Lợi nhuận không kéo nổi giá cổ phiếu?

Kết quả kinh doanh quý II/2026 tiếp tục cho thấy bức tranh tích cực của doanh nghiệp niêm yết, nhưng diễn biến thị trường chứng khoán lại đi theo chiều ngược lại. Lợi nhuận tăng trưởng hai chữ số trong khi định giá VN-Index lùi về vùng thấp nhất nhiều năm, tạo nên nghịch lý đáng chú ý trên thị trường.

Mùa công bố kết quả kinh doanh quý II/2026 đang mang đến nhiều tín hiệu tích cực cho doanh nghiệp niêm yết. Theo thống kê của FiinGroup, đến ngày 29/7 đã có 672 doanh nghiệp và ngân hàng công bố báo cáo tài chính, đại diện gần 39% vốn hóa toàn thị trường. Tổng lợi nhuận sau thuế của nhóm này tăng 25,6% so với cùng kỳ, trong đó khu vực phi tài chính tăng tới 36,1%, vượt xa mức tăng 10,7% của khối tài chính.

Nhiều doanh nghiệp đầu ngành tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số, từ nhóm Vingroup đến các doanh nghiệp bán lẻ như MWG, FRT nhờ sức cầu tiêu dùng cải thiện và biên lợi nhuận phục hồi. Tuy nhiên, diễn biến trên sàn chứng khoán lại hoàn toàn trái ngược.

Trong hơn một tháng qua, VN-Index có thời điểm lùi sát 1.650 điểm, giảm gần 7% trong tháng 7, kéo hàng loạt cổ phiếu vốn hóa lớn về vùng giá thấp nhất nhiều năm. Điều này khiến khoảng cách giữa tăng trưởng lợi nhuận và diễn biến giá cổ phiếu ngày càng nới rộng.

Hệ quả là mặt bằng định giá thị trường giảm đáng kể. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu liên quan Vingroup, P/E của VN-Index chỉ còn khoảng 10,5 lần, trong khi P/E dự phóng vào khoảng 11,8 lần, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân 5 năm. Điều này đồng nghĩa nhà đầu tư đang trả mức giá thấp hơn cho mỗi đồng lợi nhuận doanh nghiệp tạo ra so với giai đoạn thông thường.

Theo nhiều tổ chức phân tích, nguyên nhân không nằm ở chất lượng lợi nhuận mà đến từ áp lực điều chỉnh của dòng tiền, hoạt động cơ cấu danh mục, tâm lý thận trọng trước các biến động thương mại toàn cầu và xu hướng bán ròng kéo dài của khối ngoại trong thời gian qua.

Dù vậy, một số tín hiệu tích cực đã bắt đầu xuất hiện. Khối ngoại quay trở lại mua ròng trong tuần cuối tháng 7 và tiếp tục duy trì xu hướng này trong những phiên đầu tháng 8. Song song đó, hàng loạt lãnh đạo doanh nghiệp như VCI, KDH, MWG, PDR, VBB hay MSB đăng ký mua thêm cổ phiếu, phát đi tín hiệu về niềm tin đối với giá trị nội tại của doanh nghiệp.

Ngoài yếu tố định giá hấp dẫn, thị trường cũng chờ đợi các chất xúc tác mới từ chính sách, bao gồm các sửa đổi liên quan đến đất đai, bất động sản cũng như kỳ đánh giá nâng hạng của FTSE Russell trong tháng 8. Nếu các yếu tố hỗ trợ tiếp tục xuất hiện và dòng tiền cải thiện, khoảng cách giữa kết quả kinh doanh và định giá thị trường có thể dần được thu hẹp, tạo nền tảng cho quá trình định giá lại cổ phiếu trong thời gian tới.