Thị trường nhìn từ những "tài khoản rỗng"

Con số kỷ lục 13 triệu tài khoản chứng khoán, tương đương 13% dân số được xác lập vào cuối tháng 5/2026 đang vẽ nên một bức tranh vô cùng rực rỡ cho thị trường vốn Việt Nam. Thế nhưng, đằng sau "độ phủ" danh nghĩa này lại là một thực tế phũ phàng: Số lượng tài khoản tăng vọt trong bối cảnh thanh khoản sụt giảm nghiêm trọng, để lộ một nghịch lý lớn về dòng tiền thực chất.

Sự bứt phá về lượng nhưng hụt hơi về chất phản ánh những tính toán nội bộ của các công ty chứng khoán và làn sóng đảo nợ margin, hơn là sự gia nhập của dòng tiền mới.

Thị trường nhìn từ những "tài khoản rỗng"

Thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục ghi nhận tốc độ mở tài khoản ấn tượng trong năm 2026. Chỉ sau 5 tháng đầu năm, gần 1,3 triệu tài khoản mới đã được bổ sung, đưa tổng số tài khoản chứng khoán của nhà đầu tư cá nhân lên hơn 13 triệu, tương đương khoảng 13% dân số.

Đây là cột mốc đáng chú ý khi thị trường hoàn thành trước thời hạn mục tiêu phát triển nhà đầu tư được đặt ra cho năm 2030. Riêng tháng 5, nhà đầu tư nước ngoài cũng mở thêm 367 tài khoản, nâng tổng số tài khoản ngoại lên gần 52.000.

Tuy nhiên, phía sau sự bùng nổ về số lượng tài khoản lại là một bức tranh không hoàn toàn tương đồng về dòng tiền.

Trong những tháng đầu năm, VN-Index có giai đoạn tăng mạnh và từng thiết lập vùng đỉnh lịch sử mới. Từ đáy tháng 3 đến cuối tháng 5, chỉ số phục hồi hơn 17%, cho thấy sức chống chịu đáng kể của dòng tiền trong nước.

Dẫu vậy, mức tăng này chủ yếu được dẫn dắt bởi nhóm cổ phiếu bất động sản vốn hóa lớn, đặc biệt là các mã thuộc hệ sinh thái Vingroup. Nếu loại bỏ nhóm cổ phiếu này, mức tăng của thị trường trở nên khiêm tốn hơn đáng kể.

Điều đó tạo nên nghịch lý khi chỉ số liên tục đi lên nhưng hiệu quả đầu tư của phần lớn nhà đầu tư lại không tương xứng. Không ít tài khoản vẫn ghi nhận mức sinh lời thấp, thậm chí thua lỗ dù thị trường chung đang ở vùng điểm cao.

Đáng chú ý hơn, thanh khoản thị trường đang có dấu hiệu hạ nhiệt. Giá trị khớp lệnh bình quân đã giảm đáng kể so với giai đoạn đầu năm, cho thấy hoạt động giao dịch chưa theo kịp tốc độ gia tăng của số lượng tài khoản.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân nằm ở chỗ không phải mọi tài khoản mở mới đều đại diện cho dòng tiền mới.

Một phần đáng kể số tài khoản phát sinh thời gian qua đến từ nhu cầu chuyển đổi giữa các công ty chứng khoán nhằm tận dụng chính sách margin, lãi suất ưu đãi hoặc dịch vụ tốt hơn. Khi chuyển sang công ty mới, nhà đầu tư thường phải mở thêm tài khoản dù nguồn vốn đầu tư không thay đổi.

Bên cạnh đó, sự dịch chuyển mạnh của đội ngũ môi giới, cùng sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt giữa các công ty chứng khoán, cũng góp phần làm gia tăng số lượng tài khoản được mở mới.

Vì vậy, cột mốc 13 triệu tài khoản phản ánh sự mở rộng về độ phủ của thị trường hơn là sự gia tăng tương ứng về quy mô dòng tiền.

Các chuyên gia cho rằng thanh khoản bền vững, tỷ lệ tài khoản hoạt động thực sự và giá trị danh mục đầu tư mới là những chỉ số phản ánh chính xác sức khỏe của thị trường vốn.

Dù vậy, triển vọng dài hạn vẫn được đánh giá tích cực. Theo nhiều ước tính, tỷ lệ người dân Việt Nam thực sự tham gia đầu tư chứng khoán hiện mới dao động quanh 6% dân số, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực.

Ngoài ra, tỷ trọng tài sản tài chính trong tổng tài sản hộ gia đình Việt Nam vẫn ở mức thấp. Phần lớn tài sản của người dân hiện tập trung vào bất động sản, tiền gửi và các tài sản vật chất khác. Điều này cho thấy dư địa mở rộng của thị trường chứng khoán vẫn còn rất lớn.

Trong bối cảnh kỳ vọng nâng hạng thị trường tiếp tục được duy trì, lượng tài khoản mở mới thời gian qua có thể trở thành nguồn lực quan trọng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo. Khi niềm tin cải thiện và cơ hội đầu tư rõ nét hơn, những tài khoản đang "ngủ đông" hoàn toàn có thể chuyển hóa thành dòng tiền thực sự, góp phần nâng cao thanh khoản và độ sâu của thị trường trong tương lai.