#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Trái phiếu chính phủ bị bán tháo: Thị trường toàn cầu tái định giá rủi ro lạm phát và lãi suất

Làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ toàn cầu đang cho thấy nhà đầu tư bắt đầu định giá lại cùng lúc ba rủi ro lớn: lạm phát năng lượng, lãi suất cao hơn và tính bền vững tài khóa của các nền kinh tế phát triển. Khi trái phiếu bị bán mạnh, giá giảm và lợi suất tăng, kéo theo chi phí vốn dài hạn trên toàn cầu đi lên.

Điểm kích hoạt trước mắt đến từ căng thẳng Trung Đông, khi xung đột Mỹ — Iran nóng trở lại và đẩy giá năng lượng tăng mạnh. Giá dầu Brent tương lai đã vượt 91 USD/thùng, trong khi giá khí đốt chuẩn châu Âu lên mức cao nhất 3,5 năm. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng lạm phát có thể quay lại thông qua kênh chi phí năng lượng, đặc biệt khi Bắc bán cầu bước vào mùa đông và nhu cầu nhiên liệu tăng.

Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm vượt ngưỡng 4,75%, lên 4,78%, mức cao nhất kể từ đầu năm 2025. Đây là mốc rất quan trọng, bởi lợi suất 10 năm của Mỹ là tham chiếu cho định giá tài sản toàn cầu, từ cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp, bất động sản cho đến dòng vốn tại các thị trường mới nổi. Khi lợi suất này tăng, tỷ lệ chiết khấu tăng theo và các tài sản rủi ro sẽ chịu áp lực định giá lại.

Ở Nhật Bản, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm lần đầu chạm 3% kể từ năm 1996. Đây là tín hiệu rất đáng chú ý vì Nhật Bản từng là nguồn vốn giá rẻ lớn của thế giới trong nhiều thập kỷ. Khi lợi suất JGB tăng, dòng vốn toàn cầu có thể phải tái cân bằng, đặc biệt với các chiến lược vay đồng yên chi phí thấp để đầu tư vào tài sản rủi ro ở nơi khác.

Không chỉ Mỹ và Nhật Bản, áp lực lợi suất cũng lan sang châu Âu và Australia. Hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ Pháp và Đức tiếp tục bị bán tháo dù lợi suất đã lên mức cao nhất 15 năm; lợi suất trái phiếu Australia kỳ hạn 10 năm cũng ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong 5 tháng. Điều này cho thấy đây không phải biến động cục bộ, mà là một cú sốc tái định giá trên thị trường trái phiếu toàn cầu.

Về chính sách tiền tệ, thông điệp cứng rắn hơn từ Fed khiến thị trường tăng kỳ vọng về khả năng lãi suất còn đi lên. Khi Chủ tịch Fed nhấn mạnh mục tiêu kiềm chế lạm phát, nhà đầu tư trái phiếu phải yêu cầu lợi suất cao hơn để bù cho rủi ro chính sách. Nếu Fed thực sự bước vào một chu kỳ tăng lãi suất mới, áp lực lên đường cong lợi suất toàn cầu sẽ còn kéo dài.

Một tầng rủi ro khác đến từ tài khóa. Sau nhiều năm chi tiêu lớn, quy mô vay nợ của các chính phủ phát triển tăng cao, khiến nhà đầu tư đòi hỏi phần bù lợi suất lớn hơn. Trường hợp Nhật Bản đặc biệt nhạy cảm: lợi suất 10 năm ở mức 3% đã ngang với giả định chi phí huy động vốn dài hạn của chính phủ, nên nếu lợi suất tiếp tục tăng, áp lực lên tài chính công sẽ rõ rệt hơn.

Với thị trường chứng khoán, lợi suất trái phiếu tăng là tín hiệu cần thận trọng. Nhóm cổ phiếu tăng trưởng, công nghệ và các tài sản có dòng tiền xa trong tương lai thường bị tác động mạnh hơn khi tỷ lệ chiết khấu tăng. Ngược lại, các doanh nghiệp có dòng tiền hiện tại tốt, bảng cân đối lành mạnh, nợ vay thấp và khả năng chuyển phần chi phí đầu vào sang giá bán sẽ có sức chống chịu tốt hơn.

Với thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam, lợi suất toàn cầu tăng có thể tạo áp lực lên tỷ giá, dòng vốn ngoại và chi phí huy động quốc tế. Nếu USD mạnh trở lại hoặc chênh lệch lợi suất trở nên bất lợi, dòng vốn vào cổ phiếu và trái phiếu tại các thị trường cận biên — mới nổi có thể thận trọng hơn. Đây là lý do nhà đầu tư trong nước cần theo dõi đồng thời lợi suất Mỹ, giá dầu, DXY và phản ứng của Fed.

Tóm lại, đợt bán tháo trái phiếu chính phủ toàn cầu không chỉ phản ánh biến động ngắn hạn do Trung Đông. Nó cho thấy thị trường đang định giá lại một môi trường mới: năng lượng đắt hơn, lạm phát dai dẳng hơn, lãi suất có thể cao lâu hơn và chính phủ phải trả chi phí vay nợ lớn hơn. Trong bối cảnh đó, dòng tiền sẽ ưu tiên tài sản có dòng tiền thật, định giá hợp lý và sức khỏe tài chính rõ ràng, thay vì những tài sản chỉ dựa vào kỳ vọng tiền rẻ quay trở lại.