Ngân hàng lãi lớn nhưng biên lãi ròng bắt đầu co hẹp

Nhóm ngân hàng đã dẫn dắt đà tăng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết trong quý II/2025, nhưng áp lực suy giảm NIM (biên lãi ròng) đang gia tăng. Nguyên nhân chính là chi phí vốn thấp đã chạm đáy và rủi ro tín dụng từ bất động sản vẫn hiện hữu, có thể khiến đà tăng trưởng của ngành chững lại trong thời gian tới.

Lợi nhuận quý II/2025 của khối doanh nghiệp niêm yết tăng trưởng vượt kỳ vọng, trong đó nhóm ngân hàng tiếp tục giữ vai trò "đầu tàu". Tuy nhiên, sau những quý bứt tốc, biên lãi ròng (NIM) của nhiều ngân hàng đang có dấu hiệu co lại, phản ánh dư địa tăng trưởng lợi nhuận thực chất đang dần cạn, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất thấp và áp lực huy động vốn ngày một lớn.

Ngân hàng dẫn sóng lợi nhuận, nhưng NIM đang "thấm đòn"

Lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết quý II/2025 tăng trưởng mạnh mẽ, vượt xa kỳ vọng, với điểm sáng nổi bật là ngành ngân hàng. Theo bà Đỗ Minh Trang từ Chứng khoán ACB (ACBS), lợi nhuận toàn thị trường tăng 27,8% so với cùng kỳ, cao hơn nhiều so với dự báo ban đầu. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy chính sách vĩ mô đang phát huy tác dụng.

Ông Đào Minh Châu từ Chứng khoán SSI cũng đồng tình, cho rằng kết quả này phản ánh sự đồng thuận giữa hiệu quả doanh nghiệp và xu hướng vĩ mô tích cực, với GDP và tín dụng nửa đầu năm đều đạt mức cao kỷ lục trong 5-6 năm qua.

Tăng trưởng lợi nhuận: Niềm vui ngắn ngủi?

Ngành ngân hàng, với vị thế "đầu tàu" khi chiếm hơn 40% tổng lợi nhuận, tiếp tục là động lực chính. Tăng trưởng tín dụng đạt 9,9%, mức cao nhất trong một thập kỷ. Tuy nhiên, đằng sau con số ấn tượng này là những dấu hiệu đáng lo ngại.

Theo ông Đào Minh Châu, mức tăng lợi nhuận lần này là kết quả tổng hợp của ba yếu tố: tăng trưởng tín dụng mạnh, chi phí vốn thấp và hiệu ứng hoàn nhập dự phòng tại một số ngân hàng lớn. Riêng VietinBank, lợi nhuận quý II tăng tới 80% chủ yếu nhờ hoàn nhập dự phòng quy mô lớn, ước tính 5.000-6.000 tỷ đồng, dù NIM vẫn sụt giảm. Điều này cho thấy sự tăng trưởng không đến từ hoạt động cốt lõi một cách bền vững.

Sức ép lên NIM và rủi ro tiềm ẩn

Thách thức lớn nhất đối với ngành ngân hàng trong nửa cuối năm 2025 chính là áp lực suy giảm NIM (biên lãi ròng). Bà Đỗ Minh Trang phân tích, NIM hiện chỉ ở mức khoảng 2,3% - thấp nhất trong nhiều năm. Mặt bằng lãi suất huy động đã tiến sát đáy, khiến khả năng giảm thêm chi phí vốn gần như không còn. Nếu lạm phát hoặc tỷ giá biến động, lãi suất đầu vào tăng sẽ trực tiếp bào mòn NIM và lợi nhuận.

Bên cạnh đó, rủi ro tín dụng tiếp tục hiện hữu. Tỷ trọng cho vay bất động sản đã tăng gần gấp đôi. Nếu thị trường này điều chỉnh, tín dụng và lợi nhuận ngân hàng sẽ chịu áp lực lớn. Mức trích lập dự phòng ở một số ngân hàng vẫn còn thấp, khiến tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm dần. Nếu buộc phải tăng trích lập, lợi nhuận toàn ngành chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng.

Ông Đào Minh Châu cũng nhấn mạnh rằng, dù sự phục hồi của thị trường bất động sản có thể kích thích nhu cầu tín dụng, nhưng dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ đang thu hẹp. Áp lực tỷ giá gia tăng có thể hạn chế đà tăng trưởng tín dụng trong thời gian tới.