Dầu khí Việt Nam vượt bão địa chính trị

Giữa lúc Trung Đông biến thành "chảo lửa" đẩy giá dầu Brent và cước vận tải biển lên đỉnh kỷ lục, ngành dầu khí Việt Nam đang chứng kiến một cuộc phân cực lợi nhuận chưa từng thấy. Trong khi các nhà máy lọc dầu như BSR "ăn đậm" nhờ chênh lệch giá kỷ lục, các doanh nghiệp phân phối lại phải gồng mình ưu tiên nhiệm vụ an ninh năng lượng. Một bức tranh tài chính đa sắc diện đang lộ diện, buộc giới đầu tư phải tái định nghĩa lại giá trị của các cổ phiếu năng lượng trong kỷ nguyên đầy biến động này.

Từ việc đưa các loại thuế về mức 0% đến cú hích từ 130.000 tấn LNG vừa cập cảng, Việt Nam đang nỗ lực xây dựng một "vùng đệm" chiến lược để không chỉ sống sót mà còn tận dụng cơ hội từ cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Xung đột tại Trung Đông đã biến dầu khí từ hàng hóa thuần túy thành công cụ địa chính trị. Nguồn cung toàn cầu bị siết chặt đột ngột, ước giảm 8–9 triệu thùng/ngày chỉ trong tháng 3/2026, kéo theo dự báo tăng trưởng sản lượng cả năm hạ một nửa. Chuỗi tác động lan nhanh xuống hạ nguồn, đẩy biên lợi nhuận lọc dầu lên mức kỷ lục.

Trong quý I, chênh lệch giá sản phẩm tinh chế bứt phá chưa từng có: dầu DO cao hơn Brent tới 120 USD/thùng, nhiên liệu bay vượt 100 USD. Khi Trung Đông – nguồn cung then chốt – bị gián đoạn, thị trường buộc trả giá cho rủi ro an ninh.

Cú sốc này đồng thời kích hoạt “lợi nhuận thứ cấp” ở mảng vận tải. Giá thuê tàu dầu tăng gấp đôi, phản ánh nhu cầu vận chuyển tăng mạnh trong bối cảnh chuỗi cung ứng bị xáo trộn.

Trước biến động, Việt Nam chủ động tạo “vùng đệm” bằng điều hành linh hoạt: liên tục điều chỉnh giá, sử dụng quỹ bình ổn, hạ thuế về mức thấp, giữ nguồn cung nội địa. Sản lượng khai thác trong nước tăng hai chữ số, nhập khẩu xăng dầu và LNG cũng tăng mạnh nhằm đa dạng hóa nguồn cung.

Bên cạnh giải pháp ngắn hạn, chiến lược dài hạn dần rõ nét: giảm phụ thuộc vào các điểm nóng địa chính trị, chuyển dịch sang LNG và năng lượng linh hoạt hơn.

Trong bối cảnh đó, bức tranh lợi nhuận ngành dầu khí phân hóa rõ rệt.

Ở hạ nguồn, các doanh nghiệp lọc hóa dầu là nhóm hưởng lợi trực tiếp. Biên lợi nhuận tăng mạnh giúp một số doanh nghiệp ghi nhận mức tăng trưởng đột biến. Tuy nhiên, đây là lợi thế mang tính chu kỳ, phụ thuộc lớn vào điều kiện thị trường đặc biệt.

Ngược lại, nhóm phân phối chịu áp lực khi phải đảm bảo nguồn cung trong nước, hạn chế dư địa tối đa hóa lợi nhuận.

Trong khi đó, trung và thượng nguồn giữ nhịp tăng ổn định hơn. Các doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật và khai thác hưởng lợi từ hoạt động thăm dò gia tăng, còn doanh nghiệp khí tiếp tục củng cố vai trò trung tâm trong chuỗi năng lượng, đặc biệt khi nhu cầu điện khí và LNG mở rộng.

Điểm đáng chú ý là dòng tiền đang dịch chuyển theo hướng dài hạn. Nhà đầu tư bắt đầu ưu tiên doanh nghiệp có nền tảng vững và chiến lược gắn với LNG, điện khí, năng lượng tái tạo. Đây không còn là lựa chọn, mà là điều kiện để tồn tại trong chu kỳ mới.

Nhìn tổng thể, năm 2026 không chỉ là câu chuyện giá dầu, mà là phép thử cấu trúc toàn ngành. Ai tận dụng được chu kỳ ngắn hạn và đồng thời bám trúng xu hướng năng lượng dài hạn, người đó sẽ giữ lợi thế.