Đánh thuế vàng: Thay đổi hành vi nhà đầu tư hay chỉ tạo rào cản?

Chính phủ đề xuất đánh thuế thu nhập từ giao dịch vàng nhằm nâng cao tính minh bạch, hạn chế đầu cơ và cân bằng với các kênh đầu tư khác. Chuyên gia nhấn mạnh chính sách cần phân biệt rõ giữa tích trữ hợp pháp và đầu cơ ngắn hạn, đồng thời áp dụng công nghệ để kiểm soát hiệu quả thị trường.

Đa số chuyên gia đánh giá việc đánh thuế thu nhập từ giao dịch vàng là cần thiết và đúng lúc, nhằm ngăn chặn đầu cơ lướt sóng. Tuy nhiên, các ý kiến cũng nhấn mạnh, chính sách phải đủ tinh tế để phân biệt rõ giữa tích trữ hợp lý và hành vi đầu cơ.

Nhằm tăng cường tính minh bạch của thị trường và đặc biệt là hạn chế hoạt động đầu cơ vàng, Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 278, yêu cầu quy định rõ thu nhập từ giao dịch mua bán vàng thuộc đối tượng chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Đề xuất này, đặt trong dự án Luật Thuế TNCN (sửa đổi), ngay lập tức tạo ra một cú huých chính sách lớn, bởi vàng từ lâu đã nằm ngoài "vùng đánh thuế", dù lợi nhuận mang lại không kém cạnh chứng khoán hay bất động sản.

Theo TS. Châu Đình Linh, việc đánh thuế vàng là cần thiết để trả lại sự công bằng trong hệ thống thuế, bởi đầu tư vàng cũng là một hoạt động sinh lời tương tự các tài sản tài chính khác. Việc áp thuế được kỳ vọng sẽ làm giảm tình trạng chênh lệch giá vàng mua vào - bán ra rất cao thời gian qua, vốn là mảnh đất màu mỡ cho giới đầu cơ trục lợi, làm méo mó giá vàng trong nước so với thế giới.

Nghịch lý điều hành: Phân biệt tích trữ chính đáng và đầu cơ trục lợi

Dù ủng hộ chủ trương, giới chuyên gia cảnh báo về nghịch lý điều hành mấu chốt: chính sách thuế cần đủ tinh tế để phân loại rạch ròi giữa các loại giao dịch.

Thách thức tinh tế: Ông Linh nhấn mạnh: "Không thể đồng nhất tất cả giao dịch vàng đều là đầu cơ và áp thuế đại trà." Việc đánh thuế cần phân loại rõ ràng giữa tích lũy và đầu tư, giữa bán vàng phục vụ tiêu dùng cá nhân với hoạt động đầu cơ, nhằm tránh gây phản ứng tiêu cực và làm sai lệch mục tiêu chính sách.

Cơ sở truy xuất: Theo chuyên gia thuế Nguyễn Văn Phụng, với sự hỗ trợ của công nghệ, hệ thống ngân hàng và việc sử dụng hóa đơn điện tử, khả năng truy xuất dòng tiền và xác định lợi nhuận từ vàng là hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, ông Phụng cũng lưu ý cần phân biệt rõ nguồn gốc vàng (thừa kế, tích lũy lâu năm) để chúng không bị đánh thuế như vàng đầu tư ngắn hạn.

Đánh thuế để tái định hình thị trường: Giảm sức hấp dẫn đầu cơ

Mặc dù việc xác định chính xác giá mua vàng tích trữ từ nhiều năm trước là một trở ngại kỹ thuật, đề xuất đánh thuế vẫn được xem là bước đi tất yếu để định hướng lại dòng tiền.

Ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Trọng Tín Tax, đề xuất hai hướng giải quyết thuế đối với vàng miếng:

Chuyển vàng miếng thành hàng hóa: Xem xét sửa luật để áp dụng mức thuế giá trị gia tăng 10% ở khâu nhập khẩu và bán ra đối với doanh nghiệp kinh doanh vàng.

Áp thuế cá nhân: Cá nhân mua bán vàng miếng có thể chịu mức thuế tổng cộng 1,5% (1% VAT và 0,5% TNCN) hoặc chỉ 0,5% TNCN.

Theo ông Được, việc áp thuế sẽ khiến kênh đầu tư vàng giảm sức hấp dẫn một cách tự nhiên, buộc nhà đầu tư chuyển tiền nhàn rỗi sang các kênh khác như ngân hàng hay sản xuất, kinh doanh. Việc đánh thuế kết hợp xuất hóa đơn điện tử sẽ góp phần tăng thu ngân sách, hạn chế đầu cơ, và kiểm soát thị trường. Về lâu dài, việc hình thành sàn giao dịch vàng được coi là giải pháp toàn diện để đạt được sự công khai và minh bạch tuyệt đối.