Tái cơ cấu nợ Venezuela: Thách thức 150 tỷ USD dần lộ diện

Sự sụp đổ của chính quyền Nicolás Maduro đã đẩy Venezuela bước vào tiến trình tái cơ cấu nợ quốc gia được dự báo là phức tạp bậc nhất kể từ khi Hy Lạp vỡ nợ năm 2012 – sự kiện từng suýt làm tan rã Khu vực đồng euro.

+Sau gần một thập kỷ vỡ nợ và nhiều năm chịu các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt của Mỹ khiến việc phát hành trái phiếu mới bị đóng băng từ năm 2017, các chủ nợ giờ đây phải đối mặt với một bài toán khổng lồ: xử lý khối nợ có quy mô lớn gấp đôi nền kinh tế đã bị tàn phá nặng nề của quốc gia Nam Mỹ này.

“Venezuela đã chuyển từ trạng thái hoàn toàn không có triển vọng tái cơ cấu sang khả năng tái cơ cấu trong vòng một đến hai năm tới,” ông Eric Fine, Giám đốc danh mục đầu tư tại VanEck, nhận định. Tuy nhiên, con đường phía trước chứa đầy chướng ngại, vượt xa những khuôn mẫu quen thuộc của các ca tái cơ cấu nợ quốc gia thông thường.

Núi Nợ Khổng Lồ

Caracas đã từ bỏ việc công bố dữ liệu kinh tế đáng tin cậy từ nhiều năm trước, song các nhà phân tích ước tính nghĩa vụ nợ đối ngoại của Venezuela ở mức tối thiểu 150 tỷ USD. Phần lớn trong số này là khoảng 60 tỷ USD trái phiếu do chính phủ và tập đoàn dầu khí quốc doanh PDVSA phát hành; cộng với tiền lãi chưa thanh toán tích lũy từ năm 2017, tổng giá trị hiện đã vượt 100 tỷ USD. Các trái phiếu này mang lãi suất danh nghĩa cao, khiến gánh nặng lãi vay phình to nhanh chóng theo thời gian.

Một cấu phần đáng kể khác là khoảng 20 tỷ USD các phán quyết trọng tài quốc tế, phát sinh từ việc các chính phủ Venezuela trước đây quốc hữu hóa và tước đoạt tài sản. Dù nhiều khoản yêu cầu bồi thường đã được chuyển nhượng cho các nhà đầu tư, những tập đoàn dầu khí lớn như ConocoPhillips và ExxonMobil vẫn nắm giữ các vị thế quan trọng, bên cạnh các công ty khai thác vàng chịu thiệt hại.

Phần khó minh bạch nhất nằm ở các khoản nợ song phương với Trung Quốc, ước khoảng 15 tỷ USD. Thông qua Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (CDB), Bắc Kinh từng cho Venezuela vay hàng chục tỷ USD trước năm 2017, với tài sản bảo đảm là các lô dầu thô xuất khẩu. Sau khi Venezuela vỡ nợ, dòng vốn mới gần như chấm dứt; khoản vay cuối cùng của CDB được ghi nhận vào năm 2018. Đáng chú ý, chi nhánh Hồng Kông của CDB đã phải trích lập dự phòng 1 tỷ USD cho khoản tiếp xúc chỉ 1,5 tỷ USD với Venezuela từ giữa năm đó, phản ánh mức độ rủi ro nghiêm trọng của danh mục này.

Những Rào Cản Lớn

Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez đã phát tín hiệu sẵn sàng đàm phán – trước đây bà từng công khai mời các chủ nợ đối thoại. Tuy nhiên, các lệnh trừng phạt của Mỹ hiện vẫn là rào cản pháp lý lớn. “Chúng tôi không thể đơn giản bay sang Caracas và gõ cửa từng nơi,” một chủ nợ cho biết. “Bà Rodríguez từng đưa ra cành ô-liu, nhưng chúng tôi không thể đáp lại vì bà là cá nhân đang bị trừng phạt.”

Ủy ban Chủ nợ Venezuela, đại diện cho các tổ chức nắm giữ lớn như Fidelity, GMO và Morgan Stanley Investment Management, mới đây tuyên bố họ “sẵn sàng khởi động một tiến trình đàm phán khi được cho phép”. Nhóm này từng đạt được thỏa thuận gia hạn đến năm 2028 đối với các hành động pháp lý liên quan đến trái phiếu vỡ nợ, qua đó ngăn chặn một làn sóng kiện tụng hỗn loạn. Tuy nhiên, thỏa thuận đó lại được ký với phe đối lập được Mỹ công nhận, cho thấy mê cung chính trị mà các chủ nợ buộc phải đối mặt.

Triển vọng chính trị của chính bà Rodríguez cũng không chắc chắn, khi bà chịu sức ép từ các nhân vật cứng rắn như Diosdado Cabello, Bộ trưởng Nội vụ dưới thời Maduro. Dù có “mối quan hệ làm việc được với một số khu vực tư nhân, các tập đoàn dầu khí quốc tế, chủ nợ và Trung Quốc”, bà “không có một nền tảng quyền lực nội bộ đủ mạnh”, theo ông Daniel Lansberg-Rodriguez của Aurora Macro Strategies.

Triển Vọng Thu Hồi

Kỳ vọng thu hồi nợ hiện dao động từ 25 cent đến hơn 60 cent cho mỗi USD mệnh giá, phụ thuộc lớn vào khả năng phục hồi của nền kinh tế và ngành dầu khí Venezuela. Sau nhiều năm tham nhũng và xuống cấp, sản lượng dầu hiện cần mức giá khoảng 80 USD/thùng để hòa vốn – cao hơn đáng kể so với mặt bằng giá hiện nay. Một số nhà phân tích viện dẫn tiền lệ Iraq hậu Saddam Hussein, nơi gói tái cơ cấu áp đặt mức cắt giảm tới 80% trên tổng nợ 130 tỷ USD, như một lời cảnh báo.

Tuy nhiên, phần lớn chủ nợ không cho rằng kịch bản đó sẽ lặp lại. “Tôi không thấy một kịch bản nào mà tỷ lệ thu hồi lại thấp đến mức cực đoan,” ông Jean-Charles Sambor của TT International nhận định. Cấu trúc khả dĩ hơn là gắn nghĩa vụ thanh toán với sự phục hồi sản lượng dầu, thông qua các công cụ như chứng quyền gắn với GDP hoặc xuất khẩu – những sản phẩm đang quay trở lại trong các thương vụ tái cơ cấu gần đây của Zambia, Sri Lanka và Ukraine.

Theo ước tính của Citi, các trái chủ nhiều khả năng phải chấp nhận mức cắt giảm gốc ít nhất 50% để đưa tỷ lệ nợ xuống dưới 80% GDP. Việc xử lý phần lãi chưa thanh toán – hiện chiếm tới hai phần ba giá trị danh nghĩa trái phiếu – sẽ đóng vai trò then chốt, với các nhà đầu tư lạc quan kỳ vọng tổng mức thu hồi có thể vượt 60 cent.

Dù kết cục ra sao, giới thị trường đồng thuận rằng phép tính đã thay đổi hoàn toàn kể từ khi Maduro rời khỏi chính trường. Như ông Fine kết luận: “Thế giới đã khác vào thứ Hai so với thứ Sáu tuần trước.”

Cơ hội hiện tại: Bạc

Giá bạc hiện tại đang cho thấy lực mua rất mạnh khi đã có tín hiệu vượt đỉnh lịch sử, kết nến tháng 12 xanh thân lớn với mức tăng 24.34%. NĐT sang đầu năm mới 2026 chủ động mở vị thế canh mua khi giá có các nhịp điều chỉnh ngắn.

Triển vọng trung hạn vẫn tích cực, với mục tiêu xa hơn ở vùng 85–95 USD/oz trong quý I/2026, xa hơn có thể đạt tới 150 USD/oz.

Về dài hạn, tỷ lệ vàng/bạc đang phá vỡ xu hướng tăng kéo dài gần một thập kỷ, cho thấy bạc đang bắt đầu vượt trội hơn vàng. Mốc hỗ trợ 82 đã bị xuyên thủng, mở ra khả năng điều chỉnh sâu hơn về vùng 70, thậm chí 57 nếu đà suy yếu tiếp diễn. Khi đó, Bạc sẽ tăng tốc mạnh vượt đỉnh lịch sử và chạy theo vàng trong tương lai.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.

***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***