Tiền ngoại chưa vội trở lại?

Con số 10,3 tỷ USD bị khối ngoại rút ròng trong 3 năm qua là bằng chứng cho thấy: Các quỹ đầu tư quốc tế không giải ngân dựa trên những lời hứa quy hoạch, họ xuống tiền vì hiệu suất thực tế.

Năm 2026 tiếp tục là giai đoạn khó khăn với dòng vốn ngoại. Chỉ trong vài tháng đầu năm, khối nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng hơn 2 tỷ USD trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tính trong ba năm gần nhất, quy mô bán ròng lên tới khoảng 10,3 tỷ USD - mức lớn nhất từ trước tới nay.

Tuy nhiên, đây không phải câu chuyện riêng của Việt Nam. Trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Mỹ duy trì ở mức cao, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ quan điểm thận trọng và rủi ro địa chính trị chưa hoàn toàn lắng dịu, nhiều thị trường mới nổi và cận biên đều đang chịu áp lực rút vốn.

Bên cạnh đó, Việt Nam còn đối mặt với những thách thức riêng như áp lực tỷ giá và sự cạnh tranh từ các thị trường châu Á đang hưởng lợi mạnh từ làn sóng trí tuệ nhân tạo, nơi tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và đà tăng cổ phiếu hấp dẫn hơn.

Theo ước tính của HSC, dòng vốn thụ động mô phỏng các chỉ số FTSE có thể giải ngân khoảng 1 tỷ USD sau khi nâng hạng. So với quy mô gần 300 tỷ USD của thị trường chứng khoán Việt Nam, con số này chưa tạo ra sự thay đổi mang tính bước ngoặt.

Điểm đáng chú ý hơn nằm ở dòng vốn chủ động. FTSE Russell từng đánh giá Việt Nam có thể thu hút từ 5-6 tỷ USD trong những năm tiếp theo nếu tiếp tục cải thiện chất lượng thị trường. Đây mới là nguồn vốn chiến lược có khả năng tác động mạnh tới thanh khoản và định giá.

Tuy vậy, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nâng hạng không đồng nghĩa dòng tiền sẽ xuất hiện ngay lập tức. Các quỹ đầu tư lớn thường đánh giá kỹ khả năng giao dịch, chất lượng doanh nghiệp, mức độ minh bạch và chuẩn mực quản trị trước khi đưa ra quyết định giải ngân.

Minh bạch trở thành "tài sản" quan trọng nhất

Nếu như trước đây tốc độ tăng trưởng kinh tế là lợi thế nổi bật của Việt Nam, thì hiện nay các nhà đầu tư quốc tế lại quan tâm nhiều hơn đến chất lượng thị trường.

Không chỉ nhìn vào GDP hay lợi nhuận doanh nghiệp, khối ngoại ngày càng chú trọng đến quyền lợi cổ đông, khả năng tiếp cận thông tin, chất lượng dữ liệu, chuẩn mực quản trị và mức độ minh bạch trong vận hành.

Đây cũng là lý do hàng loạt cải cách đang được thúc đẩy, từ vận hành hệ thống KRX, hoàn thiện cơ chế thanh toán bù trừ đến nâng cấp tiêu chuẩn công bố thông tin theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế.

Nhiều doanh nghiệp niêm yết cũng chủ động tăng cường hoạt động quan hệ nhà đầu tư, công bố tài liệu bằng tiếng Anh và tổ chức gặp gỡ các quỹ nước ngoài. Những thay đổi này có thể chưa phản ánh ngay vào giá cổ phiếu nhưng lại là nền tảng quan trọng để xây dựng niềm tin dài hạn.

Trong khi đó, thị trường đang bước vào chu kỳ IPO và niêm yết mới ở các lĩnh vực ngân hàng, hạ tầng, công nghệ và tiêu dùng. Sự xuất hiện của các doanh nghiệp quy mô lớn sẽ giúp gia tăng độ sâu thị trường, đồng thời mở rộng lựa chọn cho các quỹ đầu tư quốc tế.

Định giá hấp dẫn nhưng chưa đủ

Từ góc độ định giá, chứng khoán Việt Nam vẫn nằm trong nhóm hấp dẫn của khu vực.

Sau quý I/2026, lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết tăng gần 50%, kéo P/E trượt của VN-Index xuống khoảng 13,6 lần, thấp hơn mức bình quân 5 năm. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu họ Vingroup, P/E thị trường chỉ còn khoảng 11,7 lần và P/E dự phóng quanh 10,3 lần.

Dù vậy, định giá thấp chưa phải yếu tố quyết định. Điều thị trường còn thiếu là niềm tin đủ lớn để kéo dòng tiền quay trở lại.

Trong ngắn hạn, xu hướng bán ròng có thể chưa kết thúc. Tuy nhiên, triển vọng nửa cuối năm 2026 và giai đoạn 2027 được đánh giá tích cực hơn khi căng thẳng địa chính trị dần hạ nhiệt, thanh khoản hệ thống ngân hàng cải thiện và đầu tư công tiếp tục được thúc đẩy.

Sự kết hợp giữa định giá hấp dẫn, tăng trưởng lợi nhuận khả quan và cột mốc nâng hạng đang đến gần giúp thị trường chứng khoán Việt Nam sở hữu một câu chuyện đầu tư đáng chú ý. Nhưng để biến kỳ vọng thành dòng tiền thực, thị trường vẫn cần thêm thời gian để chứng minh chất lượng và củng cố niềm tin với nhà đầu tư quốc tế.