Quả bom margin "thách thức" dòng tiền phòng thủ của VN-Index

Khi làn sóng bán ròng rã của khối ngoại va phải kho thuốc súng margin chạm đỉnh lịch sử 405.000 tỷ đồng, giới đầu tư nội địa lập tức kéo phanh khẩn cấp để thiết lập phòng tuyến thủ thế.

Sau khi đánh mất mốc 1.900 điểm, thị trường chứng khoán bước vào giai đoạn giằng co và điều chỉnh quanh vùng đỉnh. Dù lực bán tại nhóm cổ phiếu Vingroup đã hạ nhiệt và dòng tiền bắt đáy xuất hiện trở lại, sự suy yếu của các nhóm ngân hàng và chứng khoán vẫn khiến VN-Index liên tục chịu áp lực.

Kết thúc tuần giao dịch, chỉ số dừng tại 1.863,49 điểm, giảm 13,7 điểm so với tuần trước.

Điều đáng lo ngại không nằm ở điểm số mà ở thanh khoản. Giá trị giao dịch bình quân trên HOSE chỉ còn khoảng 16.500 tỷ đồng mỗi phiên, mức thấp nhất trong nhiều tháng. Nếu như tháng 5 thanh khoản bình quân vẫn đạt hơn 24.300 tỷ đồng/ngày thì bước sang tháng 6, nhiều phiên chỉ xoay quanh 15.000 tỷ đồng.

Dòng tiền không biến mất hoàn toàn nhưng đang thu hẹp phạm vi hoạt động. Nhà đầu tư chỉ tập trung vào một số cổ phiếu có câu chuyện riêng, nhóm vốn hóa vừa và nhỏ hoặc các mã hưởng lợi từ chính sách và kết quả kinh doanh. Trong khi đó, nhóm cổ phiếu dẫn dắt chưa tạo được sự đồng thuận đủ mạnh để hình thành một xu hướng tăng bền vững.

Bài toán niềm tin

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, thị trường hiện rơi vào trạng thái "thanh khoản mỏng vì thiếu niềm tin".

Nhà đầu tư không thiếu tiền nhưng chưa sẵn sàng chấp nhận rủi ro ở mặt bằng giá hiện tại. Trong bối cảnh lãi suất tiền gửi hấp dẫn hơn, khối ngoại liên tục bán ròng và dư nợ margin ở mức cao, dòng tiền có xu hướng phòng thủ thay vì mua đuổi.

Một yếu tố đáng chú ý khác là dư nợ cho vay ký quỹ toàn thị trường cuối quý I/2026 đã lên khoảng 405.000 tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay.

Margin cao có thể là động lực khi thị trường tăng mạnh, nhưng lại trở thành rủi ro khi thanh khoản suy yếu. Chỉ cần xuất hiện thông tin bất lợi hoặc một nhịp điều chỉnh sâu, áp lực giảm tỷ trọng có thể lan rộng rất nhanh.

Trong khi đó, khối ngoại tiếp tục tạo sức ép tâm lý khi bán ròng gần 19.000 tỷ đồng trên HOSE chỉ trong tháng 5. Không chỉ ảnh hưởng đến cung cầu, xu hướng rút vốn còn khiến nhà đầu tư trong nước thận trọng hơn với các quyết định giải ngân.

Đâu là lời giải?

Theo các chuyên gia, chìa khóa để cải thiện thanh khoản nằm ở sự kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó lãi suất vẫn là biến số quan trọng nhất.

Nếu thanh khoản hệ thống ngân hàng ổn định, áp lực tỷ giá được kiểm soát và mặt bằng lãi suất cho vay giảm thực chất, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp sẽ được cải thiện. Khi đó, dòng tiền mới có cơ sở quay trở lại nhóm cổ phiếu cơ bản thay vì chỉ luân chuyển ngắn hạn.

Ở góc độ trung hạn, câu chuyện nâng hạng thị trường vẫn là chất xúc tác đáng chú ý. Tuy nhiên, nâng hạng chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ vẫn nằm ở chất lượng doanh nghiệp niêm yết, tính minh bạch thông tin, khả năng hấp thụ dòng vốn và niềm tin rằng tăng trưởng lợi nhuận sẽ đồng hành cùng tăng trưởng kinh tế.

Khi niềm tin chưa được khơi thông, thanh khoản vẫn sẽ là nút thắt lớn nhất cản bước thị trường chứng khoán.