#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Lãi suất huy động nhích tăng: Áp lực thanh khoản lộ diện, thị trường bước vào giai đoạn chọn lọc

Mặt bằng lãi suất huy động tại Việt Nam đang xuất hiện dấu hiệu nhích tăng trở lại, đặc biệt ở các kỳ hạn ngắn. Theo dữ liệu cập nhật cuối tháng 1/2026, lãi suất huy động kỳ hạn 1 tháng tại nhiều ngân hàng đã vượt mốc 4%/năm, thậm chí có nơi áp sát vùng 4,6–4,7%/năm. Dù mức tăng chưa mang tính đồng loạt, diễn biến này cho thấy áp lực thanh khoản trong hệ thống đang quay trở lại sau giai đoạn lãi suất thấp kéo dài.

Quan sát biểu đồ lãi suất huy động kỳ hạn 1 tháng của 36 ngân hàng cho thấy sự phân hóa rất rõ. Nhóm ngân hàng quy mô nhỏ và trung bình đang niêm yết mức lãi suất cao nhất, tập trung ở vùng 4,5–4,7%/năm, nhằm thu hút dòng tiền ngắn hạn. Trong khi đó, nhóm ngân hàng lớn và ngân hàng quốc doanh vẫn duy trì lãi suất thấp hơn đáng kể, phổ biến quanh 2–2,6%/năm, phản ánh lợi thế về thanh khoản và nguồn vốn ổn định.

Diễn biến lãi suất tăng chủ yếu xuất phát từ nhu cầu vốn gia tăng khi tín dụng toàn nền kinh tế đang phục hồi. Hoạt động sản xuất – kinh doanh cải thiện, cùng với tín hiệu ấm dần ở một số phân khúc bất động sản, khiến nhu cầu cho vay tăng lên. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng buộc phải đẩy mạnh huy động để cân đối nguồn vốn, và lãi suất kỳ hạn ngắn là công cụ phản ứng nhanh nhất.

Ở góc độ vĩ mô, xu hướng này cũng chịu tác động từ môi trường tiền tệ toàn cầu. Dù Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã bước vào chu kỳ giảm lãi suất từ năm 2025, nhưng đến cuộc họp cuối tháng 1/2026, Fed đã tạm dừng cắt giảm và phát đi thông điệp thận trọng hơn. Việc Fed chuyển sang trạng thái “chờ dữ liệu” khiến dư địa hạ sâu lãi suất trong nước không còn quá rộng, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam vẫn phải ưu tiên ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát.

Đối với ngành ngân hàng, lãi suất huy động tăng tạo ra tác động không đồng đều. Nhóm ngân hàng quy mô nhỏ và trung bình, đặc biệt là những ngân hàng phải duy trì lãi suất cao để hút vốn, sẽ chịu áp lực lớn hơn về chi phí vốn. Khi lãi suất cho vay khó tăng tương ứng trong ngắn hạn, biên lãi ròng (NIM) của nhóm này có nguy cơ bị thu hẹp trong các quý tới. Ngược lại, nhóm ngân hàng lớn và ngân hàng quốc doanh ít chịu ảnh hưởng hơn nhờ nguồn tiền gửi ổn định, CASA cao và chi phí vốn thấp, qua đó giữ vai trò “neo” mặt bằng lãi suất toàn hệ thống.

Tác động từ lãi suất huy động tăng cũng lan tỏa sang bất động sản. Chi phí vốn nhích lên khiến các doanh nghiệp bất động sản có đòn bẩy tài chính cao tiếp tục đối mặt với áp lực dòng tiền, đặc biệt ở những dự án triển khai chậm hoặc phụ thuộc nhiều vào vốn vay ngắn hạn. Trong khi đó, các doanh nghiệp có quỹ đất sạch, pháp lý rõ ràng và dòng tiền bán hàng thực sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn, làm nổi bật xu hướng phân hóa trong toàn ngành.

Với thị trường chứng khoán, lãi suất huy động tăng làm giảm phần nào sức hấp dẫn tương đối của cổ phiếu so với kênh tiền gửi, nhất là khi chỉ số đã có nhịp tăng mạnh trước đó. Dòng tiền vì vậy trở nên thận trọng và chọn lọc hơn, thay vì lan tỏa diện rộng. Những cổ phiếu dựa nhiều vào kỳ vọng định giá hoặc câu chuyện tiền rẻ có thể gặp khó, trong khi các doanh nghiệp có nền tảng lợi nhuận và dòng tiền rõ ràng sẽ được ưu tiên.

Riêng đối với margin, lãi suất huy động tăng là tín hiệu cần theo dõi sát. Chi phí vốn đầu vào của các công ty chứng khoán có thể chịu áp lực tăng, qua đó ảnh hưởng đến lãi suất cho vay margin hoặc hạn mức cấp margin trong những giai đoạn nhất định. Trong bối cảnh dư nợ margin toàn thị trường đang ở mức cao, việc chi phí vốn nhích lên có thể khiến dòng tiền đầu cơ dè dặt hơn, gia tăng khả năng rung lắc khi thị trường điều chỉnh.

Tổng thể, lãi suất huy động tăng chưa phải là dấu hiệu đảo chiều chính sách tiền tệ, nhưng là lời nhắc rằng giai đoạn tiền rẻ đã qua đỉnh. Thị trường đang bước vào giai đoạn khó hơn, nơi tăng trưởng không còn đến từ sự hỗ trợ đồng loạt của lãi suất thấp, mà phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng doanh nghiệp và khả năng quản trị rủi ro. Với nhà đầu tư, đây là thời điểm cần ưu tiên sự chọn lọc, hạn chế lạm dụng đòn bẩy và tập trung vào những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững vàng, thay vì kỳ vọng vào các nhịp tăng nóng như trước.

VOVUHOANGSTOCKS