Nhân dân tệ "phủ sóng" Đông Nam Á

Khi Trung Quốc ngày càng gắn sâu với chuỗi cung ứng ASEAN, nhân dân tệ đang chuyển từ một công cụ thanh toán thành một phần của bài toán vốn, thanh khoản và quản trị rủi ro ngoại hối.

Sự ổn định của nhân dân tệ mở ra cơ hội cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, nhưng cũng đặt ra áp lực chi phí từ nhập khẩu nguyên liệu, yêu cầu các doanh nghiệp phải tối ưu hóa chuỗi cung ứng.

Theo bà Karen Ng, Giám đốc phụ trách mở cửa thị trường Trung Quốc và quốc tế hóa nhân dân tệ tại Standard Chartered, động lực sử dụng nhân dân tệ tại ASEAN đang dịch chuyển từ yếu tố chính sách sang tính toán thương mại. Doanh nghiệp quan tâm nhiều hơn đến khả năng giảm chi phí chuyển đổi ngoại tệ, hạ chi phí huy động vốn và đồng bộ giữa đồng tiền thanh toán, nguồn vốn và dòng tiền.

Một dấu hiệu đáng chú ý là thị trường vốn nhân dân tệ offshore đang mở rộng. Tháng 6/2026, Singapore Airlines phát hành 1,5 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 223,5 triệu USD, trái phiếu kỳ hạn 5 năm với lãi suất 2,38%. Giao dịch này giúp doanh nghiệp đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư thay vì phụ thuộc vào các kênh vốn truyền thống.

Với doanh nghiệp Việt Nam, xu hướng này đặc biệt đáng chú ý ở các ngành có quan hệ thương mại sâu với Trung Quốc như sản xuất, điện tử, năng lượng, logistics, nguyên vật liệu và cơ sở hạ tầng. Khi doanh nghiệp vừa nhập khẩu đầu vào vừa bán hàng hoặc có nguồn thu liên quan đến Trung Quốc, sử dụng nhân dân tệ có thể giúp giảm một lớp chuyển đổi ngoại tệ trong chuỗi giao dịch.

Tuy nhiên, lợi thế về chi phí vốn không tự động chuyển thành lợi nhuận. Bài toán quan trọng là dòng tiền bằng nhân dân tệ. Nếu doanh nghiệp huy động vốn bằng nhân dân tệ nhưng doanh thu chủ yếu bằng USD, biến động tỷ giá và chi phí phòng ngừa rủi ro có thể làm thu hẹp phần lợi ích đạt được.

Quy mô sử dụng cũng cho thấy dư địa còn lớn. Theo dữ liệu SWIFT được bài viết dẫn lại, Trung Quốc chiếm gần 20% thương mại toàn cầu, nhưng nhân dân tệ chỉ chiếm 3,1% tổng thanh toán toàn cầu trong tháng 7/2026. Khoảng cách này cho thấy quá trình quốc tế hóa đồng tiền vẫn còn dư địa, đồng thời mở thêm không gian cho các dịch vụ thanh toán, tài trợ thương mại, quản trị thanh khoản và phòng ngừa rủi ro.

Tại ASEAN, mức độ tác động cũng không đồng nhất. Malaysia hưởng lợi từ chuỗi sản xuất điện tử và máy móc liên kết với Trung Quốc; Thái Lan có liên kết lớn ở ô tô, điện tử và du lịch; Indonesia nổi bật với nickel, pin xe điện và hạ tầng. Singapore lại giữ vai trò trung tâm quản trị dòng tiền và tài trợ vốn khu vực.