Ngân hàng lãi nghìn tỷ vẫn “đuối sức”

Dù tín dụng toàn hệ thống tăng hơn 12%, bức tranh lợi nhuận ngân hàng lại xuất hiện những mảng tối đáng chú ý. Sacombank mất gần một nửa lợi nhuận, Eximbank giảm 58%, trong khi Saigonbank chứng kiến mức sụt giảm gần 75%. Nghịch lý cho vay tăng nhưng lợi nhuận lao dốc đang phơi bày sức ép ngày càng lớn đối với ngành ngân hàng.

Báo cáo tài chính 9 tháng năm 2026 cho thấy sự phân hóa đáng kể trong hệ thống ngân hàng, khi không ít nhà băng ghi nhận lợi nhuận suy giảm mạnh dù quy mô tín dụng tiếp tục mở rộng.

Đáng chú ý, Sacombank (STB) ghi nhận lợi nhuận trước thuế gần 5.900 tỷ đồng, giảm 46% so với mức 10.988 tỷ đồng cùng kỳ. Trong khi đó, tổng tài sản đã vượt 1,057 triệu tỷ đồng và dư nợ cho vay tăng hơn 11,8%.

Eximbank (EIB) cũng gây bất ngờ khi lợi nhuận trước thuế chỉ đạt 864 tỷ đồng, giảm 58% so với mức 2.049 tỷ đồng năm trước.

Ở nhóm quy mô nhỏ, Saigonbank ghi nhận lợi nhuận 9 tháng gần 66 tỷ đồng, giảm gần 75%. Riêng quý III, lợi nhuận chỉ đạt 17,8 tỷ đồng, lao dốc gần 80%.

Tình trạng tương tự xuất hiện tại SeABank (SSB) với lợi nhuận 3.940 tỷ đồng, giảm 41,5%, trong khi BaovietBank giảm 14,2%, còn 50 tỷ đồng.

Một số ngân hàng khác như BVBank, KienlongBank và PGBank vẫn duy trì tăng trưởng lợi nhuận lũy kế nhưng riêng quý III đã xuất hiện dấu hiệu suy yếu.

Ba sức ép đang bào mòn lợi nhuận

Nguyên nhân lớn nhất đến từ sự chênh lệch giữa chi phí huy động và lãi suất cho vay.

Trong khi tín dụng toàn hệ thống tăng khoảng 12,27%, lãi suất huy động tăng 1,42%, cao hơn mức tăng 0,99% của lãi suất cho vay.

Điều này khiến biên lãi thuần (NIM) chịu áp lực thu hẹp, đặc biệt tại những ngân hàng phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn huy động chi phí cao.

Sacombank là ví dụ điển hình khi biên lợi nhuận giảm từ 2,79% xuống 0,79% trong chương trình hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Thu nhập lãi thuần 9 tháng theo đó giảm 17,8%.

Áp lực thứ hai đến từ chi phí dự phòng. Eximbank tăng trích lập dự phòng lên 997 tỷ đồng, trong khi Sacombank nâng bộ đệm dự phòng rủi ro lên 12.848 tỷ đồng.

Tại BVBank, chi phí dự phòng tín dụng quý III tăng gần 43%, còn KienlongBank ghi nhận chi phí dự phòng phải thu khó đòi tăng thêm 341 tỷ đồng.

Ngoài ra, chi phí vận hành tăng nhanh và nguồn thu ngoài lãi suy yếu cũng tạo thêm sức ép. BVBank ghi nhận chi phí hoạt động quý III tăng 44%, vượt xa mức tăng 18,3% của tổng thu nhập hoạt động.

Sự phân hóa lợi nhuận có thể tiếp tục ảnh hưởng đến định giá cổ phiếu ngân hàng.

Với STB và EIB, áp lực từ NIM và dự phòng khiến khả năng phục hồi lợi nhuận trở thành yếu tố đáng chú ý. Trong khi đó, những ngân hàng kiểm soát tốt chi phí vốn và chất lượng tài sản có thể duy trì lợi thế cạnh tranh.

Dự báo NIM toàn ngành năm 2027 có thể giảm nhẹ xuống 3,11%, cho thấy sức ép lên khả năng sinh lời chưa hoàn toàn chấm dứt.

Điểm đáng chú ý là tăng trưởng tín dụng không còn đồng nghĩa với tăng trưởng lợi nhuận. Khi chi phí vốn và rủi ro tín dụng cùng gia tăng, hiệu quả quản trị tài sản sẽ quyết định khoảng cách giữa các ngân hàng trong chu kỳ tiếp theo.