Thị giá cao nhất sàn – nhưng không còn chỗ đứng trên HOSE?

Vinacafé Biên Hòa (VCF) – cổ phiếu từng có thị giá cao nhất sàn – đứng trước nguy cơ bị hủy tư cách công ty đại chúng và rời HOSE. Nguyên nhân chính là do Masan đã thâu tóm gần 99% cổ phần, khiến VCF không còn đáp ứng quy định mới về cơ cấu cổ đông theo Luật Chứng khoán. Sự kiện này phản ánh làn sóng doanh nghiệp rời sàn và đặt ra dấu hỏi về tính thanh khoản của các công ty con trong hệ sinh thái tập đoàn

Cổ phiếu có thị giá cao nhất sàn chứng khoán đứng trước nguy cơ bị hủy tư cách công ty đại chúng, khi gần như toàn bộ cổ phần – gần 99% – nằm gọn trong tay Masan. Một câu hỏi lớn được đặt ra: liệu còn công bằng nào cho khái niệm “niêm yết đại chúng” khi tính đại chúng chỉ tồn tại trên giấy?

Vinacafé Biên Hòa (HoSE: VCF) – cổ phiếu có thị giá cao nhất thị trường – đang đứng trước nguy cơ bị “gạch tên” khỏi sàn HoSE sau hơn 14 năm giao dịch, do không còn đáp ứng điều kiện tối thiểu của một công ty đại chúng theo Luật Chứng khoán sửa đổi năm 2024.

Theo dữ liệu từ Trung tâm Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) ngày 28/7/2025, Vinacafé Biên Hòa hiện chỉ có 538 cổ đông, trong đó Masan Beverage – công ty con của Tập đoàn Masan – nắm giữ tới 98,79% số cổ phiếu có quyền biểu quyết. 537 cổ đông còn lại sở hữu tổng cộng chưa đầy 1,21% cổ phần, tức hoàn toàn không đạt yêu cầu tối thiểu 10% cổ phần được nắm giữ bởi ít nhất 100 cổ đông nhỏ lẻ, như quy định tại Điều 32 Luật Chứng khoán hiện hành.

Điều này đồng nghĩa, VCF có thể mất tư cách công ty đại chúng và phải rút khỏi sàn niêm yết ngay sau khi có thông báo chính thức từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN). Trong thông cáo phát đi, công ty cam kết sẽ tiếp tục thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của doanh nghiệp đại chúng cho đến khi có quyết định cuối cùng từ cơ quan quản lý.

Niêm yết từ tháng 1/2011, VCF từng là cái tên được săn đón nhờ thương hiệu cà phê lâu đời và lợi nhuận ổn định. Tuy nhiên, cơ cấu sở hữu tập trung cao độ khiến thanh khoản gần như "đóng băng", với khối lượng giao dịch bình quân chỉ hơn 1.200 cổ phiếu/phiên, dù thị giá chạm mức 313.000 đồng/cổ phiếu – cao nhất toàn thị trường tính đến ngày 4/8/2025.

Câu chuyện Masan âm thầm thâu tóm Vinacafé Biên Hòa không phải mới. Tập đoàn này đã bắt đầu tích lũy cổ phần từ năm 2010 thông qua việc mua lại phần vốn của các quỹ đầu tư lớn như VinaCapital, Vietnam Holding, Vietcombank Fund... Năm 2011, Masan Consumer chào mua công khai hơn 13 triệu cổ phiếu, nâng tỷ lệ sở hữu lên trên 50%. Đến năm 2018, Masan tiếp tục rót thêm hơn 1.600 tỷ đồng để mua gần 8 triệu cổ phiếu, nâng tỷ lệ nắm giữ lên mức gần như tuyệt đối như hiện tại.

Trường hợp của VCF cũng phản ánh một xu hướng rõ rệt trong năm 2025: nhiều doanh nghiệp đang phải rời sàn không phải vì yếu kém kinh doanh, mà vì không còn đạt điều kiện công ty đại chúng sau khi cơ cấu sở hữu bị "cô đặc hóa" bởi các cổ đông lớn. Một loạt doanh nghiệp như Nước sạch Quảng Trị (NQT), Dệt may 29/3 (HCB), Đóng tàu Sông Cấm (SCY)... cũng đã phải hủy niêm yết vì lý do tương tự. Bên cạnh đó, nhiều mã khác như KCE, MTC, EPH buộc phải rời sàn do không đáp ứng yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu, đặc biệt trên sàn HNX.

Trong bối cảnh thị trường đang hướng đến nâng hạng và cải thiện tính minh bạch, làn sóng “rút lui trong im lặng” của các doanh nghiệp có cấu trúc sở hữu đóng kín như VCF đang đặt ra một dấu hỏi lớn: liệu mục tiêu phát triển thị trường vốn có thực sự đi cùng với yêu cầu về tính đại chúng – hay chỉ còn lại vỏ bọc pháp lý?