Lãi vay vượt 10%, áp lực thanh khoản ngân hàng gia tăng

Trong bối cảnh nhu cầu vốn tăng mạnh để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn tiếp tục nới rộng. Theo các chuyên gia, mặt bằng lãi suất khó giảm sâu trong ngắn hạn, dù chính sách vẫn ưu tiên hỗ trợ sản xuất và tăng trưởng.

Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cho vay bình quân trong tháng 6 tăng thêm 0,4 điểm % so với tháng trước, mức tăng mạnh nhất kể từ giữa năm 2025. Hiện lãi suất cho vay bình quân tại các ngân hàng thương mại dao động 8,1-10,5%/năm đối với các khoản vay còn dư nợ.

Ở phân khúc khách hàng cá nhân, nhiều ngân hàng đã áp dụng mức lãi trên 10%/năm. Trong đó, TPBank ghi nhận mức bình quân khoảng 10,95%/năm, OCB khoảng 10,78%, BVBank 10,45%. Một số ngân hàng như SeABank hay HDBank cũng niêm yết lãi suất vay trung và dài hạn quanh 10,4%/năm.

Song song với đó, lãi suất huy động cũng tăng ở nhiều kỳ hạn nhằm thu hút nguồn vốn, khiến chi phí đầu vào của các ngân hàng tiếp tục gia tăng.

Tín dụng tăng nhanh hơn huy động

Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính khiến lãi suất neo cao đến từ việc tăng trưởng tín dụng đang cao hơn khoảng 1,5 lần so với tốc độ huy động vốn.

Điều này buộc các ngân hàng phải cạnh tranh tiền gửi để đảm bảo thanh khoản, trong khi vẫn phải cân đối giữa yêu cầu hỗ trợ nền kinh tế và mục tiêu duy trì biên lợi nhuận (NIM).

PGS.TS Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Viện Công nghệ tài chính (Đại học Đại Nam), cho rằng mặt bằng lãi suất hiện nay phản ánh áp lực mang tính cấu trúc thay vì chỉ là biến động ngắn hạn. Ngoài yếu tố trong nước, chính sách của Fed, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) cùng diễn biến tỷ giá cũng tạo sức ép lên mặt bằng lãi suất.

Theo đánh giá của chuyên gia, khả năng cao lãi suất huy động sẽ tiếp tục duy trì ở vùng cao trong phần lớn nửa cuối năm và chỉ có thể giảm nhẹ nếu thanh khoản hệ thống cải thiện rõ rệt vào cuối năm.

Doanh nghiệp nào chịu tác động?

Lãi suất cho vay tăng sẽ tác động khác nhau giữa các nhóm ngành.

Các doanh nghiệp có tỷ lệ vay nợ lớn như bất động sản, xây dựng, hạ tầng, vật liệu xây dựng có thể chịu áp lực chi phí tài chính cao hơn nếu tiếp tục mở rộng đầu tư.

Trong khi đó, nhóm ngân hàng có thể hưởng lợi nhất định nhờ biên lãi thuần nếu kiểm soát tốt chi phí vốn, nhưng đồng thời cũng đối mặt rủi ro khi nhu cầu tín dụng suy yếu hoặc nợ xấu gia tăng.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, sản xuất và lĩnh vực ưu tiên, mặt bằng lãi suất có thể được duy trì ở mức ưu đãi hơn nhờ các chương trình hỗ trợ của hệ thống ngân hàng.

Theo Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), xu hướng giảm lãi suất nếu có sẽ diễn ra theo hướng chọn lọc, tập trung vào các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng, thay vì giảm đồng loạt trên toàn hệ thống.

Nhìn chung, diễn biến lãi suất trong những tháng tới sẽ phụ thuộc vào khả năng cải thiện nguồn vốn huy động, tốc độ tăng tín dụng cũng như biến động của môi trường tài chính quốc tế. Đây sẽ tiếp tục là một trong những biến số quan trọng ảnh hưởng tới lợi nhuận doanh nghiệp và triển vọng của nhiều nhóm ngành trên thị trường chứng khoán.