP đầy tham vọng 5% của nước này. Hoạt động xuất khẩu đã suy giảm mạnh, với số liệu tháng 8 cho thấy mức tăng trưởng chỉ đạt 4,4% so với cùng kỳ năm trước, giảm so với mức tăng trưởng mạnh mẽ 7,2% của tháng 7. Sự giảm tốc này báo hiệu nhu cầu toàn cầu đối với hàng hóa Trung Quốc đang suy yếu, một xu hướng có thể tiếp tục diễn ra khi các nền kinh tế lớn đang phải vật lộn với áp lực lạm phát của chính mình.

Khu vực tư nhân, vốn là động lực tăng trưởng chính của Trung Quốc, đang trải qua những áp lực chưa từng có. Các công ty sản xuất đã cắt giảm nhân sự trong năm tháng liên tiếp, trong khi các công ty dịch vụ cũng phải đối mặt với áp lực biên lợi nhuận tương tự, buộc họ phải đưa ra những quyết định khó khăn về nhân sự. Sự yếu kém trên diện rộng này cho thấy những thách thức kinh tế của Trung Quốc không chỉ dừng lại ở các yếu tố chu kỳ mà còn ở những áp lực cạnh tranh và chi phí cơ bản hơn.

Sự suy thoái của thị trường lao động đe dọa niềm tin của người tiêu dùng

Có lẽ điều đáng lo ngại nhất là sự suy thoái của thị trường lao động Trung Quốc, ảnh hưởng trực tiếp đến tiêu dùng nội địa - một trụ cột quan trọng trong chiến lược tái cân bằng của nước này. Tỷ lệ thất nghiệp đã tăng từ 5,2% trong tháng 7 lên 5,3% trong tháng 8, trong khi tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên tăng lên 18,9%, mức cao nhất kể từ tháng 12 năm 2023.

Điểm yếu về việc làm này đã thể hiện rõ trong hành vi tiêu dùng. Tăng trưởng doanh số bán lẻ đã giảm tốc đáng kể, chỉ tăng 3,4% so với cùng kỳ năm trước, so với mức 6,4% trong tháng 3. Sự kết hợp giữa tình trạng bất ổn việc làm và tăng trưởng thu nhập giảm đang đe dọa tạo ra một vòng phản hồi tiêu cực, có thể làm suy yếu nhu cầu trong nước, cũng như nhu cầu bên ngoài suy yếu.

Ngành công nghệ: Chiến trường mới

Quyết định của Trung Quốc cấm các công ty trong nước mua chip AI của Nvidia cho thấy sự leo thang đáng kể về mặt công nghệ trong cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung. Động thái này, mặc dù có khả năng gây thiệt hại cho các công ty bán dẫn Mỹ trong ngắn hạn, nhưng phản ánh cam kết chiến lược của Bắc Kinh trong việc đạt được khả năng tự chủ về công nghệ.

Phản ứng tức thời của thị trường - với việc cổ phiếu Nvidia giảm 2,62% - cho thấy sự phụ thuộc lẫn nhau vẫn là đặc trưng của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, các kế hoạch đầu tư đáng kể của Trung Quốc, bao gồm cam kết 380 tỷ nhân dân tệ của Alibaba cho cơ sở hạ tầng AI trong ba năm, cho thấy quy mô nguồn lực đang được triển khai để giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.

Sự tách rời công nghệ này mang lại những tác động đáng kể đến tăng trưởng năng suất và đổi mới sáng tạo toàn cầu. Mặc dù nó có thể thúc đẩy phát triển công nghệ ở cả hai quốc gia thông qua cạnh tranh, nhưng nó cũng có nguy cơ tạo ra sự trùng lặp kém hiệu quả và làm giảm lợi ích của chuyên môn hóa quốc tế.

Phản ứng chính sách và sự lạc quan của thị trường

Bất chấp những thách thức này, tâm lý thị trường đối với tài sản Trung Quốc vẫn vững vàng một cách đáng ngạc nhiên. Các chỉ số chứng khoán Đại lục đã vượt trội so với các chuẩn mực toàn cầu quan trọng, với chỉ số CSI 300 tăng 15,8% từ đầu năm đến nay và chỉ số Hang Seng tăng vọt 34,08%. Diễn biến này cho thấy các nhà đầu tư kỳ vọng vào sự can thiệp chính sách đáng kể từ Bắc Kinh.

Việc Goldman Sachs gần đây nâng dự báo tăng trưởng của Trung Quốc năm 2025 từ 4,6% lên 4,8% phản ánh kỳ vọng về các biện pháp kích thích đáng kể nhắm vào cả thị trường lao động và lĩnh vực bất động sản đang gặp khó khăn. Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp này sẽ phụ thuộc rất nhiều vào thiết kế và triển khai, đặc biệt là xét đến bản chất mang tính cấu trúc của nhiều thách thức hiện nay.

Ý nghĩa chiến lược và đánh giá rủi ro

Sự hội tụ của căng thẳng thương mại, áp lực kinh tế trong nước và cạnh tranh công nghệ tạo ra một môi trường đầy thách thức cho các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc. Bộ công cụ truyền thống về kích thích tiền tệ và tài khóa có thể không đủ để giải quyết các vấn đề về năng lực cạnh tranh mang tính cơ cấu và sự bất ổn do các tranh chấp thương mại đang diễn ra.

Phản ứng của Bắc Kinh có thể sẽ bao gồm một cách tiếp cận đa hướng: kích thích ngay lập tức để hỗ trợ việc làm và tiêu dùng, đẩy nhanh đầu tư vào các công nghệ chiến lược, và tiếp tục nỗ lực đa dạng hóa các mối quan hệ thương mại, tránh xa Hoa Kỳ. Sự thành công của chiến lược này sẽ quyết định không chỉ hiệu quả kinh tế ngắn hạn của Trung Quốc mà còn cả quỹ đạo rộng hơn của hội nhập kinh tế toàn cầu.

Kết luận: Điều hướng sự không chắc chắn

Tương lai kinh tế của Trung Quốc phụ thuộc vào khả năng ứng phó thành công với nhiều thách thức cùng lúc. Mặc dù nguồn lực chính sách dồi dào và năng lực thể chế của đất nước mang lại những lợi thế đáng kể, nhưng quy mô và tính phức tạp của những áp lực hiện tại đang thử thách giới hạn của công tác quản lý kinh tế do nhà nước chỉ đạo.

Đối với các nhà đầu tư và hoạch định chính sách toàn cầu, quỹ đạo kinh tế của Trung Quốc vừa mang lại rủi ro vừa mang lại cơ hội. Những nỗ lực của quốc gia này nhằm đạt được sự độc lập về công nghệ có thể thúc đẩy đổi mới sáng tạo toàn cầu, nhưng cũng đe dọa phân mảnh thị trường quốc tế. Tương tự, các biện pháp kích thích kinh tế trong nước của Trung Quốc có thể hỗ trợ tăng trưởng toàn cầu, nhưng cũng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng mất cân bằng hiện có.

Những tháng tới sẽ rất quan trọng để xác định liệu Bắc Kinh có thể quản lý thành công quá trình chuyển đổi này trong khi vẫn duy trì ổn định kinh tế hay không. Rủi ro vượt xa biên giới Trung Quốc, bởi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn là động lực quan trọng của tăng trưởng toàn cầu và là một mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng quốc tế.

------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...

Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi qua số Zalo ở phần tên tác giả để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá