Đỉnh chỉ số, đáy cảm xúc: Nhà đầu tư “lạc nhịp” trong năm nâng hạng

Giai đoạn tăng điểm cuối năm, thường được gọi là Santa Claus Rally, vừa chứng kiến VN-Index quay trở lại và thiết lập kỷ lục lịch sử mới. Tuy nhiên, phía sau bức tranh chỉ số đầy sắc xanh là cảm giác “đắng” của không ít nhà đầu tư, đặc biệt là những người không nắm giữ cổ phiếu vốn hóa lớn.

Hơn một nửa cổ phiếu đi ngang hoặc giảm giá

Dù vừa trải qua một phiên biến động mạnh, VN-Index vẫn kịp vươn lên mức cao nhất lịch sử 1.805,93 điểm. Tuy nhiên, theo thống kê trên cả ba sàn, chỉ khoảng 45% số mã cổ phiếu duy trì được xu hướng tăng dài hạn trước và sau phiên giao dịch ngày 25/12.

Đỉnh chỉ số, đáy cảm xúc: Nhà đầu tư “lạc nhịp” trong năm nâng hạng

Điều này đồng nghĩa với việc hơn một nửa thị trường đang trong trạng thái đi ngang hoặc giảm giá sau khoảng 200 phiên giao dịch. Đáng chú ý, nhiều cổ phiếu nhóm midcap và penny ghi nhận mức giảm trên 40% so với đầu năm, như PSH, SGR, VPG, TCD…

Ngay cả nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn cũng không hoàn toàn mang lại “trái ngọt” cho nhà đầu tư. Trong rổ VN30, các mã như DGC (-42,2%), FPT (-28,5%), BCM (-14,7%), GVR (-14,3%) hay VCB (-5,7%) đều ghi nhận mức giảm đáng kể trong năm 2025. Tổng cộng, rổ VN30 hiện có 7/30 cổ phiếu tăng trưởng âm.

Đáng chú ý, cổ phiếu DGC đã rơi xuống mức thấp nhất trong vòng hai năm và vẫn chưa cho thấy dấu hiệu hoàn tất quá trình tạo đáy. Trong bối cảnh đó, nhiều nhà đầu tư tiếp tục chờ đợi phản hồi chính thức từ ban lãnh đạo doanh nghiệp, trong khi không ít người buộc phải cắt lỗ để bảo toàn vốn.

Sự phân hóa mạnh mẽ của thị trường

Trái ngược với bức tranh ảm đạm của phần lớn cổ phiếu, nhóm cổ phiếu Vingroup lại ghi nhận diễn biến giá vượt trội. Dù vừa có phiên giảm sàn sau thông tin xin rút khỏi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, cổ phiếu VIC vẫn tăng hơn 7,8 lần so với đầu năm. Các mã cùng hệ sinh thái như VHM tăng 2,8 lần, còn VRE tăng hơn 88%.

Nhiều chuyên gia cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam đang xuất hiện sự phân hóa tương tự mô hình chữ K (K-shape) từng diễn ra tại Mỹ, khi một nhóm nhỏ cổ phiếu dẫn dắt tăng trưởng mạnh, trong khi phần còn lại chững giá hoặc suy giảm. Tại Việt Nam, vai trò này chủ yếu thuộc về các cổ phiếu Vingroup và một số ngân hàng lớn.

Mới đây, trong thư gửi nhà đầu tư, ông Petri Deryng – nhà quản lý danh mục của PYN Elite Fund – thừa nhận năm 2025 là một năm giao dịch khó khăn và hiệu suất quỹ thấp hơn VN-Index. Ông thậm chí còn ví von rằng VN-Index năm nay có thể được gọi là “Vin-Index”.

Ở góc độ trong nước, giữa tháng 12/2025, ông Nguyễn Duy Hưng, Chủ tịch HĐQT Chứng khoán SSI, cũng bày tỏ mong muốn dòng tiền lan tỏa mạnh mẽ hơn. Theo ông Hưng, khi mức tăng chỉ tập trung vào một vài cổ phiếu lớn, nhiều cổ phiếu khác đang bị định giá ở mức rất thấp.

Giới hạn kỹ thuật chưa đủ để “làm phẳng” chỉ số

Từ góc nhìn quản lý, cơ quan chức năng đã sớm đưa ra các biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế tình trạng méo mó chỉ số, như quy định giới hạn tỷ trọng một cổ phiếu trong VN30 ở mức 10% và nhóm cổ phiếu liên quan tối đa 15%.

Bên cạnh đó, phiên bản chỉ số 4.0, áp dụng từ cuối năm 2024, bổ sung thêm giới hạn tỷ trọng vốn hóa của nhóm cổ phiếu cùng ngành ở mức 40%, tác động trực tiếp đến nhóm tài chính – ngân hàng, vốn là trụ cột lớn của thị trường trong năm 2025.

Dù vậy, thực tế vận hành cho thấy những biện pháp kỹ thuật này vẫn chưa đủ để giải quyết triệt để sự mất cân đối giữa diễn biến chỉ số và mặt bằng chung của cổ phiếu trên thị trường.

Lãi suất có thể tăng, năm 2026 được dự báo khó khăn hơn

Bước sang năm 2026, một trong những rủi ro lớn đối với thị trường chứng khoán là khả năng mặt bằng lãi suất tăng trở lại. TS Hồ Sỹ Hòa, Giám đốc Nghiên cứu và Tư vấn đầu tư DNSE, cho biết lãi suất huy động có thể tăng thêm khoảng 50 điểm cơ bản trong năm 2026 nếu tăng trưởng huy động tiếp tục thấp hơn tăng trưởng tín dụng.

Theo ông Hòa, diễn biến này sẽ gây bất lợi cho thị trường chứng khoán trong ngắn hạn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có cấu trúc tài chính yếu. Trong kịch bản cơ sở, VN-Index năm 2026 có thể vận động trong vùng 1.816 – 2.040 điểm, dựa trên mức tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường khoảng 17–18%.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Trúc, Phó trưởng phòng Phân tích Chứng khoán NSI, cho rằng thị trường cần thêm thời gian để thích nghi với mặt bằng chi phí vốn mới trong bối cảnh lãi suất có xu hướng nhích lên.

Riêng với nhóm cổ phiếu Vingroup, ông Trúc đánh giá các mã này đã hoàn thành tốt vai trò “đầu tàu” kéo chỉ số trong giai đoạn vừa qua. Đối với cổ phiếu VIC, sau khi hoàn tất việc chia cổ phiếu, áp lực bán mang tính kỹ thuật và chốt lời ngắn hạn được xem là phản ứng bình thường của thị trường.