Series: “Dòng tiền đầu tư công 2026 - 2030 sẽ chảy đi đâu?”

PHẦN 1: Đầu tư công 2026: 8,22 triệu tỷ đồng đã được đặt lên bàn cho một chu kỳ đầu tư công lớn nhất lịch sử - nhưng Việt Nam có tiêu được không?

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng bất ổn – từ xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng đến biến động năng lượng – mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu của Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức. Khi “ngoại lực” suy yếu, lựa chọn gần như duy nhất là dựa vào “nội lực”.

Và đầu tư công chính được xem là công cụ mạnh nhất.

Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030 với quy mô lên tới 8,22 triệu tỷ đồng không đơn thuần là một con số kỷ lục. Đây là một tuyên bố chiến lược: Việt Nam sẵn sàng dùng tài khóa để kích hoạt một chu kỳ tăng trưởng mới, nơi hạ tầng trở thành nền tảng cho toàn bộ nền kinh tế.

Nhưng điều đáng nói là không chỉ quy mô thay đổi, cách làm cũng đang thay đổi.

Nhà nước không còn “ôm” toàn bộ, mà đẩy mạnh mô hình PPP, sử dụng vốn mồi để kéo theo dòng vốn tư nhân. Những “siêu dự án” hạ tầng – từ đường sắt tốc độ cao đến cao tốc, cảng biển – sẽ không còn là sân chơi dàn trải cho các nhà thầu nhỏ, mà trở thành cuộc chơi của các “sếu đầu đàn” đủ năng lực tài chính và thi công.

Một bức tranh rất lớn đang được vẽ ra. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: liệu bức tranh đó có thể trở thành hiện thực?

Quý I/2026, giải ngân đầu tư công mới đạt khoảng 11% kế hoạch. Nhiều bộ ngành và địa phương vẫn chưa phân bổ hết vốn, thậm chí tồn tại nghịch lý “có tiền nhưng không có dự án để giải ngân”. Điều này cho thấy điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở quy mô vốn, mà nằm ở năng lực triển khai.

Điểm tích cực là Chính phủ đã bắt đầu thay đổi cách tiếp cận những rào cản về pháp lý đang dần được tháo gỡ. Giải ngân không còn là khẩu hiệu, mà được gắn trực tiếp với trách nhiệm cá nhân, với KPI đánh giá cán bộ. Vốn sẽ bị điều chuyển khỏi những nơi trì trệ sang những dự án có khả năng thực thi tốt hơn. Tư duy quản lý đang chuyển từ “phân bổ” sang “hiệu quả”.

Song song đó, các dự án hạ tầng lớn đang đặt ra tiêu chuẩn rất cao về tài chính, kỹ thuật và quản trị – từ đó tạo ra “hàng rào gia nhập” rõ rệt, chỉ phù hợp với những doanh nghiệp đầu ngành như Vingroup, Sun Group, Hòa Phát (HPG). Nhà nước có thể trao cơ chế và nguồn lực, nhưng kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng triển khai thực tế của các doanh nghiệp này.

Để đáp ứng nhu cầu vốn khổng lồ từ các dự án hạ tầng, hệ thống tài chính cũng sẽ có sự phân hóa mạnh. Điều này đồng nghĩa với việc dòng tiền sẽ không còn phân bổ dàn trải, mà tập trung vào những tổ chức có năng lực hấp thụ và triển khai hiệu quả.

Nguồn lực đã sẵn sàng - Cơ chế cũng đang dần hoàn thiện.

Nhưng dòng tiền không tự chảy vào nền kinh tế. Nó cần một hệ thống trung gian để dẫn dắt và phân bổ. Và trong chu kỳ đầu tư công lần này, câu hỏi không còn là “có bao nhiêu tiền” mà là: ai sẽ là người bơm và kiểm soát dòng tiền đó?

👉 Phần 2: Ngân hàng – Ai đang giữ “van tiền” của 8,22 triệu tỷ?

Hãy Follow để không bỏ lỡ phần tiếp theo.