Điều gì sẽ xảy ra nếu Việt Nam chạm ‘ngưỡng cửa’ này vào năm 2030?

Ngày 2/10, Chính phủ ban hành Quyết định 1919/QĐ-TTg sửa đổi “Đề án Cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia đến năm 2030”, tiếp tục đặt mục tiêu đưa Việt Nam đạt mức Investment Grade (hạng đầu tư) vào năm 2030.

Theo đó, Việt Nam hướng tới mức xếp hạng tối thiểu Baa3 của Moody’s hoặc BBB- của S&P/Fitch. Một số chỉ tiêu được cập nhật gồm tăng trưởng GDP bình quân tối thiểu 10%/năm, GDP bình quân đầu người khoảng 8.500 USD vào năm 2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội tương đương khoảng 40% GDP; nợ công không quá 60% GDP và nợ Chính phủ không quá 50% GDP.

Tại Diễn đàn Chứng khoán châu Á lần thứ 31, ông Tạ Thanh Hòa, Giám đốc Khối Thị trường Tài chính Standard Chartered Việt Nam, cho rằng việc đạt mức Investment Grade không đơn thuần là tăng một bậc xếp hạng mà có thể trở thành “ngưỡng cửa” làm thay đổi đáng kể chi phí vốn, nhóm nhà đầu tư và khả năng huy động vốn của Việt Nam.

Hiện Việt Nam còn cách Investment Grade 1 bậc theo S&P và Fitch, 2 bậc theo Moody’s. Theo nghiên cứu của IMF được ông Hòa dẫn, tại khoảng 30 thị trường mới nổi, chênh lệch lợi suất trái phiếu Chính phủ có thể giảm khoảng 1/3 sau khi quốc gia được nâng từ nhóm dưới hạng đầu tư lên Investment Grade.

Một trong những tác động đáng chú ý là chi phí vốn. Ông Hòa cho biết, khi mức rủi ro tín dụng được nâng từ BB+ lên BBB-, mức phân bổ vốn của bên cho vay có thể giảm đáng kể, khoảng 50%, từ đó tạo điều kiện để giảm giá vốn và mở rộng hạn mức tín dụng.

Investment Grade cũng có thể mở rộng đáng kể nhóm nhà đầu tư dài hạn, từ các khoản vay hợp vốn ngân hàng sang các quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và những tổ chức có quy định chỉ đầu tư vào tài sản đạt hạng đầu tư. Nhờ đó, Việt Nam có thể tiếp cận các nguồn vốn với kỳ hạn dài hơn, chẳng hạn 5-10 năm thay vì phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn ngắn hạn.

Một lợi ích khác là khả năng xây dựng lại đường cong lợi suất chuẩn quốc tế. Việt Nam chưa phát hành trái phiếu quốc tế kể từ năm 2014. Nếu đạt Investment Grade và Chính phủ trở lại thị trường quốc tế bằng một trái phiếu chuẩn, lợi suất của trái phiếu này có thể trở thành tham chiếu định giá cho doanh nghiệp và ngân hàng trong nước.

Theo ông Hòa, nhiều doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn chịu giới hạn bởi mức trần xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Vì vậy, khi xếp hạng quốc gia được cải thiện, lợi ích có thể lan tỏa sang khu vực doanh nghiệp và ngân hàng.

Tác động trực tiếp tới các doanh nghiệp vay USD có thể không quá lớn do quy mô vay ngoại tệ còn hạn chế. Tuy nhiên, lợi ích rộng hơn có thể đến từ thị trường VND khi các ngân hàng huy động được vốn quốc tế, hoán đổi sang VND trên thị trường liên ngân hàng và từ đó có khả năng cung cấp vốn trong nước với chi phí thấp hơn.

Như vậy, mục tiêu Investment Grade vào năm 2030 không chỉ là câu chuyện về một bậc xếp hạng, mà có thể trở thành bước ngoặt đối với chi phí vốn, dòng tiền dài hạn và khả năng huy động vốn của cả nền kinh tế.