Năm 2026: GDP mục tiêu 10% trong khi tín dụng chỉ 15%

Chính vì vậy, thông điệp điều hành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong mục tiêu 2026 là rất “thẳng”: tăng trưởng nhưng không đánh đổi ổn định. Điều đó đồng nghĩa với việc GDP buộc phải được tạo ra từ những nguồn khác ngoài tín dụng.

Vậy GDP 10% cần gì để xảy ra? Trước hết là hiệu quả sử dụng vốn. Thay vì hỏi “bơm thêm bao nhiêu”, câu hỏi chuyển sang “cùng một lượng vốn tạo ra bao nhiêu giá trị”. Điều này đòi hỏi giảm vốn chết, giảm dự án treo, tăng vòng quay vốn, tăng năng suất lao động và biên lợi nhuận. Đây không phải tăng trưởng ồn ào, nhưng là loại tăng trưởng khiến nền kinh tế khỏe hơn từ bên trong. Với nhà đầu tư lâu năm, đây là dấu hiệu của một chu kỳ trưởng thành; với F0, có thể hiểu đơn giản là doanh nghiệp phải làm ăn gọn gàng hơn, không còn dễ sống nhờ vay mượn.

Nguồn thứ hai, quan trọng không kém, là ngoại lực. Xuất khẩu, FDI, M&A, du lịch và dịch vụ quốc tế mang về USD thật, không phải tiền vay. Đây là điểm then chốt: vốn ngoại là vốn không phải nợ, không tạo áp lực lãi suất, không làm phình bảng cân đối ngân hàng. Khi GDP tăng nhờ ngoại lực, NHNN có dư địa ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và điều hành linh hoạt hơn. Với nhà đầu tư, điều này giải thích vì sao trong chu kỳ tới, doanh nghiệp có dòng tiền ngoại tệ ròng sẽ được thị trường ưu ái hơn hẳn.

Động cơ thứ ba là dịch vụ và kinh tế giá trị cao. Một đồng GDP dịch vụ thường cần ít vốn hơn sản xuất truyền thống, nhưng lại tạo biên lợi nhuận cao hơn và lan tỏa nhanh hơn. Du lịch quốc tế là “xuất khẩu tại chỗ”; logistics, công nghệ, dịch vụ số là những ngành quay vòng nhanh, ít phụ thuộc tín dụng. Khi cơ cấu GDP dịch chuyển theo hướng này, tăng trưởng cao không còn đồng nghĩa với tín dụng cao. Đây là điểm rất nhiều người bỏ sót khi chỉ nhìn vào con số tín dụng.

Song song với những thứ phải tăng, có những thứ buộc phải giảm. Phải giảm phụ thuộc vào đòn bẩy, giảm tư duy “tiền rẻ sẽ quay lại”, giảm đầu cơ tài sản vòng quay dài. Điều này tạo cảm giác khó chịu cho thị trường, vì nó chấm dứt giai đoạn mà chỉ cần dòng tiền là mọi thứ cùng tăng. Nhưng nếu không chấp nhận giảm những thứ đó, tăng trưởng 10% sẽ chỉ là con số rủi ro.

Khi đặt tất cả vào bức tranh chứng khoán, thông điệp trở nên rất rõ: GDP cao không còn đồng nghĩa thị trường tăng đồng loạt. Chu kỳ này là chu kỳ định giá lại. Doanh nghiệp nào tạo ra GDP thật, dòng tiền thật, ít phụ thuộc vay mượn sẽ được thưởng. Doanh nghiệp nào sống nhờ tín dụng, chờ tiền rẻ, vòng quay dài sẽ bị bỏ lại. Ngân hàng cũng không còn được nhìn đơn giản qua tăng trưởng tín dụng, mà qua CASA, thu nhập ngoài lãi, quản trị rủi ro và năng lực ngoại hối.

Với ACE tham gia theo logic cũ, cần hiểu một điều rất quan trọng: GDP tăng không có nghĩa là cổ phiếu nào cũng tăng. Với nhà đầu tư lâu năm, thông điệp còn sâu hơn: chu kỳ này không thắng bằng phản xạ, mà thắng bằng hiểu mô hình. Ai vẫn đầu tư theo logic cũ sẽ thấy thị trường “khó”. Ai đọc ra được logic mới sẽ thấy đây là giai đoạn rất đáng giá để tái cấu trúc danh mục.

GDP mục tiêu 10% trong khi tín dụng chỉ 15% không phải là sự dè dặt, mà là sự tự tin của một nền kinh tế đã đi qua giai đoạn phải tăng trưởng bằng mọi giá. Tự tin rằng quy mô đã đủ lớn để mỗi đồng vốn tạo ra nhiều giá trị hơn, đủ chín để tăng trưởng bằng năng suất, dịch vụ và ngoại lực, chứ không còn phải dựa vào việc mở van tín dụng mỗi khi cần con số đẹp.

Sự tự tin đó cũng đồng nghĩa với một điều rất quan trọng: Nhà điều hành chấp nhận để thị trường không “dễ chịu” trong ngắn hạn, miễn là nền tảng dài hạn vững chắc hơn. Không bơm tiền để cứu cảm xúc, không chạy theo sóng ngắn hạn, không nuông chiều các mô hình kinh doanh sống nhờ đòn bẩy. Tăng trưởng kiểu này sẽ ít ồn ào, ít hưng phấn, nhưng nó loại bỏ dần những phần tăng trưởng “rỗng”, để lại phần cốt lõi.

Với thị trường chứng khoán, đây là bước chuyển mà nhiều nhà đầu tư sẽ cảm thấy khó chịu trước khi thấy rõ giá trị. Bởi khi tiền không còn chảy tràn, thị trường buộc phải phân biệt đâu là doanh nghiệp tạo ra giá trị thật, đâu là doanh nghiệp chỉ tăng trưởng khi tiền rẻ. Định giá sẽ không còn dựa trên kỳ vọng bơm tiền hay câu chuyện vĩ mô chung chung, mà dựa trên dòng tiền, hiệu quả vốn và khả năng đứng vững khi tín dụng không còn nới tay.

Chính vì vậy, đây không phải là năm của “sóng lớn”, nơi chỉ cần đúng ngành, đúng thời điểm là có thể thắng nhanh. Đây là năm của hiểu biết lớn, nơi lợi nhuận đến từ việc đọc đúng mô hình tăng trưởng, kiên nhẫn với doanh nghiệp tốt và chấp nhận bỏ qua những thứ tăng nhờ kỳ vọng ngắn hạn. Thị trường sẽ thưởng cho người hiểu sâu, và phạt người chỉ quen chạy theo nhịp bơm – siết.

Và câu hỏi cuối cùng, cũng là câu hỏi khó nhất, mỗi nhà đầu tư buộc phải tự trả lời trong giai đoạn này là: mình đang nắm giữ doanh nghiệp có thể tạo ra giá trị ngay cả khi tín dụng không tăng thêm, hay mình chỉ đang nắm giữ niềm tin rằng một ngày nào đó tiền rẻ sẽ quay lại cứu giá? Câu trả lời cho câu hỏi đó sẽ quyết định không chỉ kết quả của một năm đầu tư, mà cả cách bạn tồn tại trong chu kỳ tăng trưởng mới của nền kinh tế.