Lên hạng nhưng chứng khoán vẫn "mất giá"

Chỉ vài phiên sau khi chính thức được FTSE Russell nâng lên thị trường mới nổi thứ cấp, chứng khoán Việt Nam đã mất gần 200.000 tỷ đồng vốn hóa, trong khi khối ngoại tiếp tục bán ròng.

Diễn biến trái kỳ vọng cho thấy tác động của nâng hạng sẽ cần thời gian để chuyển hóa thành dòng vốn thực, thay vì xuất hiện ngay sau thời điểm phân loại.

Ngày 21/9 đánh dấu bước ngoặt khi Việt Nam chính thức được FTSE Russell chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Tuy nhiên, chỉ sau vài phiên, hiệu ứng trên bảng điện lại đi theo hướng ngược kỳ vọng. Tính đến hết phiên 24/9, VN-Index giảm 3/4 phiên kể từ ngày nâng hạng, riêng HoSE mất khoảng 192.000 tỷ đồng vốn hóa; tính cả ba sàn, con số gần 200.000 tỷ đồng.

Phiên 24/9, VN-Index tiếp tục giảm 26,56 điểm, tương đương 1,47%, xuống 1.775 điểm. Áp lực bán cũng đến từ nhà đầu tư nước ngoài, với giá trị bán ròng hơn 2.500 tỷ đồng từ đầu tuần.

Diễn biến này phản ánh một thực tế: nâng hạng là thay đổi về khả năng tiếp cận thị trường, không phải cam kết dòng tiền lập tức chảy vào cổ phiếu. Theo lộ trình FTSE Russell, tỷ trọng Việt Nam được đưa vào các chỉ số theo bốn giai đoạn: 10% từ tháng 9/2026, thêm 20% vào tháng 3/2027 và 35% ở mỗi đợt tháng 6 và tháng 9/2027.

Trước thời điểm nâng hạng, khối ngoại từng mua ròng khoảng 104 triệu USD trên HoSE trong tuần 14–18/9. Nhưng tính từ đầu năm, nhóm này vẫn bán ròng khoảng 3,5 tỷ USD, cho thấy một tuần mua mạnh chưa đủ tạo ra sự đảo chiều về xu hướng dòng vốn.

Với các công ty chứng khoán, diễn biến này đặt bài toán về thanh khoản và thị phần môi giới. Với doanh nghiệp vốn hóa lớn, đặc biệt những mã đủ điều kiện vào rổ FTSE, tác động của dòng tiền ETF sẽ phụ thuộc từng giai đoạn tái cơ cấu thay vì xuất hiện đồng loạt ngay sau ngày nâng hạng.

Ở chiều dài hạn, nâng hạng vẫn mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế. FTSE ước tính quá trình này có thể dẫn tới dòng vốn lên tới 6 tỷ USD, nhưng quy mô thực tế phụ thuộc tốc độ phân bổ của các quỹ và khả năng đáp ứng các tiêu chí về room ngoại, free-float và khả năng tiếp cận thị trường.