Tiền chưa cạn, sao phải lo “căng margin”?

Dư nợ cho vay ký quỹ tại các công ty chứng khoán Việt Nam đã chạm mốc kỷ lục 370.000 tỷ đồng cuối quý III/2025 – con số thể hiện dòng tiền mạnh mẽ, nhưng vẫn nằm trong giới hạn đòn bẩy an toàn của thị trường.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến một kỷ lục mới về dư nợ cho vay, đặc biệt là cho vay ký quỹ (margin). Song khác với những giai đoạn “nóng” trong quá khứ, tỉ lệ đòn bẩy hiện nay vẫn nằm trong vùng an toàn – nhờ nền tảng vốn của các công ty chứng khoán đã được củng cố vững vàng và mở rộng đáng kể.

Tính đến cuối quý III/2025, tổng dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán (bao gồm cả ký quỹ và ứng trước tiền bán) ước đạt 383.000 tỷ đồng, tương đương 14,5 tỷ USD – tăng hơn 80.000 tỷ đồng so với quý trước, xác lập mức cao kỷ lục chưa từng có.

Trong đó, dư nợ ký quỹ đạt khoảng 370.000 tỷ đồng, tăng tới 27%, tương đương 78.000 tỷ đồng – mức tăng mạnh nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam.

Hầu hết các công ty lớn như TCBS, SSI, VPBankS, VPS, ACBS và VIX đều ghi nhận mức tăng mạnh về dư nợ margin. Đáng chú ý, VPBankS vươn lên top 3 toàn thị trường sau khi tăng gần 9.300 tỷ đồng, chỉ xếp sau TCBS và SSI.

Dòng tiền mạnh, dư địa còn lớn

Đà tăng vọt của dư nợ margin trong quý III/2025 phản ánh một thị trường đang vận hành hưng phấn, nhưng vẫn có trật tự. VN-Index tăng hơn 280 điểm, tương đương 21%, – một trong những quý tăng mạnh nhất thập kỷ. Thanh khoản bình quân trên 30.000 tỷ đồng/phiên, cho thấy dòng tiền nội – ngoại cùng nhập cuộc mạnh mẽ.

Bức tranh vĩ mô ổn định tiếp tục là “đệm” cho đà tăng: lạm phát dưới 4%, lãi suất huy động giảm nhẹ, FDI 9 tháng đạt hơn 20 tỷ USD, trong khi Ngân hàng Nhà nước vẫn duy trì chính sách tín dụng linh hoạt và hiện đại hóa hạ tầng giao dịch.

Cùng lúc, thông tin FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm “thị trường mới nổi cận biên” từ tháng 9/2026 càng củng cố tâm lý tích cực, mở ra kỳ vọng lớn về dòng vốn ngoại sắp tới.

Đòn bẩy vẫn trong tầm kiểm soát

Dù dư nợ margin lập đỉnh, tỉ lệ đòn bẩy toàn ngành vẫn được duy trì trong biên an toàn.

Tính đến cuối quý II/2025, vốn chủ sở hữu của các công ty chứng khoán đạt khoảng 287.000 tỷ đồng, tương ứng tỉ lệ margin/vốn chủ sở hữu hơn 100%, vẫn thấp hơn đáng kể so với đỉnh năm 2021 (trên 120%).

Việc dư nợ tăng không đến từ “vay mượn rủi ro”, mà chủ yếu nhờ nền vốn chủ sở hữu được mở rộng. Dự kiến cuối quý III/2025, tỉ lệ này có thể tiến gần 120%, vẫn còn nhiều dư địa cho vay mà không gây áp lực hệ thống.

Ở từng doanh nghiệp, nhóm công ty vốn mạnh như SSI, TCBS, VPBankS, VNDirect, VIX vẫn còn “room” cho vay lớn, với tỉ lệ margin/vốn chủ sở hữu phổ biến 80–120%. Nhờ năng lực tài chính được củng cố, họ đủ sức đáp ứng nhu cầu vay tăng mạnh mà không làm thị trường “căng margin”.

Tổng thể, bức tranh đòn bẩy hiện nay lành mạnh và bền vững hơn nhiều so với giai đoạn 2021–2022. Dư nợ margin tăng kỷ lục không phải tín hiệu cảnh báo, mà là bằng chứng cho thấy nền tảng tài chính của ngành chứng khoán đang lớn lên thực chất, cùng với niềm tin nhà đầu tư và sức bật mới của thị trường Việt Nam.

Cuộc đua tăng vốn: tiếp nhiên liệu cho đà tăng trưởng

Làn sóng tăng dư nợ margin đã được dự báo sớm, khi nhiều công ty chứng khoán chủ động tăng vốn từ năm 2024 để đón đầu chu kỳ tăng trưởng mới.

Trong top 10 công ty có thị phần môi giới lớn nhất HOSE, ngoại trừ ba công ty ngoại (Mirae Asset, KISVN, VCBS), hầu hết còn lại đều tăng vốn đáng kể.

SSI trở thành công ty chứng khoán đầu tiên có vốn điều lệ vượt 20.000 tỷ đồng, sánh ngang một ngân hàng tầm trung. TCBS, sau đợt IPO lịch sử, nâng vốn lên 23.133 tỷ đồng, huy động thành công 10.817 tỷ đồng – kỷ lục của ngành.

Không chỉ các “ông lớn”, nhiều doanh nghiệp tầm trung cũng bứt tốc ngoạn mục: LPBS tăng vốn lên 12.668 tỷ đồng (gấp 50 lần so với đầu 2024), Kafi đạt 7.500 tỷ đồng (gấp 5 lần), VIX lên 15.314 tỷ đồng (tăng 2,3 lần).

Cuộc đua tăng vốn điều lệ để đáp ứng nhu cầu margin đang nóng hơn bao giờ hết.

SSI vừa công bố kế hoạch bán 415,5 triệu cổ phiếu, nâng vốn lên gần 25.000 tỷ đồng, dự kiến thu về 6.200 tỷ đồng phục vụ cho vay ký quỹ và đầu tư.

VPBankS xúc tiến IPO 375 triệu cổ phiếu (25% vốn điều lệ) với giá dự kiến 33.900 đồng, có thể thu về 12.713 tỷ đồng, vượt cả kỷ lục của TCBS.

Đặc biệt, VPS – “ông vua thị phần” – đang triển khai IPO quy mô lớn nhất lịch sử ngành, chào bán hơn 202 triệu cổ phiếu, giá tối thiểu 60.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến thu về 12.100 tỷ đồng, nâng vốn lên 14.800 tỷ đồng.

Sức nóng của thương vụ VPS lan nhanh khắp thị trường, khi nhiều nhà đầu tư sẵn sàng trả cao hơn 10–15% so với giá chào bán. Đây không chỉ là một đợt IPO, mà là biểu tượng cho niềm tin và kỳ vọng mới của giới đầu tư với ngành chứng khoán Việt Nam.