Phố Wall thử nghiệm cổ phiếu token

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vừa tạo hành lang pháp lý tạm thời cho một số nền tảng giao dịch cổ phiếu Mỹ được token hóa. Động thái này có thể mở ra thay đổi đáng kể đối với cách phát hành, giao dịch, thanh toán và lưu ký chứng khoán.

Cơ chế mới có thời hạn 5 năm, cho phép thử nghiệm có kiểm soát với cổ phiếu được mã hóa trên blockchain. Tuy nhiên, quyền cổ đông, thanh khoản và quản trị rủi ro vẫn là những bài toán chưa thể bỏ qua.

Ngày 17/9, SEC ban hành Innovation Exemption, cho phép một số Tokenized Securities Venues (TSV) giao dịch cổ phiếu thuộc hệ thống National Market System (NMS) dưới dạng token trong môi trường được cấp phép. Cơ chế này có hiệu lực ngay lập tức nhưng mang tính tạm thời và có điều kiện.

Theo SEC, cổ phiếu token hóa phải bảo đảm cho người nắm giữ các quyền tương tự chứng khoán truyền thống, trong đó có quyền nhận cổ tức và quyền biểu quyết. Doanh nghiệp phát hành cũng có quyền phản đối việc cổ phiếu của mình được đưa lên blockchain. Nếu công ty phản đối trong thời hạn quy định, nền tảng không được tiếp tục cung cấp token đó để giao dịch.

Điểm đáng chú ý nằm ở hạ tầng thị trường. Token hóa có khả năng đưa một số khâu như phát hành, chuyển nhượng, ghi nhận sở hữu và thanh toán lên blockchain. SEC cho rằng công nghệ này có tiềm năng giảm chi phí, tăng minh bạch và mở rộng thanh khoản, dù đây mới là giai đoạn thử nghiệm.

Với các công ty chứng khoán, sàn giao dịch, ngân hàng lưu ký và nhà cung cấp hạ tầng tài chính, thay đổi này có thể tạo thêm một thị trường dịch vụ mới. Các khâu vốn đang dựa nhiều vào hệ thống trung gian có thể xuất hiện mô hình vận hành mới dựa trên tài sản số và giao dịch on-chain.

Một thay đổi khác có thể nằm ở thời gian giao dịch. Nếu mô hình token hóa được mở rộng, chứng khoán có khả năng được giao dịch liên tục hơn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào giờ mở cửa của sàn truyền thống. Tuy nhiên, thanh khoản thực tế vẫn phụ thuộc vào số lượng người tham gia, cơ chế tạo lập thị trường và khả năng kết nối với hệ thống tài chính hiện hữu.

Rủi ro cũng không nhỏ. Thanh khoản thấp có thể khiến giá token biến động mạnh hơn; đồng thời các vấn đề về lưu ký, đổi token thành cổ phiếu cơ sở, phá sản nền tảng, an ninh mạng và quyền sở hữu cần được xử lý rõ ràng. SEC vì vậy đặt giới hạn khối lượng giao dịch trong cơ chế thử nghiệm nhằm giảm nguy cơ biến động quá mức.

Đáng chú ý, đây không phải ý tưởng hoàn toàn mới. SEC đã từng xác định nhiều mô hình token hóa khác nhau, từ doanh nghiệp tự token hóa chứng khoán đến bên thứ ba phát hành token đại diện cho chứng khoán cơ sở.