KSV: Cộng hưởng từ cơn sốt đất hiếm và nghị quyết 79

Trong thời gian gần đây, câu chuyện về đất hiếm và các doanh nghiệp liên quan đang thu hút sự quan tâm rất lớn của thị trường, đặc biệt khi Nghị quyết 79 được ban hành, tạo ra những thay đổi đáng chú ý về cơ chế cho khối doanh nghiệp nhà nước.

Đất hiếm trước đây là câu chuyện nghe khá xa lạ với đa số nhà đầu tư, nhưng thực ra lại nằm phía sau rất nhiều thứ đang định hình thế giới hôm nay: xe điện, tua-bin gió, chip bán dẫn, radar, vệ tinh, thiết bị quốc phòng. Khi Trung Quốc – nước đang chi phối phần lớn chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu – liên tục siết xuất khẩu, các nền kinh tế lớn buộc phải đi tìm nguồn cung mới.

Trong bức tranh đó, Việt Nam được nhắc tới ngày càng nhiều, không chỉ vì tài nguyên, mà còn vì bước chuyển về chính sách. Trên thị trường chứng khoán, cái tên nổi bật gắn với câu chuyện này là Tổng công ty Khoáng sản TKV – Vimico (KSV), doanh nghiệp nắm mỏ đất hiếm Đông Pao thông qua công ty thành viên. Và kể từ khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước đầu năm 2026, mảnh ghép chính sách cho KSV trở nên rõ nét hơn rất nhiều.

2. Đất hiếm – nguyên liệu chìa khóa của công nghệ cao

Đất hiếm là tên gọi chung của 17 nguyên tố, trong đó có những cái tên quen thuộc với giới kỹ thuật như neodymium, dysprosium, terbium, yttrium… Không phải chúng hiếm tuyệt đối về trữ lượng, mà hiếm ở dạng tập trung đủ giàu để khai thác và tinh luyện một cách hiệu quả. Khai thác đã khó, chế biến sâu để đưa vào ứng dụng công nghệ cao còn khó hơn.

Các nguyên tố đất hiếm quyết định:

· Công suất và độ bền của nam châm vĩnh cửu dùng trong động cơ xe điện, tua-bin gió, ổ cứng.

· Tính năng của các thiết bị quốc phòng hiện đại như radar, tên lửa, máy bay tàng hình.

· Chất lượng màn hình, cảm biến, hệ thống lưu trữ năng lượng, máy MRI, CT trong y tế.

Nói cách khác, đất hiếm là xương sống của quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế xanh và số hóa. Không có đất hiếm, rất nhiều mục tiêu về Net Zero và chiến lược công nghệ cao chỉ dừng lại trên giấy.

3. Vị thế Việt Nam: từ kỳ vọng tài nguyên đến quy hoạch bài bản

Báo cáo mới nhất của USGS sau điều chỉnh phương pháp đánh giá cho thấy trữ lượng đất hiếm của Việt Nam vào khoảng 3,5 triệu tấn oxit đất hiếm, đưa Việt Nam đứng thứ 6 thế giới. Trước đó, con số thường được nhắc tới là 22 triệu tấn, nhưng đó là mức ước tính tổng tài nguyên tiềm năng (hiện USGS chỉ ghi nhận phần có thể khai thác thương mại với công nghệ và điều kiện hiện tại.)

Các mỏ đất hiếm chính tập trung ở:

· Tây Bắc: Đông Pao, Bắc – Nam Nậm Xe (Lai Châu), Mường Hum (Lào Cai), Yên Phú (Yên Bái).

· Một số mỏ sa khoáng ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Bình Định, Bình Thuận…

Về chính sách, Quyết định 866/QĐ-TTg đã phê duyệt quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng đất hiếm giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050. Theo đó:

· Đến 2030, Việt Nam dự kiến khai thác khoảng 2 triệu tấn quặng đất hiếm nguyên khai mỗi năm,

· Tập trung vào Lai Châu (trong đó có mỏ Đông Pao) và Yên Bái (mỏ Yên Phú),

· Song song là kế hoạch xây dựng chuỗi chế biến từ oxit đất hiếm, đất hiếm riêng rẽ đến kim loại đất hiếm trong giai đoạn 2031–2050.

Ngay sau khi chốt quy hoạch, hàng loạt động thái hợp tác quốc tế xuất hiện: Mỹ hỗ trợ khảo sát và kỹ thuật đấu thầu mỏ; Nhật, Hàn, một số tập đoàn Trung Quốc đề xuất tham gia chuỗi khai thác – chế biến tại Việt Nam.

4. KSV trong bức tranh đất hiếm: doanh nghiệp thật, tài sản chiến lược thật

KSV hiện là doanh nghiệp chủ lực của TKV trong mảng khoáng sản kim loại màu: đồng, vàng, bạc, kẽm… chứ chưa phải đất hiếm. Hai năm gần đây, kết quả kinh doanh của KSV thực sự ấn tượng:

· Năm 2024: doanh thu hơn 13.000 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế trên 1.200 tỷ đồng, biên lợi nhuận cải thiện mạnh nhờ giá đồng, vàng, bạc thuận lợi.

· Năm 2025: doanh thu lên khoảng 14.400 tỷ, lợi nhuận sau thuế xấp xỉ 2.000 tỷ – lập đỉnh mới; cổ tức tiền mặt dự kiến vùng 15–20%.

Điểm khác biệt của KSV so với các doanh nghiệp khai khoáng khác:

· Thông qua Công ty Cổ phần Đất hiếm Lai Châu – Vimico (Lavreco), KSV nắm cổ phần chi phối tại mỏ Đông Pao – mỏ đất hiếm lớn nhất Việt Nam, trữ lượng huy động khoảng 10,6 triệu tấn quặng nguyên khai, nằm đúng trong danh mục ưu tiên của quy hoạch 866.

· Đông Pao chủ yếu chứa nhóm đất hiếm nhẹ (La, Ce, Pr, Nd), là nguyên liệu quan trọng cho nam châm vĩnh cửu và nhiều ứng dụng công nghệ cao.

Tuy nhiên, cho đến nay, đất hiếm chưa đóng góp đáng kể vào lợi nhuận của KSV. Dự án Đông Pao từng bắt tay với đối tác Nhật, đã có báo cáo tiền khả thi, nhưng sau đó đình trệ nhiều năm vì vướng quy hoạch và cơ chế cấp phép. CTCP Đất hiếm Lai Châu (LAVRECO) lỗ 3,2 tỷ đồng trong quý 3 và lỗ 7,7 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm 2025 dù trên giấy tờ sở hữu mỏ đất hiếm lớn nhất nước.

Chỉ từ khi Đông Pao được đưa lại vào danh mục quy hoạch ưu tiên, câu chuyện tái khởi động dự án mới thực sự có cơ sở. Đây là cơ hội dài hạn mà thị trường đang gắn cho KSV: doanh nghiệp hiện kiếm tiền chủ yếu từ đồng – vàng – kẽm, nhưng trên bảng cân đối lại nắm một mỏ đất hiếm chiến lược đã được quy hoạch rõ ràng.

5. Nghị quyết 79: mảnh ghép chính sách giúp KSV “mở khóa” tiềm năng

Nếu như Quyết định 866 cho KSV bản đồ về quy hoạch đất hiếm, thì Nghị quyết 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước lại đóng vai trò như khung thể chế để các doanh nghiệp nhà nước nòng cốt – trong đó có KSV – có thể thực sự triển khai các dự án lớn.

Với KSV, những thay đổi này mang 3 ý nghĩa rất cụ thể:

Bài toán vốn cho Đông Pao:

Dự án Đông Pao và chuỗi chế biến sâu đi kèm có quy mô vốn lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Việc KSV liên tục tạo ra lợi nhuận lớn 2024–2025, cộng với định hướng cho phép DNNN tăng vốn từ nguồn lợi nhuận giữ lại, giúp doanh nghiệp có cơ sở tài chính tốt hơn để tham gia đầu tư mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách hay đi vay bằng mọi giá.

Tăng quyền chủ động trong lựa chọn đối tác và công nghệ:

Trước đây, việc hợp tác với đối tác nước ngoài cho dự án đất hiếm phải đi qua nhiều tầng nấc phê duyệt, khiến quá trình kéo dài, đối tác nản lòng. Khi Nghị quyết 79 nhấn mạnh trao quyền nhiều hơn cho doanh nghiệp nhà nước, ban lãnh đạo KSV/Lavreco có thể linh hoạt hơn trong việc đàm phán với các tập đoàn đến từ Mỹ, Nhật, Hàn… về công nghệ tách chiết, mô hình liên doanh, chia sẻ lợi ích.

Định vị KSV như cánh tay thực thi chiến lược đất hiếm quốc gia:

Nhiều phân tích của các công ty chứng khoán cho rằng một trong những nhóm ngành hưởng lợi từ Nghị quyết 79 là năng lượng – tài nguyên chiến lược, nơi doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng cho khu vực tư nhân phát triển xung quanh. Trong bức tranh đó, TKV là trụ cột về khoáng sản, còn KSV là mũi nhọn ở phần kim loại màu và đất hiếm. Điều này không chỉ mang ý nghĩa thương mại, mà còn gắn KSV với nhiệm vụ đảm bảo an ninh tài nguyên cho cả chuỗi công nghiệp trong nước.

6. Kỳ vọng và rủi ro: nhìn KSV một cách tỉnh táo

Thị trường đã có những giai đoạn phản ứng rất mạnh với câu chuyện kết hợp giữa đất hiếm, chu kỳ hàng hóa thuận lợi và chuyển động chính sách quanh Nghị quyết 79:

· Có lúc giá cổ phiếu tăng gấp nhiều lần trong thời gian ngắn, vốn hóa vọt lên nhóm dẫn đầu sàn, một phần do cơ cấu sở hữu rất cô đặc – TKV nắm tới hơn 96–98% cổ phần, lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng ngoài thị trường không nhiều.

Về bản chất, mức định giá hiện tại của KSV là sự cộng hưởng của ba lớp kỳ vọng:

Kết quả kinh doanh thực tế rất tốt từ mảng đồng – vàng – kẽm.

Tài sản chiến lược là mỏ Đông Pao đã được gọi tên rõ trong quy hoạch 866, nay có thêm bệ đỡ chính sách từ Nghị quyết 79.

Niềm tin rằng Việt Nam sẽ dần vươn lên thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu ngoài Trung Quốc.

Đổi lại, nhà đầu tư cũng cần nhìn nhận một cách tỉnh táo:

· Từ quy hoạch và nghị quyết đến dòng tiền cụ thể thường là chặng đường dài, dễ phát sinh chậm trễ do công nghệ, môi trường, thủ tục.

· Chu kỳ giá đồng – vàng nếu đảo chiều, lợi nhuận hiện tại của KSV cũng có thể điều chỉnh đáng kể, ngay cả khi đất hiếm chưa kịp mang tiền về trong báo cáo kết quả kinh doanh.

· Cổ phiếu cô đặc luôn đi kèm rủi ro biến động mạnh, cả khi lên lẫn khi xuống.

7. Lời kết

Khi ghép các mảnh lại với nhau, có thể thấy:

· Ở hiện tại, KSV là một doanh nghiệp khoáng sản kim loại màu quy mô lớn, lợi nhuận thật, dòng tiền thật, đang hưởng lợi từ chu kỳ hàng hóa thuận lợi.

· Về tài sản, KSV nắm quyền chi phối mỏ Đông Pao – một trong những “mỏ vàng xanh” quan trọng nhất trong chiến lược đất hiếm của Việt Nam.

· Về thể chế, Quyết định 866 và Nghị quyết 79 cùng lúc tạo ra khung quy hoạch và cơ chế để doanh nghiệp nhà nước như KSV có thể chủ động hơn trong việc biến tài nguyên thành năng lực sản xuất thực sự.

Đó là lý do vì sao KSV xứng đáng được nhìn nhận không chỉ như một cổ phiếu ăn theo sóng đất hiếm mà là một trường hợp điển hình để quan sát cách Việt Nam khai thác lợi thế tài nguyên chiến lược trong một thế giới đang tái định hình chuỗi cung ứng. Và câu chuyện này, nhiều khả năng, sẽ không chỉ dừng lại trong một, hai mùa kết quả kinh doanh.

Phần tiếp theo, tôi sẽ phân tích kĩ hơn về góc nhìn hành động và khuyến nghị cụ thể với KSV. Mời Quý Anh Chị tiếp tục theo dõi nhé.

_____________________

___________________________

Anh/Chị quan tâm đến KSV nói riêng và nhóm cổ phiếu tài nguyên – chính sách nói chung có thể tham gia room Lê Lai Hub để nhận:

-Cập nhật nhanh các thông tin quan trọng

-Phân tích chuyên sâu và góc nhìn hành động cụ thể

-Trao đổi trực tiếp cùng các chuyên gia thuộc PGD Lê Lai (HSC)

Rất mong được đồng hành cùng Anh/Chị trong các cơ hội đầu tư sắp tới.